अधिकांश झोलुंगे पुल जीर्ण

संगीता तिमिल्सेना 

बाजुरा — बाजुराका विभिन्न नदीमा निर्माण गरिएका झोलुंगे पुल जीर्ण छन्  । बुढीगंगा र कर्णाली नदीका पुलमा पानीको बहाव पुलमाथि पुग्न थालेपछि वर्षौं मर्मत नगरिएका पुलमा जोखिम बढेको हो  ।

लगातारको वर्षाले त्रिवेणी र बुढीगंगा नगरपालिकाको ताप्रिसेराको झोलुंगे पुल जोखिममा छ । पुलमाथि पानी गएपछि आवतजावत बन्द भएको पैमाका राजेश खत्रीले बताए । ‘भारी वर्षा भएका दिन पुलमाथि नदी बग्छ,’ उनले भने, ‘पानी नघट्दासम्म आउजाउ ठप्प हुन्छ ।’


त्यसैगरी अन्य झोलुंगे पुल पनि जोखिममा छन् । बुढीगंगा नदीले द्वारी, तिपाडा, रापक, अछामको साँफेबगर, बुढाबगरलगायतका पुल जोखिममा पुर्‍याएको छ । कर्णालीको पिलुचौर(जुकोट पुल पनि उच्च जोखिममा छ । स्वामीकार्तिक गाउँपालिकाका प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत कुवेर शाहीका अनुसार पिलुचौरको पुल पनि जोखिममा छ । उनले भने, ‘कुन दिन कर्णालीले पुल बगाएर लग्यो भन्ने सुन्नुपर्ने अवस्था आउने पक्का छ ।’


बुढीगंगा नदीको द्वारीमा रहेको झोलुंगे पुल अहिले खोलाको बगरमा लछारिएको छ । पानी आउने ठाउँमा मात्र थोरै माथि छ । त्यही पनि आधा पुल भाँचिएको स्थानीय धन जैशीले बताए । ‘पुल जतिखेर पनि बगेर जाने भएकाले हामीले पानी परेको बेला स्थानीयलाई आवतजावत गर्न रोक लगाएका छौं,’ उनले भने ।

त्यसैगरी कर्णाली नदीमा रहेका अन्य दर्जन पुल पनि जोखिममा छन् । वाई र बाँधु जोड्ने पुल, गोत्री र साप्पाटा जोड्ने पुल, रुगिन र मुगु बाजुरा हुम्ला जोडने झोलुंगे पुल जोखिममा रहेको हिमाली गाउँपालिका अध्यक्ष गोविन्दबहादुर मल्लले बताए । वर्षामा अचानक पानीको बहाव बढेपछि जतिखेर पनि कर्णालीले पुलसँगै सर्वसाधारणलाई पनि बगाउने सम्भावना रहेको स्वामिकार्तिक गाउँपालिकाका अग्नि शाही बताउँछन् ।


त्यस्तै बुढीनन्दा नगरपालिकाको वडा २ र ८ लाई जोड्ने दैयामा रहेको पुल पनि जोखिममा छ । ‘बर्खा लागेपछि आउजाउ पनि गर्दैनौं साह्रै डर लाग्छ,’ दैयाकी मेनका खत्रीले बताइन् । उनले भनिन्, ‘अहिले त नयाँ पुल बनिसकेको छ । तर हामीले धेरै वर्ष त्यही जीर्ण पुलबाटै ओहोरदोहोर गर्‍यौं ।’ कोल्टी(कोटिला जोड्ने बड्डीगाड खोलामा रहेका पसल पनि जोखिममा छन् ।

पुल जोखिममा भएपछि त्यहाँका सबै किसान, व्यापारी, विद्यार्थीलाई समस्या भएको छ । कोल्टी बजारमा खासगरी दही, दुध, दाउरा कोटीलाबाटै आउने गर्छ । बर्खामा खोलाको डरले किसानहरू नआउने भएकाले बजार सुक्खा भएको होटल व्यवसायी दुर्गा जोशीले बताइन् ।


यी मात्रै होइनन् वर्षायाममा नदीमा पानी बढ्न थालेपछि बाजुराका अन्य दर्जनौं पुलसमेत बाढीको जोखिममा छन् । अछाम(बाजुरा जोड्ने इकडी गाड पुल, सेरामा रहेको बुढीगंगा, बाजुर्गाड, गुइगाड, कोर्दालिगाड, घटमुना, सदरमुकामनजिकै रहेको बाहुलीखोला पुल, दहकोट, मौरेलगायत नदीमा रहेका झोलुंगे पुल जोखिममा रहेको स्थानीय बताउँछन् ।

प्रकाशित : श्रावण २९, २०७६ १३:०६
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

उखु किसानको अनुदान रकम रोकियो

भवानी भट्ट

कञ्चनपुर — उखु उत्पादक कृषकहरूले उत्पादनका आधारमा पाउने अनुदान अझै पाएका छैनन् । चिनी मिलहरूले उखु पेलेर चिनी बिक्री गरिसक्दा पनि कृषकहरूले सरकारबाट प्राप्त गर्ने अनुदान पाउन नसकेका हुन् । कञ्चनपुरको दक्षिणी क्षेत्रमा २ चिनी मिल छन् । ती दुवैले करिब ४० लाख क्विन्टल उखु क्रसिङ गरेका छन् ।

उखु क्रसिङको विवरण कोष तथा लेखा नियन्त्रण कार्यालयलाई उपलब्ध पनि गराइसकेका छन् । तर अनुदान वितरणको अख्तियारी नआएका कारण उनीहरूलाइ अनुदान रकम भुक्तानी हुन सकेको छैन ।


‘अनुदान पाउन वर्षेनी ढिलाई हुने गरेको छ,’ उखु उत्पादक किसान हकहित संरक्षण समितिका कोषाध्यक्ष चेतन राइले भने, ‘चिनी मिलहरूले उखु क्रसिङ र चिनी बिक्रिको रिपोर्ट बुझाइसक्दा पनि हामीले अनुदान पाउदैनौं ।’ सरकारले उखु उत्पादक कृषकलाई प्रति क्विन्टलमा ६५ रुपैयाँ २८ पैसा अनुदान दिँदै आएको छ । चिनी मिलहरूले उखुको मूल्य निर्धारण गर्दा अनुदानलाई हेरेर कम दिने गरेका छन् ।


यस वर्ष उखुको मूल्य अनुदानसहित प्रतिक्विन्टल ५ सय १ रुपैयाँ तोकिएको थियो । जुन सरकारले निर्धारण गरेको भन्दा ३५ रुपैयाँ कम हो । विगतमा अनुदान रकम पनि उखु मिलले नै दिने गर्थे । गत वर्षदेखि जिल्ला स्तरीय समितिले दिनेभएपछि ढिलाइ हुन लागेको समितिका अध्यक्ष हरि चन्दले बताए ।


महाकाली र भागेश्वर सुगर मिलले किसानहरूलाई भुक्तानी गरेको र उखु क्रसिङ गरेको रिपोर्ट सबै अनुदान वितरण समितिलाई बुझाइसकेको जनाएका छन् । ‘हामीले साउन २४ गते सबै कृषकलाई भुक्तानी दिइसकेका छौं,’ महाकाली सुगर मिलका प्रबन्धक जिसी पाण्डेयले भने, ‘त्यसको रिपोर्ट समितिलाई पनि दिइसकेका छौं ।’ उनले अनुदान रकम आउने वितिक्कै सबै कृषकको खातामा पठाउने बताए । महाकाली सुगर मिलले १९ लाख क्विन्टल उखु क्रसिङ गरेको थियो ।


भागेश्वर सुगर मिलले पनि सबै कृषकलाई भुक्तानी गरिसकेको जनाएको छ । १७ लाख क्विन्टल उखु क्रसिङ भएको र त्यसबाट उत्पादित चिनी बिक्रीको रिपोर्ट अनुदान वितरण समितिलाई उपलब्ध गराइसकेको मिलका प्रशासन प्रमुख डम्मर खडकाले बताए ।
दुवै मिलहरूले पनि कृषकलाई ढिलो गरी उखु खरिदको रकम भुक्तानी गरेका हुन् ।

उनीहरूले ढिलो भुक्तानी गर्दा अनुदान रकम आउन पनि ढिलाई भएको हो । ‘उखु मिलहरूले पठाएको विवरण भरखरै प्राप्त भएको छ, त्यसको अध्ययन गरिरहेका छौं,’ कोष तथा लेखा नियन्त्रण कार्यालय महेन्द्रनगरका कोष नियन्त्रक खेमराज ओझाले भने, ‘अध्ययनपछि समितिको वैठक बसेर टुंग्याइनेछ ।’ उनका अनुसार अनुदानका लागि अर्थ मन्त्रालयबाट अख्तियारी पनि आएको छैन ।


अनुदान वितरणका लागि सहायक प्रमुख जिल्ला अधिकारीको संयोजकत्वमा तीन सदस्यीय समिति गठन गरिएको छ । जसको सदस्यमा कृषि ज्ञान केन्द्रका प्रमुख र सदस्य सचिवमा कोष तथा लेखा नियन्त्रण कार्यालयका प्रमुख रहने व्यवस्था छ । ‘एक पटक वैठक बसेर सामान्य छलफल भएको छ,’ कृषि ज्ञान केन्द्रका कृषि अधिकृत रामचन्द्र भट्टले भने, ‘मिलहरूबाट आएको रिपोर्टको अध्ययनपछि फेरी वैठक बसेर अनुदान दिने विषय टुंग्याइने छ ।’


कञ्चनपुरमा ७ हजार हेक्टर हाराहारीमा उखु खेती गरिदै आएको छ । पछिल्लो समय २ उखु मिल सञ्चालनमा आएपछि उखु खेतीतर्फ कृषकको आकर्षण बढदै गएको छ । जिल्लाको दक्षिणी क्षेत्रमा रहेका बेलौरी, पुनर्वास र कृष्णपुर नगरपालिका तथा लालझाडी र बेलडाडी गाउँपालिकाका कृषकहरू यसतर्फ आकर्षित भएका छन् । उखु उत्पादक किसान हकहित संरक्षण समिति कोषाध्यक्ष राईका अनुसार कञ्चनपुरमा ६ हजार बढी कृषक उखुखेतीमा संलग्न छन् ।

प्रकाशित : श्रावण २९, २०७६ १३:०५
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT