पुस्तौंदेखि मागेरै गुजारा

कान्तिपुर संवाददाता

बाजुरा — बुढीनन्दा नगरपालिका ५ की बुची दमाई ७० वर्ष पुगिन् । अहिले पनि उनी बिहानै जसको घरको धुरीबाट धुँवा निस्किएको देख्छिन्, उतै लाग्छिन् ।

उनलाई कसैले केही खानेकुरा दिएर गर्जो टारिदिन्छन् । कोही उनलाई वास्ता पनि गर्दैनन् । केही पाउने आशामा उनी हरेक दिन गाउँलेसामु पछ्यौरी फिँजाउँछिन् । उनका पति धेरै वर्षअघि नै बितिसके । २ छोरा, १ छोरीलाई निकै कष्टपूर्ण हुर्काइन् । ७० वर्षको उमेर पुग्दासम्म खुट्टामा जुत्ता–चप्पल कस्तो हुन्छ अनुभव गर्न पाएकी छैनन् । धेरै मिहिनेतले बुढीनन्दा ५ मा सानो झुपडी बनाइन् ।

जहाँ अहिले उनको परिवार बस्छ । उनको परिवारले त्यो घर बनाउने जमिनको बदलामा साहुको काम गर्नुपर्छ । ‘जग्गा दिने साहुको सानो देखि ठुलो काम हामी आफै गर्छौं । तैपनि बेला–बेला आएर हामीलाई गाली गरिराख्छन्,’ उनका छोरा रंगले भने ।

उनले अरुको घरमा माग्दै तीनै छोराछोरीको विवाह गरिन् । जेठा छोरा जयलालका ३ छोराछोरी छन् । ३ वर्ष क्यान्सर रोगबाट थला परेर जयलाल पनि बिते । अब बुहारी, नाति–नातिनीको बोझ पनि उनीमाथि थपियो । उनी साँझ–बिहान अरूको घरमा माग्न जान्थिन् । पहिले–पहिले त सबैले सहयोग गरे तर दिनानुदिन यस्तै प्रक्रिया दोहोरिएपछि अहिले सहयोग गर्ने घटेका छन् । ‘दिनप्रतिदिन गाउँ सबै आफूदेखि वाक्क भए,’ बुचीले भनिन्, ‘त्यसपछि आफैंले सानो–तिनो काम गरी जीवन चलाउन थालें,’ उनले भनिन् ।

अहिले उनको घरमा छोराछोरी बुहारी नातिनातिनीलगायत ११ जनाको परिवार छ । उनका छोरा–छोरी पनि मागेरै जीवीकोपार्जन गरिरहेका छन् ।

दमाईंको पुर्ख्यौली पेसा लुगा सिलाउने हो । उनका पति छोराछोरी सानै छँदा बितिसकेकाले सीप पुस्तान्तरण हुन पाएन । कहिले काँही १/२ माना चामलको आशले उनका छोरा रंग जानी/नजानी लुगा सिलाउने गर्छन् । लुगा सिलाएको मानाले त्यति ठूलो परिवारलाई नपुग्ने भएकाले आफुले ज्याला मजदुरीको काम गर्नुपर्छ । नातिनातिनीलाई स्कुल पठाउन, झोला र पोसाकका लागि केही गैरसरकारी संस्थाले सहयोग गरेको उनले बताइन् ।

प्रकाशित : असार १०, २०७६ १०:०३
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

अध्यक्षले मनपरी गर्दा गाउँसभा बहिष्कार

कान्तिपुर संवाददाता

बझाङ — आर्थिक वर्ष ०७६/७७ का लागि योजना बाँडफाँड गर्दा गाउँपालिका अध्यक्षले मनपरी गरेको भन्दै वडाध्यक्षहरूले गाउँसभा बैठक बहिष्कार गरेका छन् । खप्तड छान्ना गाउँपालिका अध्यक्ष बर्कबहादुर रोकायाले जनताको आवश्यकताभन्दा पनि आफ्नो चाहनाअनुसार बजेट वितरण गरेको भन्दै सबै वडाध्यक्षले बैठक बहिष्कार गरेका हुन् ।

आगामी आवका लागि विनियोजन भएको पुँजीगत ९ करोड ८२ लाखमध्ये ७ वटा वडाबाट माग भई आएका योजनाका लागि प्रतिवडा ३० लाखका दरले २ करोड १० लाख विनियोजन गरेको र बाँकी ७ करोड ७२ लाख आफ्नै मनोमानीले वितरण गरेको वडाध्यक्षहरूको आरोप छ । ‘स्थानीय सरकार सञ्चालन ऐन र नीति विधिले निर्देशित गरेअनुसार गाउँपालिका चल्नुपर्ने हो । यसको कुनै पालना नभएर व्यक्तिको आदेशका भरमा चल्न थालेपछि हामीले विरोध गरेका हौं,’ वडा ६ का अध्यक्ष तिलकबहादुर खडकाले भने, ‘वडास्तरबाट माग भई आएका जनताका आवश्कतामा आधारित योजना सम्बोधन नहुने भएपछि हामीले गाउँसभा बहिष्कार गरेका हौं ।’ उनले गाउँसभा बैठक बोलाउँदासमेत आफूहरूसँग सल्लाह नगरिएको बताए ।

योजना बाँडफाँड गर्ने विषयमा अघिल्ला वर्षमा पनि अध्यक्षले मनोमानी गर्दै आएको र अति भएपछि गाउँसभा नै बहिष्कार गर्नुपरेको वडाध्यक्षहरूको गुनासो छ । ‘आफ्नै वडामा हालिएका योजनाबारे हामीलाई थाहा हुँदैन । एकैपटक उपभोक्ता समिति वनाएर वडामा सिफारिस माग्न आएपछि मात्र योजना परेको रहेछ भनेर थाहा पाउछौं,’ वडा २ का अध्यक्ष डबलबहादुर सिंहले भने, ‘न कार्यपालिकामा यो विषयमा निर्णय हुन्छ । न अरू बैठकहरूमा छलफल हुन्छ । आफ्नै मनोमानीले योजना वितरण हुने गरेका छन ।’

गाउँ कार्यपालिका बैठकमा समेत आफ्ना विचार राख्न नदिने, आफुलाई मन लागेको व्यक्तिलाई मात्र बोल्न दिने र कुनै पनि विषयमा छलफल नगरीकन दवावका भरमा निर्णय गर्ने प्रवृत्ति हावी हुँदै गएको वडाध्यक्षहरूको भनाइ छ । ‘जनताका समस्याबारे कहिल्यै छलफल हुँदैन । हामी जनप्रतिनिधिहरूलाई रबर स्ट्याम्प जस्तै बनाइएको छ,’ एक वडाध्यक्षले भने, ‘आफू मात्र जनप्रतिनिधि हुँ । मैले जे भन्यो त्यही लागू हुनुपर्छ भन्ने दम्भ अध्यक्षको छ । हामीले जनताका समस्याको विषयमा छलफलै गर्न पाएका छैनौं ।’

यता खप्तड छान्ना गाउँपालिका अध्यक्ष रोकायाले गाउँसभामा आफुले नीति तथा कार्यक्रम मात्र प्रस्तुत गर्न खोजेको तर बजेटको बाँडफाँड नगरिसकेकोले विरोध गर्नुको कुनै औचित्य नभएको बताए । उनले भने, ‘त्यो दिन नीतिमा छलफल गर्ने कार्यक्रम मात्र थियो बजेटको कुरै थिएन । विषयगत शिर्षकमा बजेट छुट्याएर बाँकी रहेको सबै मिलेर बाँडौं भनेकै छु । उहाँहरूको चाहाना के हो ? बुझ्नै सकिएन ।’

प्रकाशित : असार १०, २०७६ ०९:५९
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्