उमेर नपुग्दै सम्बन्धविच्छेद

बालविवाह
हरि गौतम

रुकुम — जिल्ला अदालत मुसीकोटमा १४ वर्षीयाले सम्बन्धविच्छेद गरिपाउँm भनेर निवेदन दिइन् । मुसीकोट नगरपालिका घर भएकी उनको मुद्दा प्रक्रियामै छ । अदालतका अनुसार अबको केही समयमै उनको मुद्दा किनारा लाग्नेछ ।


उनको पतिको स्थायी ठेगानामा म्याद तामेल पत्र छाडिएको छ । त्यसको प्रत्युत्तर वा म्याद तामेलको मिति कटेपछि उनको मुद्दाले स्वत: इजलास प्रवेश पाउनेछ । उनको यो उमेर पढ्ने लेख्ने हो । उनी भने सम्बन्धविच्छेदका लागि अदालत धाइरहेकी छन् । जिल्ला अदालतमा सम्बन्धविच्छेदको मुद्दा दिने उनी सबैभन्दा कान्छी पनि हुन् । तर उनीभन्दा बढीका मुद्दा दिने पनि छन् । उनीहरूको पनि बिहे गर्ने उमेरै पुगेको छैन । सम्बन्धविच्छेदको मुद्दा लिएर अदालत पुग्ने कम उमेरका किशोरकिशोरी संख्यात्मक रूपमा बढी छन् ।
अदालतमा पर्ने सम्बन्धविच्छेदका कुल मुद्दामध्ये १४ देखि २० वर्ष उमेर समूहका किशोरीको संख्या ५० प्रतिशत छ । आव ०७३/७४ मा जिल्ला अदालतमा परेका कुल मुद्दाको ३७.२७ प्रतिशत मुद्दा सम्बन्धविच्छेदकै छन् जसमा ५० प्रतिशत मुद्दा २० वर्षमुनिकाकै रहेको जिल्ला न्यायाधीश डण्डपाणी शर्माले बताए । आव ०७३/७४ मा जिल्ला अदालतमा परेका ३ सय ६१ र आव ०७२/७३ बाट जिम्मेवारी सरेर आएका ८७ गरी ४ सय ४८ मध्ये १ सय ६७ मुद्दा सम्बन्धविच्ेछदकै थिए ।
‘यहाँ सम्बन्धविच्ेछदका लागि पर्ने मुद्दाका आधा मुद्दा २० वर्षमुनिका छन्,’ न्यायाधीश शर्माले भने, ‘पढाइलेखाइ गरी भविष्य बनाउने बेला बिहे र सम्बन्धविच्छेदको झमेलामा किशोरीहरू फस्नु ठूलो समस्या छ ।’ स्रेस्तेदार तेजप्रसाद पौडेलले गत साउनयता २६ सम्बन्धविच्ेछदका मुद्दा दर्ता भएको जनाए । गत आवबाट जिम्मवारी सरेर आएका २२ र चालु आवको हालसम्म परेकामा गरी ४८ मुद्दा सम्बन्धविच्छेदकै छन् ।
सानै उमेरमा बिहे गर्ने र उमेर बढ्दै जाँदा बालविवाहप्रति वितृष्णा जागेसँगै सम्बन्धविच्छेदका लागि निवेदन दिने गरेको जिल्ला बाल कल्याण समितिले जनाएको छ । बालअधिकार अधिकृत मानवीर ओलीले जिल्लामा बालविवाहको चलनले सम्बन्धविच्छेदका घटना बढी भएको बताए । ‘उमेर बढ्दै जाँदा सचेतता पनि थपिँदै जाने र त्यसैले बिहेको उमेर नपुग्दै सम्बन्धविच्छेद हुनुपर्ने बाध्यता सिर्जना भएको हुन सक्छ,’ ओलीले भने । समितिका अनुसार हाल जिल्लाको बालविवाहको दर ५७ प्रतिशत छ ।

प्रकाशित : भाद्र २९, २०७४ १०:३८
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

पुल छ, सडक छैन

कान्तिपुर संवाददाता

खोटाङ — अधिकांश स्थानमा सडक हुन्छन् तर पुल हुँदैनन् । यहाँ भने पुल भएर पनि सडक छैन । हुर्लुङ–जालपा–ऐंसेलुखर्क खण्डअन्तर्गत माक्पा र जालपाबीच पर्ने रावाखोलामा पुल बने पनि सडकको काम पूरा भएको छैन ।


स्विस सरकारको करिब साढे ४ करोड लागतमा सम्पन्न उक्त पुल रूपाकोट–मझुवागढी नगरपालिका–१२ जालपा र एेंसेलुखर्क गाउँपालिका ७, माक्पा जोडिएको छ । पुलको वल्लो र पल्लोपट्टि (एप्रोच रोड) सडक बनेको छैन । 
पुल बने पनि सडक अपूरै हुँदा सिधा यातायात सेवा सञ्चालन भएको छैन । एप्रोच रोडका लागि स्विस सरकारको सहयोगमा करिब ८५ लाख रुपैयाँको ठेक्का लागेको कर्मचारी सुशील श्रेष्ठ बताउँछन् । एप्रोच रोडका लागि करिब १ करोडको स्टिमेट भए पनि घटाघटको बोलपत्रमा ८५ लाखमा नर्थस्टार–कुँवर जेबी कम्पनीले ठेक्का पारेको श्रेष्ठले बताए । उनका अनुसार आगामी पुस–माघभित्र काम सकिनेछ । ‘यो पुलको एप्रोच रोडका लागि ठेक्का लागि सकेको छ,’ श्रेष्ठले भने, ‘अब पुस–माघभित्रमै काम सकिन्छ ।’
त्यसो त हुर्लङ–जालपा–ऐंसेलुखर्क ४० किमिमध्ये माक्पा–ऐंसेलुखर्क करिब साढे ६ किमि सडक पनि अपूरै छ । स्विस सरकारको सहयोगमा निर्माणाधीन सडक अलपत्र परेको हो । हुर्लङ–जालपा–ऐंसेलुखर्कसम्मको ४० किमि सडकका लागि स्विस सरकारले करिब ८० करोड रकम विनियोजन गरे पनि करिब ३८ करोड मात्र खर्च भएको छ । 
नेपाल र स्विस सरकारबीच सडक निर्माणमा काम नगर्ने सहमतिपछि सडक अलपत्र परेको श्रेष्ठको भनाइ छ । ‘नेपाल र स्विस सरकारको सहमतिअनुसारै कामको फेज आउट भएको हो,’ उनले भने, ‘त्यसैले काम छाड्नुपरेको हो ।’
जिल्लास्थित राजनीतिक दलहरूले स्विस सरकार र नेपाल सरकारसँग अपूरो सडक पूरा गर्न पटक–पटक अनुरोध गर्दासमेत सुनुवाइ नभएको गुनासो गरेका छन् । ‘अपूरो सडक पूरा गर्न हामीले पटक–पटक स्विस सरकार र नेपाल सरकारसमक्ष अनुरोध गर्‍यौं,’ कांग्रेस महासमिति सदस्य तथा पूर्वजिविस सभापति विष्णुकुमार राईले भने, ‘हाम्रो अनुरोधप्रति सुनुवाइ भएन ।’ पूर्वसांसद टंक राईले भने आफूले थालेको काम सक्न स्विस सरकारको नैतिक जिम्मेवारी भएको बताए ।

प्रकाशित : भाद्र २९, २०७४ १०:३८
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्