बहुप्रतीक्षित मुलपानी मैदान

विनोद पाण्डे

काठमाडौं — विनोद दासको कप्तानीमा नेपालले सन् २००२ को आईसीसी यू–१९ विश्वकपमा प्रतिस्पर्धा गरिरहेको थियो । दोस्रोपल्ट युवा विश्वकपमा खेलिरहेको नेपालले न्युजिल्यान्डमा टेस्ट खेल्ने पाकिस्तान र बंगलादेशलाई पराजित गरी स्तब्ध नतिजा निकाल्यो । यसले विश्व क्रिकेटको ध्यान नेपालतर्फ तानिएको थियो ।

अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट परिषद् (आईसीसी) ले त्यसको केही समयपछि नै नेपालमा ग्लोबल क्रिकेट एकेडेमी बनाउने प्रस्ताव गर्नु न्युजिल्यान्डमा यू–१९ विश्वकपमा युवा टोलीले देखाएको प्रदर्शन एउटा कारण थियो । नेपाल प्लेट फाइनलसम्म पुग्यो । नेपाली खेलाडीले पनि आफूमा भएको प्रतिभा देखाए ।

आईसीसीको प्रस्तावमा नेपालले मैदान खोज्न गृहकार्य सुरु गर्‍यो । कहिले पोखरा त कहिले मुलपानी । यो सूचीमा पर्‍यो । यसले नेपाली क्रिकेटको सर्वोच्च निकाय क्यानभित्र कलह नै ल्यायो । कोही पोखरामा हुनुपर्छ भन्ने कोही काठमाडौंमै । धेरै पानी पर्ने हुनाले पोखरामा हँुदैन भन्ने एकथरि थियो । अर्काथरि फोहोर फाल्ने गोकर्णको ल्यान्डफिल्ड साइट भएकाले मुलपानीमा वातावरणीय असर पर्छ भन्ने थिए ।

ग्लोबल एकेडेमीमा नेपाली क्रिकेटका अन्य राजनीतिक पक्षको प्रभाव पनि थियो । त्यसपछि सेन्ट्रल, रिजनल एकेडेमीका रूपमा प्रस्ताव आयो । त्यसमा पनि क्यानभित्र सहमति जुट्न सकेन । जतिखेर नेपालललाई विभिन्न एकेडेमीको प्रस्ताव आएको थियो, त्यस समयमा माओवादी द्वन्द्व थियो । अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेटले सुरक्षाको हिसाबले नेपाल उचित देखेन । अन्तत: नेपालबाट यो फर्किएर गयो । नेपाललाई दिने भनिएको ग्लोबल एकेडेमी आईसीसीले दुबईमा बनाएको छ ।


०००

मुलपानीले त्यसयता मैदानका रूपमा स्थान पाउन पनि संघर्ष गर्दै आएको छ । ३ सय ६५ रोपनी पर्ति जग्गा स्थानीयले क्रिकेटका लागि भनेर २०६१ सालमा सरकारमार्फत राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्लाई भोगाधिकार गर्न दिएको थियो । त्यो अतिक्रमणमा पर्दा अहिले झन्डै २ सय ९६ रोपनीमा झरेको छ । माथिल्लो र तल्लो गरी त्यसमा दुई मैदान खेल्नका लागि बनाइँदै गरेको हो ।

आईसीसीबाट क्यान निलम्बनमा पर्नु अघि सरकारले यसको निर्माणका लागि बजेटबाटै सम्बोधन गर्ने गरेको थियो । एसियाली क्रिकेट परिषद्ले पनि आर्थिक सहयोग गर्दै आएको थियो । ५ महिनाअघि दलजीत श्रीपाइली युवा तथा खेलकुदमन्त्री हुँदा आफूहरूले मैदानलाई खेल्न योग्य बनाउन सहयोग मागिएको क्यानका चिफ अफरेटिङ अफिसर छुम्बी लामा बताउँछन् । युवा तथा खेलकुद मन्त्रालय र परिषद्ले काठमाडौं जिल्ला खेलकुद विकास समितिमार्फत नेपाली राष्ट्रिय टोलीका उपकप्तान ज्ञानेन्द्र मल्ललाई मुलपानी क्रिकेट मैदान समितिको संयोजक बनाएर १५ लाखभन्दा बढी रकम निकास गरी माथिल्लो मैदान खेल्न योग्य बनाइएको हो ।

दास युवा टोलीबाट राष्ट्रिय टोलीका कप्तान भएर संन्यास लिई यू–१९ को प्रशिक्षक बनिसकेको अवस्थामा मुलपानी क्रिकेट मैदान बल्ल खेल्न योग्य बनेको छ । शनिबार प्रदर्शन खेल्दै बहुप्रतीक्षित यस मैदानको शुभारम्भ गरिँदै छ ।

स्थानीय तथा पत्रकार नरेश फुयाल लामो समयदेखि सपना पूरा हुन लागेको बताउँछन् । पोखरामा ग्लोबल एकेडेमी नबन्ने भएपछि आफूले नै यहाँबाट पनि हिमाल देखिन्छ भनेर क्यान पदाधिकारीलाई बोलाएर मुलपानी देखाएको उनी सम्झन्छन् । ‘पोखरामा ग्लोबल एकेडेमी नबन्ने भएपछि माछापुच्छ्रे नभए पनि दोर्जे लाक्पा हिमाल त देखिन्छ नी भनेर मैले क्यानका पदाधिकारीलाई मुलपानीको जग्गा देखाएको थिएँ,’ उनले भने । उनका अनुसार त्यसपछि काठमाडौं महानगरपालिकाका मेयर केशव स्थापित मुलपानीमा क्रिकेट रंगशाला बनाउनुपर्‍यो भनेर आफैं प्रस्ताव लिएर गएँ ।

स्थानीयको केही माग अहिले पनि रहेको फुयाल बताउँछन् । ‘हामीले मुलपानी क्रिकेट मैदान नै नाम हुनुपर्छ भनेर जग्गा दिएका थियौं । स्थानीयले आहान गरेर यो पर्ति जग्गा दिएका हौं,’ फुयालले भने, ‘मैदान छिर्ने अहिलेको बीचको बाटो भत्काएर बाहिरी भागबाट बनाएमा दुवै मैदानलाई डिस्टर्व हुँदैन । आम्दानीको केही हिस्सा स्थानीय वडाले पाउनुपर्छ । रोजगारीको अवसरमा स्थानीय तह प्राथमिकतामा पर्नुपर्छ । स्थानीयले पनि खेल्ने वातावरण बनाइनुपर्छ ।’
०००

खेल्न योग्य बनाइएको माथिल्लो मैदानमा ४ विकेट छ । मैदानको आकार केही सानो छ । विकेटको सिधा भाग दुवैतर्फ ६० यार्डको छ । अफ र अन साइड ८० यार्डको छ । असारमा यसलाई मैदानको स्वरुप दिन पुन: पिच निर्माणको काम सुरु भएको थियो । एक महिनादेखि पिचको सम्भार गर्न सुरु गरिएको क्युरेटर मधु तामाङ बताउँछन् ।

‘नयाँ विकेट हो, एकपल्ट नखेलेसम्म केही थाहा हँुदैन, विकेट राम्रै हुन्छ भन्ने आस छ,’ तामाङले भने, ‘आउट फिल्ड खेल्नलायक छ तर राम्रो नै चाहिँ होइन । मैदानमा पानी खासै हाल्न पाएका छैनौं, रोल पनि राम्रोसँग गरेको छैन । त्यही भएर केही खाल्डाखुल्डी छन् । मर्मत सम्हार गर्ने हो भने यो अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको हुन्छ ।’ उनका अनुसार १ टनको रोलमात्र मुलपानी मैदानमा छ । जबकि यसका लागि २ टनभन्दा माथिको रोल चाहिन्छ ।

बिहीबार नेपाली राष्ट्रिय टोलीले मुलपानीमा माथिल्लो मैदानमा आएर फिल्डिङ गरेको थियो । मैदान निकै सुख्खा देखिएको छ, बलौटे माटो रहेका कारण घाँस त्यति देखिन्न । तटबन्धन नहुँदा वर्षाको समयमा मैदान जोखिममा पर्न सक्छ । तटबन्धन नहुँदा दुई वर्षअघि वर्षामा मैदान घेरिएको पर्खाल नै ढल्न पुगेको थियो । त्यसपछि फलामको रेलिङको बार अझ भित्र ल्याएर लगाई मैदानको आकार घटाइएको थियो । ‘खेल्नलाई मैदान ठिक भएको छ, तर पूर्वाधार केही छैन । बाउन्ड्री पर्खाल, तटबन्धन केही छैन ।

दर्शक बस्ने स्थान छैन, संघ नहुँदा व्यवस्थापनको हिसाबमा धेरै कमजोरी छन्,’ मुलपानी मैदानलाई परिषदबाट समन्वयकर्ताको रूपमा खटाइएका राधाकृष्ण विष्टले भने, ‘राष्ट्रिय खेलाडीहरू खेलेर मैदानको सुरुआत हुँदैछ भनेर सन्देश जानु निकै सकारात्मक पक्ष हो ।’ मुलपानीमा ग्लोबल एकेडेमी बन्ने घोषणा हुँदा उपमा फुयाल स्कुल जान्थिन् । ‘म २–३ कक्षामा
पढ्दादेखि नै यहाँ क्रिकेट मैदान बन्छ भनेको थियो । त्यसपछि बन्छ बन्दैन भन्ने चर्चा चलिरह्यो,’ स्थानीय उपमा भन्छिन्, ‘अहिले मैले ब्याचलर्स पढाइ सकें । मैदान भए पनि बनेको छ । भोलिको दिनमा यो अन्तर्राष्ट्रिय मैदान भएको हेर्न चाहन्छु ।’

प्रकाशित : कार्तिक २५, २०७४ ०७:०१
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

राम्रो सुरुआतको आस

सुबास हुमागार्इं

क्वालालम्पुर — नेपाल र बंगलादेश एसीसी यू–१९ एसिया कपमा शनिबार आफ्नो पहिलो खेल खेल्दै छन् । दुवै टोलीले राम्रोसँग बुझेका छन् यो ‘गर वा मर’ को खेल हो । किनभने जित्ने टोली सेमिफाइनलतर्फ अग्रसर हुन्छ र हार्ने बाहिरिन सक्छ ।

यस समूहमा भारत र मलेसिया पनि छन् । शीर्ष दुई टोली सेमिफाइनल पुग्ने छन् । अघिल्लो सातामात्र नेपालले बंगलादेशमा ३ खेलको शृंखला खेलेर आएको थियो । अन्तिम खेल जितेकाले नेपालको हौसला बढेको छ । बंगलादेशमाथि हारपछि दबाब बढेको छ । प्रतियोगिताको चौथो संस्करणसम्म आइपुग्दा नेपालको यात्रा सधैं समूह चरणसम्म मात्र रहँदै आएको छ । यस्तो अवस्थामा नेपालले अर्को चरणमा पुग्ने सम्भावना राख्न सुरुआत राम्रो गर्नुपर्ने हुन्छ ।

प्रशिक्षक विनोद दास राम्रो सुरुआत गर्ने लक्ष्यसाथ मैदान उत्रने बताउँछन् । ‘पहिलो खेल एकदम महत्त्वपूर्ण छ । हामीले आफ्नो क्षमता देखाउने राम्रो अवसरका रूपमा यो खेललाई लिएका छौं । राम्रो सुरुआत लिएको खण्डमा मात्र हामीले राम्रो नतिजा अपेक्षा राख्न सक्छौं,’ उनले शुक्रबार कान्तिपुरसँग भने । बंगलादेशसँग शृंखलामा अन्तिम खेलमा जित हात पारे पनि प्रशिक्षक दास त्यसले फरक नपर्ने बुझाइ राख्छन् । ‘हामीले पछिल्लो खेल जितेको आधारमा यहाँ पनि सजिलो हुन्छ भन्ने सोच गलत हो । हामीले आफ्नो योजना ठिक ढंगबाट कार्यान्वयन गर्न सफल भयौं भने हामी बलियो चुनौती पेस गर्ने स्थानमा हुनेछौं,’ उनले भने ।

मलेसियाको अहिलेको मौसम निकै अप्रत्यासित रहँदै आएको छ । गर्मी मौसम भए पनि पानी परिरहेका कारण टोलीमा केही अस्वस्थताका समस्या देखिएको छ । ‘हामी दुई दिनअघि यहाँ आए पनि मौसमसँग घुलमिल हुन निकै कठिन छ । हाम्रा केही खेलाडीलाई सामान्य रुघाखोकी लागेको छ । हामी यसबारे सचेत छौं र सम्बन्धित पक्षले सक्दो प्रयास गरेको छ । अहिलेको अवस्थामा केही कठिन छैन त्यसैले अब सुधारतर्फ लाग्ने आशा छ,’ प्रशिक्षक दासले भने ।

पहिलो दिनको खेलमा अफगानिस्तानले पाकिस्तानलाई ५७ रनमा अलआउट गर्दै ७ विकेटको सहज जित हात पार्‍यो । प्रशिक्षक दास यसलाई लिएर अचम्मित थिएनन् । ‘हामीले यो खेलमा पाकिस्तानलाई कठिन हुने आँकलन गरेका थियौं तर यस्तो सहज जित होला जस्तो लागेको थिएन । अफगानिस्तानको जित उनीहरूले गरेको मिहिनेतको प्रतिफल हो,’ उनले भने, ‘हाम्रो घरेलु क्रिकेट लगातार ओरालो लाग्दा उनीहरूको स्तर उकासिँदै गएको छ । अबको हाम्रो प्रयास फेरि क्रिकेटलाई विकासको दिशामा अगाडि बढाउने हो । अफगानिस्तानबाट हामीले धेरै कुरा सिक्न सक्छौं ।’

भारतको सहज जित
प्रतियोगिताअन्तर्गत समूह ‘ए’ को पहिलो खेलमा भारतले मलेसियालाई २ सय २ रनको फराकिलो अन्तरले पराजित गर्‍यो । टस जितेको भारतले निर्धारित ५० ओभरमा ७ विकेट गुमाउँदै ३ सय १० रन जोड्यो । ओपनर एवं कप्तान हिमांशु रानाले भारतका लागि १ सय ७ रनको योगदान दिए । जवाफमा मलेसिया ३७.१ ओभरमा १ सय ८ रनमै अलआउट भयो । कप्तान सर्वाधिक वीरनदीप सिंहले ५२ रन जोडे ।

यस्तै समूह ‘बी’ को खेलमा मुजिब उर रहमानको ६ विकेट मदतले अफगानिस्तानले पाकिस्तानमाथि ७ विकेटको जित दर्ता गर्‍यो । टस जितेर पहिलो फिल्डिङ रोजेको अफगानिस्तानले पाकिस्तानलाई २० ओभरमा ५७ रनको स्थितिमा अलआउट गर्‍यो । अफगानिस्तानले ९.१ ओभरमा ३ विकेट गुमाउँदै लक्ष्य प्राप्त गर्‍यो । अर्को खेलमा श्रीलंकाले यूएईलाई ७ विकेटले नै हरायो । पहिलो ब्याटिङ गरेको यूएई २२ ओभर खेल्दै ६६ रनमा अलआउट भयो । श्रीलंकाका राश्मिका दिलशानले ४ विकेट लिए । श्रीलंकाले ३ विकेट गुमाई १६ ओभरमा लक्ष्य प्राप्त गर्‍यो ।

‘ब्याटिङमा क्रमिक सुधार’

नेपाल यू–१९ राष्ट्रिय क्रिकेट टोलीलाई ब्याटिङ कन्सल्टेन्टका रूपमा गत अगस्ट महिनाबाट भारतका मोन्टी देशाईको साथ छ । भारतका विभिन्न क्लब एवं क्षेत्रको क्रिकेटमा धेरै भूमिकामा देखिएका देशाईलाई एसीसीले कन्सल्टेन्टमा खटाएको हो । उनको आगमनसँगै नेपालले एसीसीको इस्टर्न रिजनको उपाधि जित्यो । त्यसै प्रतियोगिताको नतिजाले नेपाल हाल मलेसियामा जारी एसिया कप क्रिकेटलाई छनोट भएको हो ।

विश्वकप छनोटमा निकै खराब ब्याटिङ प्रदर्शन गरेसँगै देशाईले नेपाल आए यता खेलाडीको खेल्ने शैली नभएर खेलप्रतिको दृष्टिकोण परिवर्तन गर्न सफल रहेको बताए । ‘पहिले पनि नेपालको ब्याटिङ गर्ने शैलीमा समस्या थिएन । अगाडिको चुनौती कसरी हेरिन्छ त्यो भने अलि फरक थियो । आफूले चाहेजस्तो नतिजा नआएपछि ब्याटिङ गर्ने दृष्टिकोण परिवर्तन गर्नुपर्छ, जुन पहिला थिएन । अहिले खेलाडीहरू त्यसमा सक्षम छन् र नतिजा विस्तारै आउँदैछ,’ उनले सुधारबारे सुनाए ।

पछिल्लो प्रतियोगिताको तुलनामा नेपालले एसिया कपमा बलिया प्रतिद्वन्द्वी सामना गर्दै छ । देशाई यसपालि टोलीले पछिल्लोपल्ट भन्दा राम्रो प्रदर्शन गर्ने अपेक्षा गर्छन् । ‘पछिल्ला प्रतियोगितामा हाम्रो ब्याटिङमा केही कमजोरी थिए । त्यो समर्थक, मिडिया र प्रशिक्षकलाई थाहा छ, खेलाडीलाई झनै बढी । अबको दिनमा भने खेलाडीलाई उक्त गल्तीलाई दोहोर्‍याउने छैनन् जसले गर्दा ब्याटिङ झन् सुदृढ हुँदै जान्छ,’ उनले थपे, ‘बंगलादेशविरुद्ध दोस्रो र तेस्रो अभ्यास खेलको भिन्नताले नतिजा प्रस्ट पार्छ । ती दुई खेलमा खेलाडीले आफ्नो प्रदर्शनमा के कस्ता कमजोरी भेटे, त्यसलाई तेस्रो खेलमा सुधारे ।’

टोलीको बेन्च स्ट्रेन्थ पनि बढ्दै गएकाले टोलीलाई फाइदा पुग्ने उनको बुझाइ छ । ‘हामीले बेन्चमा रहेका खेलाडीको पनि स्तर उकास्ने प्रयास गरेका छौं । जसका कारण सुरुआती रोजाइमा खेल्ने खेलाडीले प्रदर्शन गर्नैपर्ने अवस्था हुन्छ । यसले टोलीको मनोबल उच्च राख्छ नै । नतिजा राम्रो आउने प्रबल सम्भावना हुन्छ । हामीसँग अहिले बेन्चमा राम्रा ब्याट्सम्यान छन् जसले गर्दा टोलीको छनोटमा चुनौती छ, जुन राम्रो हो,’ उनले थपे । देशाईले यस प्रतियोगितामा स्तरअनुसारको प्रदर्शन गरे सफल हुने आशा राखेका छन् ।

प्रशिक्षक दास पनि देशाईको आगमनसँगै टोलीको ब्याटिङमा परिवर्तन आएको स्वीकार्छन् । ‘उनले सिकाउने पद्दति र शैली निकै पृथक छ । खेलाडीले ब्याटिङ गर्ने शैलीसँगै खेलप्रतिको दृष्टिकोणमा पनि परिवर्तन छ । ब्याट्सम्यानहरू निर्धक्क खेल्न सकिरहेका छन्,’ उनले थपे, ‘खेलमा रन बन्ने नबन्ने लामो प्रक्रियाको कुरा हो । आजकै भोलि ब्याटिङमा सुधार ल्याउन सकिन्न । अहिले हामी राम्रो पथमा अगाडि बढेका छौं र सुधार पनि देखिएको छ । यसैलाई निरन्तरता दिएर नतिजा आत्मसात गर्ने लक्ष्य छ ।’

प्रकाशित : कार्तिक २५, २०७४ ०७:०१
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT