‘पहिले प्रकाशक भेटिएन, अहिले थामिनसक्नु’

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौं — मोफसल र राजधानीको ‘विभेद’ बारे जतिसुकै सतहमा चर्काचर्की गरे पनि यसको मार व्यवहारमा भोग्नेहरूको कथा अलग्गै हुन सक्छ । यस्तै एक ज्वलन्त भुक्तभोगी हुन्– रामलाल जोशी ।

रामलालको कथा संग्रह ‘ऐना’ ले अहिले नसोचेको चर्चा पाइरहेको छ । डोटीमा जन्मे–हुर्केका रामलाल अहिले धनगढीका स्थायी बासिन्दा छन् । उनी धनगढी बजारको पञ्चोदय उच्च माविमा नेपाली विषय शिक्षक छन् । पेसागत कुरोभन्दा बढी नेपाली भाषा–साहित्यमा रुचि भएकै कारण रामलाल जानीनजानी कवि बने, गजलकार बने र, कथाकार बने । ‘तर जता जेजसो बने पनि म बिकाउ बन्न जानिनँ,’ संस्कृति मन्त्रालयले हरेक वर्ष दिने राष्ट्रिय प्रतिभा पुरस्कार पाउने भएपछि त्यो ग्रहण गर्न काठमाडौं आएका रामलाल यो साता कान्तिपुर कार्यालयमा आएका थिए र, एकैसाथ मनको बह पोख्दै थिए ।

‘म सुदूरपश्चिमेली हुँ क्यारे,’ उस्तै सुदूर टोनमा रामलालले सुनाए, ‘त्यहाँ पुग्नै राजधानी काठमाडौंबाट कम्तीमा १२ घण्टा बसयात्रा गर्नुपर्छ, यो दूरी हरेक तह र तप्कामा देखिने गरेको छ– ठूलो विकास, सुधारको कुरा होस् वा सानो मौका, अवसर ।’ सुदूर पश्चिमाञ्चल साहित्य समाज अध्यक्षसमेत रहेका रामलाल मूलथरमा तिमिल्सिना हुन्, तर उनले सबैतिर जोशी थर लेखाएका छन् । १५ वर्षअघि गजल संग्रह ‘हत्केलामा आकाश’ निकालेर सुदूरपश्चिमको सृजनशील दुनियाँमा नाम उभ्याउन थालिसकेका रामलाल अहिले आएर ‘ऐना’ कथासंग्रहपछि मात्रै राजधानी काठमाडौंसम्म चियोचर्चोमा जोडिएका छन् । त्यो पनि मदन पुरस्कारको ‘उत्कृष्ट सात’ को सूचीमा परेपछि रामलाल आफ्नो ‘ऐना’ कृति बोकेर गफिन सक्ने भएका छन् ।

‘ऐना’ को सबैजसो खुराक पाठकका लागि भर्जिन छन्, यसको कथानक र विषयवस्तु पनि भर्जिन छ । रामलालले स्थानीयता र आञ्चकिलताको स्वाद ‘ऐना’ भरि भरेका छन् । त्यही भएर उनी हक्की भएर भन्छन्, ‘त्यही नयाँपनको विश्वास भएर मैले आफ्नै गोजीको पैसा हालेर पुस्तक छापेको थिएँ । अहिले भने स्थिति सहज भैसकेको छ, झन्डै दुई वर्षसम्म पुस्तक छापिदिने प्रकाशक खोजी हेर्दा
कोही नभेटेको कन्तबिजोग–कहानी अहिले के सुनाउनु ?’

‘ऐना’ को पहिलो संस्करण गत वर्ष चैतमा निस्क्यिो १२ सय प्रति । त्यसका लागि रामलालले शिक्षक पेसाबाट कमाएर जोगाएको १ लाख ३० हजार रुपैयाँ खर्चेका थिए । प्रकाशकको नाम ब्रदर बुक्स भए पनि खासमा त्यो वितरक मात्रै थियो, त्यो पनि ४५ प्रतिशत कमिसन लिने सर्तको वितरक । त्यही सर्तनामामा आफ्नै गोजीको पैसा खर्चेर रामलालले दोस्रो संस्करण पनि गत महिना निकाले, २ हजार प्रति । ‘अब अहिले आएर मदन पुरस्कारको छनोट सूचीमा ‘ऐना’ को नाम आएपछि नयाँ संस्करण निकाल्ने भनेर काठमाडौंदेखि कैलालीसम्मका सबैजसो प्रकाशक आफैं सम्पर्कमा आइपुगेका छन्,’ बलेको आगो ताप्ने दुनियाँका भुक्तभोगी रामलालले सुनाए, ‘काठमाडौंमा निकै नाम चलेका चल्तापुर्जा प्रकाशकले पनि ‘तपाईंको पुस्तक विशेष प्राथमिकतामा हामी छाप्छौं’ भनेको सुन्दा मात्रै पनि म पुरस्कृत भएझैं अनुभव भैरहेको छ ।’

रामलालले पूर्वी नेपालको समाज र सन्दर्भ उति बुझेका रहेनछन् । यसकारण पश्चिमी नेपालको दु:ख, हैरानी र बिडम्बनासँग उनले अरूतिरको तुलनै गर्न चाहेका छैनन् । अथवा, पाएकै छैनन् । ‘जता जेहोस्, मलाई जीवनजस्तै कथा लेखौं न भन्ने हुन्छ,’ उनले सुनाए, ‘‘ऐना’ मा त्यही जीवन भोगाइ र अनुभूतिको दृश्यचित्रलाई उतारेको हुँ ।’ उनले आफ्नो पुस्तक आवरण बनाउने क्रममा टाइम्स क्रिएसनका सुन्दर बस्नेतलाई ‘ऐना’ को पृष्ठभूमिमा मान्छेको जिन्दगी चर्किएको छायाचित्र उतारिदिन भनेका रहेछन् । तर, चर्किएको ऐनाको पृठभूमिमा उभिएकी युवतीको आवरण झनै अर्थपूर्ण बनेको प्रतिक्रिया यतिखेर पाइरहेका छन् ।

४२ वर्षे रामलाल कथा/कविता लेखेरै कमाइ गर्न सकिने अथवा जीविकोपार्जन गर्न सकिने कल्पनामा रमाउन चाहँदैनन् । तर, काठमाडौं राजधानीमा बस्न पाएको भए थप सृजनशील बन्न वा व्यावसायिक लेखनको ‘च्यानल’ बनाउन सकिन्थ्यो कि भन्ने लागिरहन्छ । ‘तैपनि सुदूरपश्चिममा बसेर देखेको ‘ऐना’को प्रतिच्छाया राजधानीसम्मअहिले आइपुगेजस्तो लागेको छ,’ खुसी हँुदै उनले सुनाए, ‘म यो कुरामादङ्दास छु ।’

प्रकाशित : श्रावण ९, २०७३ १२:११
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

नयाँ सरकार गठनमा कुनै अप्ठ्याराे छैन: पूर्वप्रधानमन्त्री खनाल

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौं — प्रधानमन्त्री केपी अोली र एमालेका केही नेताहरुले संविधानमा नयाँ सरकार गठनको प्रावधान नभएको बताइरहेका बेला एमालेकै नेता तथा पूर्व प्रधानमन्त्री झलनाथ खनालले भने स्वभाविक रुपमा नयाँ सरकार बन्ने बताएका हुन् ।

प्रधानमन्त्री केपी अोली र केही एमाले नेताहरुले संविधानमा नयाँ सरकार गठनको प्रावधान नभएको बताइरहेका बेला एमालेकै नेता तथा पूर्व प्रधानमन्त्री झलनाथ खनालले भने स्वभाविक रुपमा नयाँ सरकार बन्ने बताएका हुन् ।

'अविश्वासको प्रस्ताव पारित भएपछि स्वभाविक रुपमा नयाँ सरकार बन्छ' खनालले भने, 'म नयाँ सरकार गठनमा कुनै अप्ठ्यारो देख्दिन । नयाँ सरकार गठन हुन्छ ।'

उनले राष्ट्रिय सहमतिको सरकार आवश्यक रहेको समेत बताए । 'संविधान कार्यान्वयनको लागि सबै दलहरुबीच एकता हुनु जरुरी भएकोले राष्ट्रिय सहमतिको सरकार आवश्यक छ । राष्ट्रपतिले सरकार गठनको आह्वान गरेपछि छलफल गरौं' उनले भने, 'होइन, एमाले प्रतिपक्षमै बस्नु पर्छ भन्ने हो भने तपाईहरुको जय होस्, म यति भन्न सक्छु ।'

शुक्रबार संसदमा पेश भएको अविश्वासको प्रस्तावमाथि जारी छलफलमा उनले नेपाल विगत लामो समयदेखि लामो राजनीतिक अस्थिरता रहेकोले यस्तो अस्थिरतालाई स्थिरतामा बदल्न सहमति नै आवश्यक रहेको बताए ।

उनले अस्थिरताको भूमरीतिर राष्ट्र गयो देश दुर्घटनामा पर्ने बताए । भने, 'स्थिरता दिन सबै सतर्क हुन जरुरी छ।'

उनले संविधानले आगामी २०७४ माघ ७ गतेसम्मभित्रमा ५ वटा चुनाव गर्नुपर्ने तर समय छोटो भएकोले सहमतिको आवश्यकता नै भएको बताए । उनले संसदमा बोल्दै भने, 'हामीले संघीयत घोषणा गरिसकेका छौं । त्यसलाई सफल पार्न आवश्यक छ ।'

खनालले भने, 'संविधानमा संघीयताको घोषणा गरिएको तर त्यसको संरचना अहिलेसम्म बनाएका छैनौं ।'

उनले देश विकासको लागि पनि राष्ट्रिय सहमति नै आवश्यक रहेको बताएका छन् । । राष्ट्रिय शक्तिहरु नमिलेसम्म राष्ट्रिय समस्या समाधान हुने बताए । उनले भने, 'हामी जबसम्म मिल्दैनौं । हामीले पर्यटन उद्योगधन्दा लगायतका हुनै पनि क्षेत्रको विकास हुन सक्दैन ।'

यसैगरी उनले सरकार परिवर्तन स्वभाविक प्रक्रिय भएको बताए । नेकपा एमालेले पनि यो अविश्वासको प्रस्तावलाई पनि एउटा स्वभाविक प्रक्रियाको रुपमा लिएर अगाडि बढ्ने बताए । अब नयाँ सरकार बन्ने र यसमा जटिलता नभएको बताए ।

पूर्वप्रधानमन्त्री खनालले सरकारले ल्याएको बजेट राम्रो भएको तर त्यसमा आस्रित विधेयक पारित हुन नदिनुचाहिँ राम्रो नभएको बताएका छन् ।

प्रकाशित : श्रावण ९, २०७३ ११:५३
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT