टेनिसलाई दुई पुस्ता

विनोद पाण्डे

तपाईं युट्युबमा हेर्नुस्, पहिला धरहरा र टुँडिखेल त्यसपछि हेम्स टेनिस एकेडेमी देखाउँछ,’ हेमबहादुर लामा राजधानीको बालुवाटारमा अवस्थित आफ्नो एकेडेमीको परिचय दिँदै थिए । दुई वर्षअगाडिको भूकम्पले धरहराको अस्तित्वलाई निमिट्यान्न पारेको छ । टुँडिखेल खुम्चिएर साँघुरो बन्दै छ । हेम्स टेनिस एकेडेमी पनि जीवन्त बन्न अहिले यस्तै संघर्ष गरिरहेको छ ।

एउटा खुला क्ले कोर्ट छ । अर्को जस्ताले मात्र छोपिएको छ र इन्डोर बनाउन खोजिएको जस्तो देखिन्छ । हेम यसलाई मिनी कोर्ट पनि भन्छन् । कोर्टको कुनामा बिटल्स कार सदाका लागि थन्किएको छ । हेमले आफ्नो २५ वर्ष रंगीन जीवन यही कार चढेर बिताए । ५ महिनापछि हेम आफ्नो ९० औं जन्मदिन मनाउँदै छन् । उनमा भने त्यो बुढ्यौली खासै देखिँदैन । र्‍याकेट लिएर कोर्टमा यता उता गरेर चक्कर लगाइरहेका हुन्छन् ।

‘टेनिसले गर्दा नै यति सक्रिय हुन सकेको छु,’ खेलकुदमा लागेपछि सबै ‘प्यासनट’ हुन्छन् । उनी भने आफूलाई टेनिसको ‘क्रेजी’ भन्छन् । औसतमा पनि अहिले वर्षायाममा ४० जना जति प्रशिक्षण लिन आउँछन् एकेडेमीमा । सिजनमा यहाँ प्रशिक्षण लिने आउने १ सयभन्दा बढी हुन्छन् । साढे दुई दशकअगाडि बनाएका थिए उनले यो एकेडेमी । त्यसभन्दा अघि पनि उनको अर्को टेनिस एकेडेमी थियो हिट्स सेन्टरको नाममा । तीनकुने क्षेत्रको यो एकेडेमी उनले १९७० को दशकमा खोलेका थिए । नेपालको यो पहिलो क्ले कोर्ट थियो । चार कोर्ट भएकाले त्यो एकेडेमीको रौनक नै भिन्न रहेको उनी बताउँछन् । शुभरत्न शाही, राज लामा, सुजय लामा, पूनम लामा यही खेलेर च्याम्पियन बने । राज र सुजय उनको छोरा र पूनम छोरी हुन् । राज नम्बर एक थिए उनको शरद लामासँगको प्रतिस्पर्धा र प्रतिद्वन्द्विता त्यस समयको चर्चित थियो ।

हेमका अर्का छोरा विजय लामा भने टेनिसमा खासै आकर्षित भएनन् । हेमले आफ्नो जवानीमा नगरेको केही छैन । उनले विभिन्न पुस्तक नै लेखेका छन् । सोखिनका हिसाबले गल्फ खेल्थे । एक समय उनले वर्षको १२ मध्येको ८ मन्थ्ली मेडल गल्फ प्रतियोगिता जितेका थिए । नेपाली फिल्म उद्योगको सुरुआती कालको ‘आदर्श नारी’ उनले नै बनाएको चलचित्र हो । हेम त्यसको निर्देशक, निर्माता मात्र नभएर दुई गीतको संगीत कम्पोजर पनि थिए । विजय लामा यही चलचित्रबाट ‘हिरो’ हुन सुरु गरे । विजयको भूमिका चलचित्रमा पाइलट थियो । उनलाई विमानचालक बनाउन त्यही चलचित्रले प्रमुख भूमिका खेल्यो । चलचित्रको सुटिङलगत्तै पाइलट कोर्सका लागि अमेरिकाको टेक्सास लागे । नायिका थिइन् सुषमा शाही । सुषमा शाही नाम गरेकी अर्की नायिका पनि थिइन् । त्यसैले हेमले आफ्नो फिल्मको नायिकाको नाम परिवर्तन गरेर अंशुमाला शाही राखिदिए ।

नेपाल लन टेनिस संघको संस्थापकमध्येका एक हुन् हेम । सागर राणा, महेशकुमार सिंह, सुवर्ण क्षत्री र हेम मिलेर १९६८–६९ तिर टेनिस संघ खोलेका थिए । महेश अध्यक्ष थिए, १५ वर्ष हेम त्यसको कोषाध्यक्ष रहे । संघको खासै पैसा थिएन, तर सबैलाई थाहा होस् भनेर उनले नेपाल बैंकमा रहेको संघको खाता नम्बर १२३४५ बनाएका थिए । उनी १९९३ मा २ वर्ष संघको अध्यक्ष पनि भए । एक कार्यक्रममा उनी अमेरिका गएका थिए, संघका लागि फन्ड उठाएर फर्किंदा उनको अध्यक्ष पद खुस्किसकेको थियो ।

त्यसपछि पनि टेनिसमा उनको सक्रियता उस्तै थियो । उनको काम गर्ने आफ्नै तौरतरिका छ । अनुशासनमा कुनै सम्झौता नगर्ने उनको स्वभाव अहिले पनि छ । टोपी उल्टो फर्काएर लगाएर एकेडेमीमा आउनेलाई उनी अहिले पनि ढोकाभित्र छिर्न नदिई ‘गेट आउट’ भनिदिन्छन् । उनी बिम्बल्डन टेनिस प्रतियोगिताको चर्चा गर्दै थिए । जर्मन खेलाडी डस्टिन ब्राउनको लामो लट्टे कपाल देखेर उनलाई टेनिस नै हेर्न छाडौंजस्तो लागेछ । अर्थात् उनको स्वभाव सबै आर्मीजस्तो सफाचट भएर मैदानमा उत्रिनुपर्छ भन्ने हो ।

त्यसैले उनको धेरै आलोचना पनि भयो । ‘देशद्रोही’ उपनाम पनि यही सेरोफेरोमा कमाए । उनी व्यवस्थापक भएर नेपाली टोली लाँदै थिए । नेपाली टोलीको खेलाडी सूचीमा एन्जल भट्टराईको पनि नाम थियो । हेमले रमेश कार्कीलाई लिएर हिँडे । हेमको भाषामा रमेश नम्बर एक थिए, तर केहीले बदमासी गरी एन्जलको नाम हालेका थिए । हेमले भित्र–भित्र भइरहेको यो चलखेल बुझेपछि एन्जललाई एयरपोर्टबाट फर्काएर ‘नम्बर एक’ रमेशलाई लिएर उडेका थिए । त्यसैमा उनले ‘देशद्रोही’ को ठूलो आरोप सहनुपरेको थियो । जबाफमा उनलाई ‘जेल हाल्ने’ र ‘फाँसी दिने’ भनेर तर्साउँथे । हेम पनि उनीहरूलाई उस्तै जबाफ फर्काउँथे, ‘फाँसी दिने भए टुँडिखेलमा दिनु, ताकी मलाई फाँसी दिइँदै छ भन्ने सबैले थाहा पाऊन् ।’

प्रीति रिजाल, उत्सव रिजाल, दावा शेर्पा, अरुणा क्षत्री हेमका उत्पादन हुन् । त्यसैले उनी भन्छन्, ‘च्याम्पियनलाई उत्पादन गर्न पाउँदा गर्व लाग्छ ।’ पछिल्लो साता हेम्स टेनिस एकेडेमीमा एकाएक हरियाली छायो । छोरा सुजय अमेरिकाबाट छोटो समयलाई नेपाल आएका थिए । सुजय पनि हेमका छोरा मात्र नभई अर्का च्याम्पियन उत्पादन हुन् । तीन दशकअघि सुजय अमेरिका लागेका थिए । २–३ वर्षमा नेपाल आउँछन् । यसपटक १ वर्षमै आएका हुन् । नेपालमा आएको समय सुजय बुवाको एकेडेमी र सातदोबाटो टेनिस मैदानमा सिकाउन लागिहाल्छन् ।

सुजय ३ पटक राष्ट्रिय च्याम्पियन भएका थिए, कुनै खेल हारेका थिएनन् । सन् १९८६–८७ मा उनी यू–१८ को विश्व वरीयतामा ५० औं स्थानमा थिए । त्यसैका कारण उनी प्रमुख ग्रान्डस्लाम मानिएको बिम्बल्डनको मेन ‘ड्र’ मा परेका थिए । दाइ राज जर्मनीमै प्रशिक्षणमा जमेका थिए । इंग्ल्यान्डमा बिम्बल्डन खेल्न जानुअघि सुजय एक साता प्रशिक्षणको क्रममा जर्मनी पुगे । सुजयको घुँडा पहिलादेखि नै दुखेको थियो । हर्सफ्लाई (डाँस) ले टोकेपछि उनको घुँडा एकाएक सुन्निएर आयो ।

लन्डन जान उनको टिकट बनिसकेको थियो । राज उनको प्रशिक्षक भएर जानेवाला थिए । जानु ३ दिनअघि अप्रत्यासित घटना हुन पुग्यो । बिम्बल्डन नखेलेकाले उनीमाथि कारबाहीस्वरूप वरीयता घटाइयो, एक वर्ष खेल्न नपाउने बनाइयो । सुजयको स्थान भारतका हरि आयरले लिए । उनलाई बिम्बल्डनमा उत्रिन नपाएकोमा अहिले पनि ठूलो पछुतो छ । अझ दु:ख नेपाली खेलाडीले अझै बिम्बल्डनमा टेक्न नपाएकोमा छ ।

टेनिस कोर्स पढ्नै पूर्ण छात्रवृत्ति पाएपछि अमेरिका हान्निएका उनको कर्मथलो उतै हो । ४ वर्ष उनले लुथर कलेजबाट खेले । ‘अल अमेरिकन’ को पगरी उनले दुईपटक पाए । अल अमेरिकन भनेको टाइटल हो । जोसँग यो जोडिएको हुन्छ, त्यो इलिट खेलाडी हुन्छ । १९९२ मा साउथ क्यारिलोनाको हिल्टन हेड आयल्यान्डमा भान डेर मिएर टेनिस एकेडेमीमा ३ वर्ष प्रशिक्षक भए । त्यसपछि डब्लूटीएमा रहेर प्रशिक्षण गरे ।

उनको प्रशिक्षणमा दक्षिण अफ्रिकाकी अमान्दा कोएट्जरले १२ ग्रान्ड स्लाममा प्रतिस्पर्धा गरिन् । १२ औं वरीयताकी कोएट्जरलाई उनले पाँचौं स्थानमा ल्याएका थिए । १९९३ मा कोएट्जरको जोडी डबल्समा यूएस ओपनको फाइनलमा पुग्यो । अरान्चा साँन्चेज भिकोरियोको जोडीसँग उपाधि भिडन्तमा पराजित भयो । सेन्टर कोर्टमा उत्रिएर सुजयले कोएट्जरलाई प्रशिक्षण गराएका थिए । केही हदसम्म ग्रान्डस्लाममा उत्रिने उनको सपना पूरा भएको थियो । उनी भन्छन्, ‘एउटा नेपालीलाई यो निकै ठूलो अवसर थियो ।’ सुजयको प्रशिक्षणमा जापानकी नाआको सावामात्सु, अर्जेन्टिनाकी मर्सिडिज पास, दक्षिण अफ्रिकाकी मारिएन डी’ सुवार्डट, ग्रिसकी क्रिस्टियना पापाडाकी उत्रिसकेका छन् ।

विजयले पाइलट कोर्स गएदेखि नै टेक्सास लामा परिवारको आत्मीय सहर बनेको थियो । सुजय अहिले त्यहीं छन् । पछिल्लो २२ वर्ष उनी कलेजको प्रशिक्षक छन् । अमेरिकामा कलेज प्रतिस्पर्धा ठूलो छ । लिग पनि ठूलो हुन्छ । टिम ट्राभलमा ६५ हजार, खेल सामग्रीमा ३० हजार र भ्रमणका लागि २० हजार डलर छुट्याइएको हुने सुजय बताउँछन् । छात्रवृत्ति पाएर पढिरहेका ८ टेनिस खेलाडीका लागि १२ कोर्ट छन् । त्यसैले राम्रो खेल्न र एक्सपोजर पाउन बाहिर जानुपर्ने नेपाली खेलाडीको बाध्यता देख्छन् । उनको नजरमा नेपालका नम्बर एक संरक्षक भूषण बज्राचार्य परेका छन् । संरक्षकलाई विश्व टेनिसको माथिल्लो स्तरमा पुर्‍याउने प्रयासमा उनी छन् । कुनै न कुनै रूपमा सुजय नेपाललाई सहयोग गर्न लागिपरेका छन् । सपोर्ट प्रोजेक्ट नेपाल नामक गैरसरकारी संस्था त्यसैको उपज हो । मातृभूमिलाई सहयोग गर्न पैसा, पब्लिसिटी नभई आत्मसन्तुष्टिलाई गर्ने गरेको बताउँछन् ।

आफ्नो टेनिस जीवनलाई पछाडि फर्केर हेर्दा सुजय भाग्य र मिहिनेत दुवै देख्छन् । टेनिसमा उनी गहिरिएर लागेका छन् । ‘अरूभन्दा अब्बल भएका कारण म अमेरिकामा सफल भएँ,’ यसको श्रेय उनी दूरदृष्टि भएका बुवालाई नै दिन्छन् । बुवा हेमले सुजयमा खासै खोट देखेनन् । सायद सुजयले बुवाका अगाडि कहिल्यै टोपी उल्टो घुमाएर खेलेनन् ।

प्रकाशित : श्रावण २, २०७४ १३:२२
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

समाजसित जोडिँदा...

हरिमाया भेटवाल

सगरमाथा चढ्छु भनेर निस्किएको मान्छे घान्द्रुक पनि पुग्न नसकेको जस्तो भएकी थिएँ म । हिसाबका सूत्रहरूझैं थिएनन् जीवनका सूत्रहरू जसलाई हुबहु जीवनमा उतार्न सकौं मैले । तर पनि एउटा संकल्प थियो मनमा उपन्यास लेख्ने ।

दुईवटा कथासंग्रह एउटा नाटकसंग्रह अर्को कवितासंग्रह जम्मा चार पुस्तक बजारमा आइसकेर पनि म उपन्यासे स्कुलमा भर्ना भएकी पाँच कक्षाकी छात्राजस्ती लाग्थें आफंैलाई । साहित्यको बजारमा मैले गुरु ठानेका स्थापित केही लेखकहरूसँग केही सुझाव लिन, केही सिक्न सकिन्छ कि भनेर म पनि लालायित थिएँ । तर मैले सोचेजस्तो देखिनँ साहित्यको दुनियाँ पनि । राजनीतिबाट बैसट्ठी सालमा संन्यास लिएकी मैले साहित्तिक दुनियाँमा खुट्टा टेक्ने ठाउँ बनाउन मात्र हैन त्यही बनाएको बाटोमा बाँचुन्जेल हिँडिरहन पनि लेख्नैपर्ने थियो । अझ मनले त वर्षमा एउटा किताब लेख्छु भन्थ्यो तर व्यवहारले त्यसो गर्नै सकिनँ । लेख्न बस्दा कहिले छोराछोरी र श्रीमान्का आवश्यकता मेरा अघि उभिन्थे । कहिले भातभान्साको आवश्यकता उभिन्थ्यो, कहिले सामाजिकताको नाममा भारीभरकम उत्तरदायित्वको पहाड उभिन्थ्यो । समाजमा पहिलेदेखि नै महिलाले यो गर्नु हुन्छ र यो गर्नु हुँदैन भनेर अनेक डिमार्केसनहरू उभिएका छन् । केही भत्किँदै त छन्, केही भत्काउनुपर्नेछन् । तर भत्किने र भत्काउने गति देशको विकासजत्तिकै सुस्त छ । यी सबै पीडा नेपालमा एक आम महिलाले जति भोग्नुपरेको छ, मेरा पीडा पनि त्यत्ति नै छन् । 
यस्तोमा मलाई लाग्थ्यो, एउटी महिलाले एउटा पुस्तक निकाल्नु भनेको एउटा पुरुषले दसवटा पुस्तक निकाल्नु बराबर हो हाम्रो समाजमा । 
हिजो मात्र एक जना कथाकार महिला साथीले दुखेसो पोखिन्, ‘साथी मेरो आफ्नो घर नहुनाले म स्थापित हुन नसकेकी हुँ । मेरा सपनाहरू मभित्र लुकेरै सकिने भए । दिउसोभरि कामको व्यस्तता हुन्छ राति खाना खाएर काम सकाउँदा नौ बज्छ अनि लेख्न खोज्यो कसैले बत्ती बाल्नै दिँदैनन् । आफ्नो कोठामा लोग्नेले बत्ती नबाल म सुत्न सक्दिनँ भन्छन् । छोराछोरीले डिस्टर्ब नगर्नु न आमा हामीलाई भन्छन् एकान्तमा बत्ती बालेर लेख्नै ठाउँ नै पाउँदिनँ म ।’ 
उनले कथावाचन गरेझैं सुनाइन् आफ्नो गाथा । 
मैले सोचेँ, आज कम्तीमा मैले बत्ती बाल्न पाएकी छु । लेख्न पाएकी छु । कति महिलाहरू होलान्, लेख्न चाहेर पनि आ–आफ्नै बाध्यताले लेख्न नसक्ने ! अनि समाजको एउटा बुद्धिजीवी तप्का भने अलाप गर्छ, ‘महिलाहरूले लेख्नै जान्दैनन् ? उनीहरूको विषयमा विविधता छैन । घरायसी समस्याका कुराहरू लेखेर साहित्यमा स्थापित हुन सकिनँ भनेर दुखेसो पोख्छन् ।’ 
लेख्नु भनेको एक्लिनु पनि हो । खोइ महिलाहरूले एक्लिने र एकाग्र हुने वातावरण ? एउटा पुरुष लेख्न कुनै भव्य रिसोर्ट पुग्छ । रिसोर्टमै लेखनमाथि बहस गर्छ । तर हामी धेरैजसो महिलाहरू घरकै कोठाभित्र पनि एक्लिन सक्दैनौँ । बिन्दास हुनुपर्छ भनेर एकथरीले अर्ति उपदेश त दिनुहुन्छ । तर, के सोचेजस्तो बिन्दास हुन सजिलो छ र ? अलिक स्वतन्त्र हुन खोज्नासाथ यहीँको समाज हाम्रो चरित्रमाथि धावा बोल्न थाल्छ । 
समाजले समानताको नारा त खुब लगाउँछ । त्यही नारा मेरो कानसम्म पनि आएकै छ । तर समानताको आभास मसम्म आएको खै आजसम्म ?
हो यही असमानताको बीचबाट जन्मिएकी हो कल्ली ।
ििि

एकपल्ट कान्तिपुर पत्रिकामा ब्लडमनी शीर्षकको लेख पढेँ मैले । विदेशमा पैसा कमाउन जाने एक युवाले मृत्युदण्ड पायो । तर, मृतकको परिवारलाई निर्धारित ब्लड मनी दिन सकेमा उसको सजाय माफ हुन सक्ने भन्ने उक्त लेखमा पढेकी थिएँ । मलाई त्यो विषयले संवेदित गर्‍यो । हुन त धेरैजसो आफूले देखे भोगेको कुरा नै लेख्नुपर्छ भन्नुहुन्छ । तर, सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण कुरा अनुभूति हो भन्ने मलाई लाग्छ । कतिपय देखेकै भोगकै कुरा पनि हामी लेख्न सक्दैनौँ । किनभने त्यसले हाम्रो मस्तिष्कमा अनुभूतिजन्य प्रभाव पार्दैन । तर, कतिपय सुनेकै कुराले हाम्रो मानसिकतामा प्रभाव पार्छ, हाम्रो मथिंगललाई आन्दोलित गर्छ । मलाई यो विषयले त्यसरी नै आन्दोलित गर्‍यो र मैले त्यसपछि विषयको गहिराइभित्र प्रवेश गर्ने निश्चय गरेँ । त्यसपछि मेरो मस्तिष्कमा पात्रहरू आउन थाले, तिनका अनुहार र भावहरू आउन थाले । तिनका दु:ख र पीडाहरू आउन थाले ।
यही क्रममा यसै विषयमा केही काम गरिरहेका एक जना भाइ राजेन्द्र कुँवर भेटिए । उनीबाट धेरै कुरा जानकारी पाउँदै गएँ । त्यसपछि मैले अरू सहयोगीहरू पनि भेट्दै गएँ । विषय, पात्र र परिवेशका विविध आयामहरू ढोकाझैं एकपछि अर्को खुल्दै गए ।
सबै तथ्य अगाडि थुप्रिसकेपछि म लेख्न बसेँ । लेख्दै र डिलिट गर्दै मेरो लेखनयात्रा सुरु भयो । मैले घडी त हातैमा लगाएकी थिएँ । तर, मसित पर्याप्त समय हुँदैनथ्यो । मैले आफ्नै समय चोरीचोरी लेख्न थालेँ । जसरी नसोधेरै आइपुग्छ घाम आगोजस्तो तातो बोकेर उसरी नै नसोधी आइदिन थाले घटनाहरू सुइरा बोकेर र मलाई घोचिरहन थाले । तर, एउटा चरणमा पुगेपछि मेरो कथानक रोकियो । कथा कसरी अगाडि बढाउने कुरामा म भयानक अलमलमा परेँ । मेरो लेखन रोकियो । तर, अचानक एक दिन एक जना फेसबुकमा चिनेको बहिनीसँग कुरा हुन भयो । उनी निकै दिन हराएकी थिइन् सामाजिक सञ्जालको दुनियाबाट । मैले उनीसँग सोधेँ, ‘किन हराएकी यसरी ? के भो र ?’ 
नाम नछापिदिने सर्तमा उनले आफ्नो जीवन कहानी सुनाइन् । त्यसपछि भने मोडियो मेरो उपन्यासकी पात्र विदुषीको कहानी । उनै बहिनीको जीवनलाई विदुषी पात्रले ग्रहण गरेकी छ यो उपन्यासमा । मलाई लाग्छ, यो उनको मात्र हैन, यो देशमा बाँचेका धेरै शिक्षित महिलाहरूको कथा हो । 
समयले नाप्नै नसकिने फड्को मारिसक्यो । मान्छेका निजी जीवनहरूमा प्रशस्त परिवर्तनहरू आए । तर आर्थिक, राजनीतिक रूपमा मान्छेले फड्को मारे पनि मानसिक रूपमा मान्छेको सोचले अपेक्षित फडको मारेको छैन आज पनि । आज पनि विधवा महिलाहरूलाई बोक्सी बनाउँछ र गु–मुत ख्वाउँछ समाज । सहन नसकेर कतिले आत्महत्या गर्छन् । आज पनि कागते गाउँमा दस–बाह्र वर्षका बच्चाहरूको सामूहिक बालविवाह हुन्छ । 
समाजमा विद्यमान यी र यस्तै अन्धविश्वास बोकी बाँचेका मान्छेहरूको कथा हो कल्ली । जो देख्दा त कल्लीजस्तो देखिन्छ । तर, त्यो कल्ली जंजिरको रूपमा रूपान्तरित भएको छ यो समाजमा ।
घामको उपस्थितिमा धर्तीलाई भेटन हतारिंदै हिँडेको माछापुछ्रेको हिउँझैं हतारो थिएन अब मलाई किताबे रहर । पहिलो दोस्रो हुँदै पाँचौं किताबमा आइपुग्दा त्यो रहर सेलाएर सिलाबरे भाँडामा उमालेर राखेको पानीजस्तो हुन पुग्यो । त्यसैले त झन्डै छ वर्ष लगाएकी छु यो उपन्यास बजारमा ल्याउन । उसो त यो उपन्यासको सेरोफेरो ५० को दशकबाट सुरु भएर अहिलेको ७२, ७३ सम्मको लगभग दुई दशकको छ ।
मैले जन्माएको हुँदै हैन । जन्माए अरू नै कसैले । तर कल्ली मेरो मानस सन्तान हो । मैले काखमा खेलाए हुर्काएँ र पात्रको रूपमा उभ्याएँ कल्लीलाई । कल्ली लाखौं नेपाली महिलाहरूको प्रतिनिधि पात्र हो । इमानले भन्छु— यो उपन्यास सबै सत्य हैन । तर सत्यलाई काल्पनिकताको गहनाले सिँगारेकै हुँ मैले । 
समाज मक्किसकेका कुराहरूलाई पनि बोकिरहन खोज्छ । मैले पनि त्यही समाजले भिरेको पुरानो चस्मालाई नयाँ फ्रेम हालेकी हुँ । पावर लेन्स मिलाउन खोजेकी हुँ । 
कति सकेँ, कति सकिनँ त्यो अब पाठकहरूको अदालतले निर्णय गर्ला । तर, मलाई भने एक खालको सन्तुष्टि मिलेको छ कि मैले अनर्गल र अर्थहीन काल्पनिक उडान गरेर उपन्यास लेखिनँ । समाजमा टेकेर समाजकै कुरा लेखेँ । किनभने लेख्नु भनेको समाजप्रतिको केही उत्तरदायित्व बहन पनि गर्नु हो भन्ने मान्यता राख्ने गर्छु म । 

प्रकाशित : श्रावण २, २०७४ १३:२२
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्