सेती लोकमार्गको काम सुस्त

एक दशकअघि सुरू भए पनि हालसम्म कामले गति लिन सकेको छैन
मेनुका ढुंगाना

अछाम — सुदूरपश्चिममा सडक यातायातका लागि मेरुदण्ड हुने मानिएको सेती लोकमार्गको निर्माण कार्य सुस्त छ । एक दशकअघि सुरु भए पनि हालसम्म कामले गति लिन सकेको छैन । 

सेती लोकमार्गअन्तर्गत दक्षिणी खण्डतर्फ चित्रेमा ट्र्याक खोलिँदै । तस्बिर : मेनुका / कान्तिपुर

निर्माण कार्यलाई गति दिन भन्दै सरकारले दक्षिणी खण्डको निर्माणका लागि अछामको साँफेबगर र उत्तरी खण्डका लागि बझाङको चैनपुरमा छुट्टाछुट्टै आयोजना कार्यालयपनि स्थापना गरेको छ । काम भने काम भने छरितो छैन ।

यो लोकमार्गले अछाम, बाजुरा, डोटी, बझाङ र कैलालीलाई जोड्ने योजना छ । जसअन्तर्गत अछाममा ८० किलोमिटर, बाजुरामा १२, बझाङ खण्डमा ३८ किलोमिटर, डोटीमा ४२ किलोमिटर र कैलालीमा ७० किलोमिटर पर्छ । यो मध्ये अछाममा २६ किलोमिटर ट्रयाक खुल्नै बाँकी छ ।

बाजुरा र डोटी खण्डमा निर्माण गर्नुपर्ने कामको सर्भे डिजाइन नै भएको छैन । बझाङको ३८ किलोमिटरमा भने ट्रयाक खुलिसकेको छ । कैलाली खण्डमा २८ किलोमिटर सडकमा मात्र ट्रयाक खुलेको लोकमार्ग निर्माण कार्यालयको दक्षिणी खण्ड अछामका इन्जिनियर दुर्गा मण्डलले बताए ।

‘सेती लोकमार्गमा १ २२ किलोमिटर सडकमा ट्रयाक खुल्न बाँकी छ’ भण्डारीले भने ‘हालसम्म १२० किलोमिटरमा मात्र ट्रयाक खोल्ने काम भएको छ ।’ इन्जिनियर मण्डलले १० वटा ठेक्कामा काम भइरहेको बताए । ती मध्ये २ वटाले काम सम्पन्न गरिसकेको र अर्को एक कम्पनीले अन्तिम चरणमा पुर्‌याएको उनले बताए । ‘अन्य ७ वटा ठेक्कामा काम भइरहेको छ’ उनले भने ।

वन क्षेत्रमा रूख कटानीका लागि वातावरणीय प्रभाव मूल्यांकन गर्न बाँकी रहेको इन्जिनियर मण्डल बताउँछन् । ‘केही ठाउँमा रूख काट्नुपर्ने भएकाले त्यसको लागि अनुमति पाएका छैनौं,’ उनले भने ‘कार्यालयको तर्फबाट कुनै ढिलाइ भएको होइन ।’

सेती लोकमार्गका लागि चालु आवमा ३८ करोड ८२ लाख विनियोजन भएको छ । उक्त रकममध्ये हालसम्म ५ करोड मात्रै खर्च भएको कार्यालयले जनाएको छ । गत आर्थिक वर्षमा यस लोकमार्गको दक्षिणी खण्डका लागि ४० करोड बजेट विनियोजन गरेकोमा काम पूरा हुन नसकेर १५ करोड ६० लाख फ्रिज गएको थियो । उत्तरी खण्डमा २३ करोड खर्च गरिएको थियो ।

प्रदेशको राजधानी धनगढीदेखि डडेलधुरा हुँदै अछामको साँफेबगर जोड्ने हाल सञ्चालित एक मात्र सडकको लम्बाइ करिब २ सय ७० किलोमिटर छ । सेती लोकमार्ग निर्माण भएपछि धनगढी-साँफेबगरको दूरी १ सय ३५ किलोमिटरमा झर्नेछ ।

निर्माणाधीन यो लोकमार्ग निर्माण भए पनि १ सय ३५ किलोमिटर दूरी कम हुनेछ । ‘समयमै काम सम्पन्न होस् भनेर दबाब दिइरहेका छौं,’ जिल्ला समन्वय समितिका प्रमुख नरबहादुर कुँवरले भने, ‘यो सडकले यस क्षेत्रका बासिन्दाहरूको आवतजावतमा समय र खर्च आधा भन्दा कम गर्नेछ ।’

सेती लोकमार्ग दक्षिण भारत र उत्तर चीनलाई जोड्ने महत्वपूर्ण कोरिडोरका रुपमा पनि लिइएको छ । यस सडकले नेपालका चार धाम मध्येको एक अछामको वैद्यनाथ धाम, जडीबुटीको प्रचुर सम्भाव्यता भएको रामारोशन, पाटनै पाटनको क्षेत्र खप्तडको पर्यटन प्रवर्द्भनमा टेवा पुग्ने सरोकारवालाहरू बताउँछन् ।

भारतबाट मानसरोवर क्षेत्रमा जाने तीर्थयात्रीहरूका लागि यो मार्ग सबैभन्दा छोटो र प्रभावकारी हुनेछ । ‘बझाङ, अछाम र बाजुराका बासिन्दालाई प्रदेश राजधानीसँग सहज पहुँच प्राप्त हुनेछ’, अछामका जिसस प्रमुख कुँवरले भने ।

प्रकाशित : जेष्ठ ७, २०७६ १२:०३
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

बैतडी औलोको जोखिममा

कान्तिपुर संवाददाता

बैतडी — केही वर्षअघिसम्म बैतडीमा औलोका बिरामी फाट्टफुट्ट मात्र देखा पर्थे । भारतमा लामो समय बसेर घर फर्केकाहरूमा मात्र देखिने औलो नियन्त्रण गर्न खासै कठिनाइ हुँदैनथ्यो । पछिल्ला वर्षमा औलोको संक्रमण बढ्दै गएको देखिएको छ । 

आर्थिक वर्ष ०७३/०७४ मा ६७ बिरामी भेटिएका थिए । ०७४÷०७५ मा औलोका बिरामीको संख्या ३२ थियो । स्वास्थ्य कार्यालयका हेल्थ असिस्टेन्ट (मलेरिया फोकल पर्सन) सन्तोष पाण्डेयका अनुसार चालु आर्थिक वर्षको चैतसम्म २ दर्जन बढी बिरामीमा औलोको संक्रमण देखापरेको छ । गर्मी बढेसँगै केही दिनअघि ३ जनामा औलोको संक्रमण देखिएको उनले बताए । सिगास, पाटन र मेलौलीमा औलोका बिरामी फेला परेका उनको भनाइ छ ।

जिल्लामा औलौको जोखिम बढ्दै गएको बताउँदै उनले भने, ‘लामखुट्टेको टोकाइबाट हुने सरुवा रोग भएकाले घरवरपर सफा राख्न जरुरी देखिन्छ ।’ सुत्दाखेरी झुलको प्रयोग अनिवार्य गर्नुपर्ने उनको भनाइ छ । साथै साँझको समयका शरीर छोप्ने कपडा लगाउनुपर्नेमा उनले जोड दिएका छन् ।

कम्पन ज्वरो आउनु र धेरै थकाइ लाग्नु औलोका लक्षण भएको स्वास्थ्यकर्मीहरू बताउँछन् । यस्ता लक्षण देखापरेमा तुुरुन्त स्वास्थ्य संस्थामा जानुपर्ने उनले बताए । सबै सरकारी स्वास्थ्य संस्थाहरूमा औलोको निशुल्क चेकजाँच र उपचार हुने गरेको छ ।

औलो रोग नियन्त्रणका लागि जिल्लामा विभिन्न कार्यक्रम गरिरहेको स्वास्थ्य कार्यालयकी प्रमुख निशा जोशीले बताइन् । जोखिम बढी भएका पञ्चेश्वर, शिवनाथ गाउँपालिका र मेलौली नगरपालिकाका विभिन्न ठाउँमा झुल वितरण गरिएको उनले बताइन् । पहिले केही ठाउँका स्थानीय बासिन्दालाई मात्र औलो देखापरे पनि अहिले प्राय: जिल्ला भरकै मानिसहरूमा देखापर्न थालेको उनले बताइन् ।

औलौ हुन नदिन विभिन्न जनचेतनामूलक कार्यक्रम गरिरहेको बताउँदै उनले भनिन्, ‘जुलाघाटलगायत भारतसँग जोडिएका सीमा नाकामा पनि औलो चेकजाँच गर्ने हेल्थ डेक्स स्थापना गर्ने गरेका छौं ।’ भारतबाट एकै पटक धेरै नेपाली घर फर्किने समयमा डेक्स राखेर सेवा दिने गरेको उनले बताइन् । दसैं, तिहार, गौरा पर्वमा बढीजसो घर फर्किने भएकोले जाँच गरेर मात्र पठाउने गरेको बताउँदै उनले भनिन्, ‘औलोको संक्रमण देखिए तत्काल उपचार गर्न लैजाने गरेका छौं ।’

गत वर्ष दसैंको समयमा सीमा जोडिएका २ ठाउँमा हेल्थ डेक्सको स्थापना गरेको उनले बताइन् । नगरपालिकाको तर्फबाट पनि नियन्त्रणका लागि कार्यक्रमहरू सञ्चालन गर्ने योजना रहेको मेलौली नगरपालिकाकी उपप्रमुख राधा ओझा बताउँछिन् । प्रभावित संख्या बढिरहेकाले जनप्रतिनिधि, स्वास्थ्यकर्मी र स्थानीयसँग छलफल अघि बढाउने उनको भनाइ छ ।

प्रकाशित : जेष्ठ ७, २०७६ १२:०१
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT