बाघको संख्या बढ्दै

विश्व बाघ दिवस
अब्दुल्लाह मियाँ

काठमाडौं — सन् २०२२ सम्म बाघको संख्या २ सय ५० भन्दा बढी पुर्‍याउने संकल्प लिएको सरकारले आगामी वर्ष देशैभर वैज्ञानिक गणना गर्ने भएको छ।

वन मन्त्रालय, जैविक विविधता तथा वातावरण महाशाखा प्रमुख डा. महेश्वर ढकालले बाघ पाइने तराईका ५ वटै निकुञ्ज पर्सा, चितवन, बर्दिया, बाँके र शुक्लाफाँटा निकुञ्ज तथा आसपास जिल्लामा सन् २०१८ मा बाघ गणना गरिने बताए। नेपालमा वाग्मती नदीदेखि पश्चिमको कञ्चनपुरसम्म बाघको उपस्थिति छ।

‘बाघ पाइने देशमध्ये पनि हामी संरक्षणका हिसाबले अगाडि छौं,’ विश्व बाघ दिवसका अवसरमा शनिबार आयोजित कार्यक्रममा ढकालले भने, ‘सन् २०२२ सम्म संख्या २ सय ५० भन्दा बढी हुने हाम्रो अपेक्षा छ।’ सन् २०१३ को गणनाअनुसार पर्साबाट शुक्लाफाँटासम्म १ सय ९८ वयस्क बाघ छन्। सन् २००८ को गणनामा १ सय २१ वयस्क बाघ थिए। यसबीच संरक्षण प्रभावकारी भएकाले सबै निकुञ्जमा बाघको संख्या बढ्दो रहेको जानकार बताउँछन् । 
वन विभागका महानिर्देशक कृष्णप्रसाद आचार्यले भावी पुस्ताका लागि र प्राकृतिक बासस्थानमा सन्तुलन कायम गर्न बाघको संख्या बढाउनु अपरिहार्य भएको बताए। सरकारले सन् २०१८ मा बाघको संख्या २ सयभन्दा बढी पुग्ने प्रक्षेपण गरेको छ भने सन् २०२२ सम्म २५० भन्दा बढी पुग्ने लक्ष्यअनुसार काम गरिरहेको छ। ‘अहिलेको हिसाबले संख्या विस्तार राम्रो देखिन्छ,’ निकुञ्ज विभागको समेत नेतृत्व गरिसकेका आचार्यले थपे, ‘अन्तर्राष्ट्रियस्तरमा गरिएको प्रतिबद्धता पूरा हुनेमा हामी आशावादी छौं।’ 
सन् २०१३ मा भारत र नेपालतिरका संरक्षित क्षेत्रमा एकै पटक एउटै प्रविधिबाट बाघको गणना गरिएको थियो। सन् २०१८ र २०२२ मा पनि दुवैतिर एकै पटक क्यामरा ट्रयाप प्रविधिबाट बाघ गणना गरिनेछ। बाघ रहेको क्षेत्रलाई ग्रिड बनाएर हिँड्ने सम्भावित बाटोमा स्वचालित क्यामरा राखी तस्बिर कैद गर्ने त्यसैको विश्लेषणबाट विशेषज्ञहरूले आधिकारिक संख्या निकाल्नेछन् ।

Yamaha

प्रकाशित : श्रावण १५, २०७४ ०७:४०
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

माओवादी ध्यान मधेसतिर

दाहालले नै भेला सञ्चालन र प्रदेश २ का सभालाई सम्बोधन गर्ने
मधेस इञ्चार्ज मातृका यादवमाथि कारबाही गर्न माग
बसन्त बस्नेत

काठमाडौं — माओवादी केन्द्रले प्रदेश २ को स्थानीय चुनाव केन्द्रित तयारीलाई आक्रामक बनाउने रणनीति बनाएको छ।

सोमबार राजधानीमा प्रदेश २ का ८ जिल्ला इञ्चार्ज र संयोजकसहित पोलिटब्युरो नेताहरूको भेला तोकेको माओवादी केन्द्रले बृहत्तर चुनावी रणनीति र प्रचारात्मक प्रशिक्षण गर्ने भएको हो। संविधान संशोधन विधेयक पारित गर्ने प्रयासमार्फत संविधानको स्वीकार्यता बढाउन आफूले पहल गरिरहेको सन्देशसहित कार्यकर्ता स्थानीय तहमा पठाउने तयारीका लागि भेला डाकिएको नेताहरूले जानकारी दिएका छन्। भेलालाई अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल आफैंले सञ्चालन गर्ने भएका छन्।
‘मधेसका ८ जिल्लामा स्थानीय चुनाव तयारीमा साथीहरू खटिइसक्नुभएको छ, त्यसैलाई व्यवस्थित गर्न भेला डाकिएको हो,’ नेता अग्निप्रसाद सापकोटाले भने। भर्खरै सकिएको सचिवालयको विस्तारित बैठकले असोज २ को चुनावमा केन्द्रित हुने गरी कार्यक्रम ल्याउने निर्णय गरेको थियो। माओवादीले संविधान र संघीय प्रदेश सीमांकनलाई लिएर मधेसमा केही असन्तुष्टि अझै रहेको भन्दै त्यसलाई सम्बोधन गर्न अधिकतम पहल गर्ने बाटो खोज्ने दाबी गर्‍यो। आइतबार अपराहन पेरिसडाँडास्थित पार्टी मुख्यालयमा बस्ने पार्टी ‘हेडक्वार्टर’ बैठकले यससम्बन्धी छलफल गर्ने पार्टी स्रोतले जनायो। सिरहाबाट निर्वाचित र ‘अरूले भन्दा मधेस मुद्दा बढी बुझ्ने नेता’ का रूपमा माओवादीले अध्यक्ष दाहालकै नेतृत्वमा प्रदेश २ को प्रचारात्मक अभियान लैजान लागेको हो। आठ जिल्लामा हुने नगरस्तरीय आमसभालाई दाहाल आफैंले सम्बोधन गर्ने नेताहरूले बताए। मधेसकेन्द्रित नेताहरूले भने तत्कालीन ३० दलीय विपक्षी गठबन्धनका संयोजक दाहालले कांग्रेस र एमालेसँग १६ बुँदे सहमति गरी आफूहरूलाई धोका दिएको प्रचार गरिरहेका बेला माओवादीले यसलाई चिर्ने रणनीति बनाएको हो। १६ बँुदे सहमतिकै जगमा जारी संविधानलाई मधेसविरोधी भन्दै मधेस केन्द्रित पार्टीका सांसदहरूले हस्ताक्षर गरेनन्। तर तिनै दाहाललाई प्रधानमन्त्री चुन्ने बेला उनीहरूसमेत संसदमा भोट हाल्न आएका थिए।
संविधान संशोधनमार्फत मधेसको चासो सम्बोधन गर्ने आफ्नो अडान यथावत् रहे पनि एक मधेस प्रदेशको माग भने कुनै पनि हालतमा ब्युँताउन नसकिने नेताहरूले जिकिर गरे। ‘सचिवालय बैठकमा यो एक मधेस प्रदेशको विषय आयो भनी चर्चा बाहिर सुनियो, त्यस्तो कुनै छलफल भएको छैन,’ नेता सापकोटाले भने, ‘हामीले मधेसका असन्तुष्टि सम्बोधन गर्न यो संविधान संशोधन विधेयक पारित गर्ने जिम्मेवारी ठूला दलहरूले देखाउनुपर्छ भन्ने निरन्तर आग्रह र पहल गरेका छौं। त्यसभन्दा पर पुरानो र असान्दर्भिक भइसकेको विषय फेरि ल्याउने काम हामीबाट हुनै सक्दैन। त्यसले संविधान कार्यान्वयनलाई सघाउ पुर्‍याउँदैन।’
चार वर्षयता चर्चै हराएको एक मधेस प्रदेशबारे यसअघि नेता नारायणकाजी श्रेष्ठले गरेको 
ट्वीटका कारण अकस्मात् राजनीतिक वृत्तको ध्यान तानिएको थियो। प्रदेश २ का इञ्चार्जसमेत रहेका हेडक्वार्टर नेता मातृका यादवको नाम नलिई श्रेष्ठले गरेको ट्वीटका कारण यसबारे संशय जन्माइदिएको थियो। श्रेष्ठको ट्वीटमा भनिएको छ, ‘हाम्रो पार्टी एक मधेस प्रदेशको विरुद्धमा दृढ छ। यो अनावश्यक मात्रै होइन, हानिकारक पनि छ। यसमा कुनै भ्रम नरहोस्।’ तर पार्टीकै अर्का नेताले असान्दर्भिक ढंगले उठेका चर्चालाई पार्टीकै जिम्मेवार नेताबाट खण्डन हुँदा झन् नकारात्मक प्रचार हुन पुगेको भन्दै आलोचना गरे।
केही दिनअघि यादवसमेत सहभागी ‘मधेसी भ्वाइस एसेम्ब्ली’ का नाममा राजधानीमा आयोजित भेलामा एक मधेस प्रदेशको मुद्दा ब्यँुताउनुपर्ने प्रसंग उठे पनि त्यसबारे कुनै निर्णय नभएको नेपाल सद्भावना पार्टी गजेन्द्रवादीका अध्यक्ष विकास तिवारीले कान्तिपुरलाई जानकारी दिए। ‘त्यस भेलामा मातृकाजी पनि रहनुभएकाले उहाँसँग जोडिएर प्रचार भयो, तर उहाँबाट आएकै थिएन, केही सहभागीले उठाएका हुन्,’ तिवारीले भने, ‘मधेसी भ्वाइस एसेम्ब्ली कुनै औपचारिक संस्था होइन, त्यसमा उठेका कुरालाई माओवादीसँग किन जोड्नुपर्‍यो?’
मधेसी भ्वाइस एसेम्ब्ली माओवादी नेता यादव र नेसपा गजेन्द्रवादीका तिवारीसहित राजपा नेता महेन्द्र राय यादव, नेपाल संघीय समाजवादी पार्टी अध्यक्ष रिजवान अन्सारी र नयाँ शक्ति पार्टीका रामकेवल साह सदस्य रहेको पाँच सदस्यीय ‘लुज नेटवर्क’ रहेको तिवारीले प्रस्ट्याए। तर माओवादी नेता श्रेष्ठले एसेम्ब्लीका नाममा भएका गतिविधिप्रति पार्टीको ध्यानाकर्षण भएको भन्दै यादवमाथि कारबाही माग गरेका छन्। स्रोतका अनुसार उनले गलत र अव्यावहारिक माग राख्दै मधेसको समस्या गिजोल्न खोजेको भन्दै यादवलाई कारबाही गर्न आइतबारको हेडक्वार्टर बैठकमा प्रस्ताव लैजाने तयारी गरेका छन्। ‘मधेसको मुद्दा कट्टर ढंगले उठाउँदै आएको राष्ट्रिय जनता पार्टीले समेत अब सकिँदैन भनेर छाडिसकेको मुद्दा हाम्रै साथीहरूले उठाइदिने? यो के गर्ने खोजेको? यसले संविधान कार्यान्वयन हुन्छ कि भाँडिन्छ?’ श्रेष्ठले शनिबार आफ्नो निवासमा केही निकटस्थ नेतासँग भनेका थिए।
हेडक्वार्टरका नेता तथा प्रदेश २ इञ्चार्ज यादव भने भेलाकै पूर्वसन्ध्यामा नर्भिक अस्पतालमा भर्ना भएका छन्। उनको स्वास्थ्यमा समस्या देखिएको उनका छोरा रविकिरणले जानकारी दिए। माओवादी केन्द्रले जिल्लाबाट राजधानी आउन मातहत कमिटी नेताहरूलाई निर्देशन दिइसकेको भन्दै भेला नरोकिने जानकारी दिएको छ। आइतबारको बैठकले प्रकाशन विभाग, प्रचार विभागलगायत केही केन्द्रीय विभाग गठन गर्ने नेता विश्वभक्त दुलाल ‘आहुति’ ले जानकारी दिए।

प्रकाशित : श्रावण १५, २०७४ ०७:४०
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT