कान्छीको कमाल

चन्द्रकला लामगादेले सातौं राष्ट्रिय खेलकुदमा जितेको कीर्तिमानसहितको दुई स्वर्ण पदकलाई जारी आठौं राष्ट्रियमा पनि निरन्तरता दिएकी छन् 
ध्रुव तुलाधर

बेलझुण्डी, दाङ — सात दिदीबहिनीमा सबैभन्दा कान्छी । त्यसमा एउटा दाजु र भाइ पनि छ । परिवारकी कान्छी छोरी भएकाले टोलछिमेकमा उनी कान्छी भनेर चिनिन्छन् । ताप्लेजुङ जिल्लाको चाँगे २ की यिनै कान्छीको राष्ट्रियस्तरमा भने एउटा परिचय स्थापित छ, सफल राष्ट्रिय खेलाडी ।

कान्छी अर्थात् चन्द्रकला लामागादेले आठौं राष्ट्रिय खेलकुदमा कीर्तिमानसहित लगातार दुई स्वर्ण जितिसकेकी छन् । बेलझुण्डीमा जारी एथलेटिक्सको महिला ज्याभलिन थ्रोमा उनले शुक्रबार राष्ट्रिय कीर्तिमान रचिन् । अघिल्लो दिन बनेको एकमात्र कीर्तिमान पनि उनकै नाममा थियो । त्यो कीर्तिमान चन्द्रकलाले सटपुटमा बनाएकी थिइन् । उनले विगत केही वर्षयता सटपुटमा चारपल्ट र ज्याभलिन थ्रोमा तीनपल्ट कीर्तिमान सुधार गरिसकेकी छन् ।

चन्द्रकला नेपाल पुलिस क्लबकी खेलाडी हुन् । पुलिसमा आबद्ध भएको पनि झन्डै ६ वर्ष भइसक्यो । २०७० सालदेखि पुलिसमा छिन् । स्कुलस्तरमा हुने राष्ट्रपति रनिङ सिल्डबाट उदाएकी हुन् उनी । सानोमा फुटबल खेल्थिन् । ६(७ कक्षा पढाताकादेखि नै ज्याभलिन र सटपुट फाल्न सुरु गरिन् । त्यसमै रस बस्दै गयो । भन्छिन्, ‘अहिले त यसमै रमाइलो लाग्छ, खेल्दा सन्तुष्ट हुन्छु । पदक जित्दा त झन् खुसी नहुने कुरै भएन ।’

पछिल्लो समयमा चन्द्रकलालाई एकपछि अर्को सफलता दिलाइरहेकी छन् । हरेक राष्ट्रिय प्रतियोगितामा आफ्नो प्रदर्शन सुधार्दै कीर्तिमान बनाइरहेकी छन् । छैटौं राष्ट्रिय खेलकुदपछि भएका सबै प्रतियोगिताको आफ्नो इभेन्टमा उनले सफलता भेट्टाएकी छन् । भनौं, एकछत्र राज गरेकी छन् । छैटौंमा पूर्वाञ्चलबाट खेल्दा भने उनी ज्याभलिनमा चौथो स्थानमा रहेकी थिइन् । त्यसपछि उनले पछाडि फर्केर हेर्नुपरेको छैन ।

शुक्रबार ज्याभलिन थ्रोमा राष्ट्रिय कीर्तिमान बनाउँदा सातौं राष्ट्रिय खेलकुदलाई बिट गरेकी हुन् । उनले इटहरीमा सम्पन्न सातौं संस्करणमा ४३ दशमलब ९४ मिटरलाई पछाडि पार्दै ४४.०५ मिटरको नयाँ दूरी नापिन् । ‘आफूले गरेको मिहिनेतअनुसार रेकर्ड हुन्छ होला जस्तो लागेको थियो । बन्यो, एकदमै खुसी छु,’ उनले भनिन्, ‘अझै राम्रो गर्दै जाने हो ।’ सातौंमा पनि दुवैमा इभेन्टमा स्वर्ण जित्नेक्रममा राष्ट्रिय कीर्तिमान बनाई उनी उत्कृष्ट खेलाडी भएकी थिइन् ।

यो सफलता पनि चन्द्रकलाको आफ्नै लगन र मिहिनेतका कारण प्राप्त हो । उनका लागि प्रशिक्षक छैनन् । प्रशिक्षक भनेको नै युट्युब भिडियोहरू हुन् । एथलेटिक्समा ट्रयाकका लागि धेरै प्रशिक्षकहरू भेटिए पनि फिल्ड र थ्रोमै विशेष दख्खल भएका नेपाली प्रशिक्षक पाउन गाह्रो रहेको उनको बुझाइ छ । भन्छिन्, ‘नेपालमा थ्रो सिकाउने गुरुहरू नै छैनन् । म त युट्युब हेरेर धेरै कुरा सिक्छु । त्यो हेरेर सटपुट कसरी हान्ने, ज्याभलिन कसरी फाल्ने, कुन स्पिड गर्नेजस्ता पक्षमा ध्यान दिन गरेकी छु ।’

ट्रेनिङ पाए अझै राम्रो गर्ने आँट उनीभित्र छ । ‘सेवासुविधासहित प्रशिक्षण पाए योभन्दा राम्रो गर्न सक्छु भन्ने आँट छ,’ उनले गर्विलो हुँदै भनिन् । अहिले उनलाई विभागमा रहेकाले पुलिस क्लबको राम्रो सपोर्ट छ । सबैले हौसला दिने गरेको सुनाउँछिन् । पब्लिकमा रहेको भए आफूले यत्तिको गर्न नसकिने उनी बताउँछिन् । त्यसैले मैले विभागलाई धन्य भन्नुपर्छ ।

त्यही विभागमा उनका लागि दख्खलप्राप्त प्रशिक्षक भने छैनन् । प्रशिक्षणलाई व्यवस्थित ठाउँ छैन । दशरथ रंगशालाको अवस्था निर्माणधीन छ । त्यसैले यसै प्रतियोगिताको लागि उनले राजधानीको टुँडिखेलमा अभ्यास गर्नुपरेको थियो । त्यहाँ अभ्यास गर्दाको तीतो अनुभव सुनाइनन् । ‘बिहानै गयो पाइला टेक्ने ठाउँ हुँदैन । दिउँसो जाँदा घाम चर्केर ट्रेनिङ गर्न सकिँदैन । मान्छे कहिले खालि होला र ज्याभलिन फान्न पाऊँ भनेर कुरेर बस्नुपर्थ्यो,’ चन्द्रकलाले भनिन्, ‘भीडमा जथाभावी फालेर भएन ।’

उनीसँग अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगितामा १२ औं साग खेलकुद र एसियन ट्रयाक एन्ड फिल्ड च्याम्पियनसिप खेलेको अनुभव छ । सागमा सटपुटमा राष्ट्रिय कीर्तिमान बनाएकी थिइन् । नेपालमै आयोजना हुने १३ औं सागका लागि के छ लक्ष्य भनेर सोध्दा स्वर्णधारी उनी भन्छिन्, ‘पदक जित्छु भनेर मात्र हुँदैन । त्यहीअनुसार सबै कुराको साथ हुनुपर्‍यो । विशेषत सम्बन्धित फिल्डका प्रशिक्षकबाट अभ्यास पार्नुपर्‍यो । आफूले मिहिनेत गर्नुपर्‍यो । सफलता त आइहाल्छ नि ।’

पछिल्लो समय उनले नेपालको थ्रो इभेन्टमा स्तर खस्किएको दृष्टान्त दिइन् । उनी विगतका राष्ट्रिय कीर्तिमानभन्दा धेरै कम हानेर पनि पदक जित्न सकिने बताउँछिन् । त्यो भने स्तर बढ्न नसक्नु हो । यस राष्ट्रियमा पनि पुरुषतर्फ आर्मीका टेकप्रसाद दाहालले १२.१९ मिटर फालेर स्वर्ण जिते । जबकि यसको राष्टिय कीर्तिमान उजिरसिंह विष्टको नाममा १३.९२ मिटरको छ ।

जुन विष्टले आठौं साफ खेलकुद १९९९ मा बनाएका थिए । ज्याभलिनमा पनि आर्मीका रोहित चौधरीले ५६.५८ मिटर फाल्दै स्वर्ण जितेका छन् । यसको राष्ट्रिय कीर्तिमान भनेको ७०.३९ मिटरको छ । त्यो खुर्सिद अहमद खानले आठौं साफ खेलकुदका क्रममा बनाएका थिए ।

यो किमिसको प्रदर्शन आउनु भनेको विशेषज्ञ प्रशिक्षक नहुनु नै हो । चन्द्रकला भन्छिन्, ‘हामीले गर्न नसक्ने के छ ? हिजोका दिनमा अग्रजहरूले गर्नुभएको थियो भने हामी पनि गर्न सक्छौं । तर सम्बन्धित फिल्डका ट्रेनर हुनुपर्‍यो । हाम्रो पहिलो आवश्यकता त्यो नै हो ।’

स्कुलमा खेल्दा देवी बराल सरले प्रेरित गर्नुहुन्थ्यो । सटपुट फाल्न प्रेरित गर्दै बराल सरले भनेको सम्झिइन्, ‘तिम्रो ज्यान छ । तिमीले फाल्न सक्छौं भन्नुहुन्थ्यो ।’ त्यसरी नै सिक्दै अगाडि बढेकी चन्द्रकलाको खेल देखेर ताप्लेजुङमै राष्ट्रपति सिल्डमा खेल्दा बालकुमार साँवा प्रभावित हुनुभयो । पुलिस जाऊ राम्रो हुन्छ भनेर आफूलाई विभागमा अनुबन्धित गराएको उनी सम्झन्छन् । भन्छिन्, ‘यहाँसम्म आइपुग्न उहाँहरूको प्रेरणा छ ।’

उहाँहरूले भने जस्तै उनलाई शरीरले पनि साथ दिएको छ । ५ फिट ५ इन्च उचाइकी २६ वर्षीया उनी ८० केजीकी छिन् । सुगठित शरीर छ । ‘नत्र १० पाउन्डको सटपुट र ६ सय ग्रामको ज्याभलिन फाल्नलाई कहाँबाट बल आउँछ त । यत्तिको ज्यान त चाहिन्छ होइन र ?,’ उनले ठट्यौली पारामा कुराको बिट मारिन् ।

एउटा राष्ट्रिय कीर्तिमानवापत सरकारले २५ हजार रुपैया दिने घोषणा गरिसकेको छ । दुई राष्ट्रिय कीर्तिमान बनाएकीले चन्द्रकलाले ५० हजार पाउने छिन् । दुई स्वर्णको ३० हजार जोडा यस राष्ट्रियबाट ८० हजार उनको हात पर्ने छ । खर्च के मा गर्ने विचार छ त ? भन्छिन्, ‘थ्रो गर्दा पनि रनिङ सुज लगाएर गरिरहेकी छु । स्पाइक किन्छु ।

सटपुटका लागि पनि छुट्टै स्पाइक किन्छु । पैसा आउन पर्‍यो । त्यस्तैमा खर्च हुन्छ होला ।’ उनको भनाईले फेरि नेपाली खेलाडीको टडकारो समस्या इंगित गर्छ । विभागीय खेलाडीलाई त एक जोर जुत्ता किन्न यस्तो अवसर कुर्नुपर्छ भने प्रदेशबाट आउने खेलाडीको हालत के होला भनेर ।

प्रकाशित : वैशाख ७, २०७६ ०७:३६
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

राजु र संगीताको राष्ट्रिय कीर्तिमान

मधु शाही, कुशल तिमल्सिना

बाँके — त्रिभुवन आर्मी क्लबका राजु चौधरी, नेपाल पुलिसका संगीता राई र मुई लामाले आठौं राष्ट्रिय खेलकुद अन्तर्गत शुक्रबारदेखि सुरु भएको भारत्तोलनतर्फ आआफ्नो तौल समूहमा नयाँ राष्ट्रिय कीर्तिमान बनाए ।

त्रिभुवन आर्मी क्लबका राजु चौधरी भार उचाल्ने क्रममा । नेपाल पुलिसकी संगीता राई (तल) राष्ट्रिय कीर्तिमान बनाएपछि । तस्बिर : केशव थापा/कान्तिपुर

नेपालगन्जको नगर भवनमा भएको स्पर्धामा पुरुष ६१ केजी तौलसमूहमा राजुले क्लिन एन्ड जर्क र कुलतर्फ तथा मुईले स्न्याचतर्फ कीर्तिमान बनाउँदा महिलाको ४९ केजीमुनि संगीताले राष्ट्रिय कीर्तिमान बनाएकी हुन् ।

राजुले स्न्याचमा ९० र क्लिन एन्ड जर्कमा १ सय १० गरी कुल २ सय केजी भार बहन गरी स्वर्ण जिते । यस तौलमा रजत पदक जितेका मुईले स्न्याचतर्फ ९२ केजी भार बहन गरी नयाँ राष्ट्रिय कीर्तिमान बनाए । मुईले क्लिन एन्ड जर्कतर्फ १ सय ५ केजी गरी कुल १ सय ९७ केजी भार उचाले । आर्मीकै सन्तोष थपलियाले स्न्याचतर्फ ८१ र क्लिन एन्ड जर्कतर्फ १ सय केजी गरी कुल १ सय ८१ केजी भार बहन गरी कास्य जिते ।

पुरुष ६१ केजी तौलमा यसअघि तुसार बुढामगरले फागुनमा भएको क्षेत्रीय छनोटमा राखेको स्न्याचतर्फ ७२ र क्लिन एन्ड जर्कतर्फ ९२ गरी कुल १ सय ६४ केजीको कीर्तिमान तोडिएको हो । कीर्तिमानसहित स्वर्ण जितेपछि खुसियाली साट्दै आर्मीका राजुले अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगितामा राम्रो प्रदर्शन गर्न राष्ट्रिय नतिजाले प्रोत्साहन मिल्ने बताए । सातौं राष्ट्रिय खेलकुद र २०७४ मा भएको राखेप च्याम्पियनसिपमा पनि राजुले आफ्नो तौलसमूहमा स्वर्ण जितेका थिए । त्यतिबेला उनी ६२ केजी तौलसमूहमा खेल्ने गरेका थिए ।

महिलातर्फ ४९ केजीमुनि संगीताले स्न्याचतर्फ ५८ र क्लिन एण्ड जर्कतर्फ ७५ केजी गरी कुल १ सय ३३ केजी उचाल्दै नयाँ राष्ट्रिय कीर्तिमान बनाइन् । ४८ केजीमा प्रतिस्पर्धा गर्ने उनी भारत्तोलनको नियम परिवर्तन भएसँगै ४९ केजी स्पर्धामा खेल्न थालेकी हुन् । राष्ट्रिय खेलकुदमा दोस्रो सभागिता भए पनि उदयपुरकी २६ वर्षीय संगीताले पहिलो स्वर्ण जितेकी हुन् । ‘सातौं खेलकुदमा दोस्रो भएकी थिएँ, यसपटक धेरै आशा थियो कि राम्रो गर्न सक्छु भन्ने,’ ७ वर्षदेखि नेपाल पुलिस क्लबबाट खेलिरहेकी संगीताले भनिन्, ‘योजनाअनुसार सफल भएको छु, सपना पूरा भयो ।’

संगीताले अब अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगिताका लागि तयार हुने बताइन् । नेपालमै हुन लागेको १३ औं दक्षिण एसियाली खेलकुदमा राम्रो गर्नेगरी तयारी थाल्ने संगीताको योजना छ । राष्ट्रिय खेलकुदमा स्वर्ण दिलाउन सहयोग गर्ने परिवार र विभाग सबैलाई उनले धन्यवादसमेत दिइन् । म्हिलाको ४९ केजीमुनिमा स्न्याचतर्फ ४५ तथा क्लिन एन्ड जर्कतर्फ ५७ गरी कुल १ सय २ केजी भार बहन गरेकी प्रदेश १ की कृष्ण चौधरीले रजत र घरेलु टोली प्रदेश ५ की पवित्रा थापामगरले कास्य जितिन् ।

उनले स्न्याचतर्फ ४० र क्लिन एन्ड जर्कतर्फ ४५ गरी कुल ८५ केजी तौल उठाइन् । महिलाको ४५ केजीमुनिमा त्रिभुवन आर्मीकी रिता गुरुङले स्न्याचतर्फ ४५ र क्लिन एन्ड जर्कतर्फ ४५ गरी कुल ९० केजी भार बहन गरी स्वर्ण जितिन् । प्रदेश ५ की हीरामती चौधरीले स्न्याचतर्फ ३० र क्लिन एन्ड जर्कतर्फ ४४ केजी गरी कुल ७७ केजी उचाल्दै रजत र प्रदेश २ की काजल सदाले स्न्याचमा ३० र क्लिन एन्ड जर्कमा ३७ गरी कुल ६७ केजी उचाली कास्य जितिन् ।

विश्व भारत्तोलन महासंघको नियम परिवर्तन भएपछि आठौं खेलकुदमा भारत्तोलनको २० स्पर्धा समावेश गरिएको छ । अहिले महिलाको १० र पुरुषको १० तौलसमूहमा प्रतिस्पर्धा भएको हो । यसअघि सातौं राष्ट्रिय खेलकुदमा १५ स्पर्धा (पुरुष ८ र महिला ७) समाजवेश भएकोमा आर्मी टिम च्याम्पियन बनेको थियो । प्रतियोगिताको पहिलो दिन नै आर्मीले ३ स्वर्ण जितिसकेको छ । पहिलो दिन चार स्पर्धाको फाइनल सम्पन्न भएको हो ।

ह्यान्डबल
राष्ट्रिय ह्यान्डबलको पुरुषमा गण्डकीले सुदूरपश्चिम प्रदेशलाई ४३–१५, आर्मीले कर्णाली प्रदेशलाई ४७–१०, प्रदेश १ ले प्रदेश २ लाई २८–१४ र एपीएफले प्रदेश ३ लाई ३९–२३ ले पराजित गर्‍यो । महिलामा गण्डकीले प्रदेश ५ लाई २२–४ र प्रदेश ३ लाई १५–४, आर्मीले कर्णालीलाई ५४–२, सुदूरपश्चिमले प्रदेश २ लाई ७–२ तथा एपीएफले प्रदेश १ लाई २८–१० ले हराए ।

आर्चरी
आठौं राष्ट्रिय खेलकुदअन्तर्गत नवौं राष्ट्रिय आर्चरी प्रतियोगिताको पहिलो दिन विभिन्न स्पर्धाका छनोट चरणका खेलहरू सम्पन्न भए । महिला रिकर्भमा आर्मीका ज्ञानु अवाले, आइशा तामाङ र मित्र राई तथा अन्नपूर्ण आर्चरी क्लबकी विष्णुमाया लिम्बूसहित ८ खेलाडीले छनोट चरण पार गरे । उक्त स्पर्धाको पुरुषमा कास्कीका मुकेश तामाङ, आर्मीका रोशन नगरकोटी, कास्कीका असीम शेरचन, प्रहरीका तिलक पुनसंगै १६ खेलाडीले छनोट चरणमा सफलता पाए ।

पुरुष कम्पाउन्डमा कास्कीका जाग्रित गुरुङ र राजेश राणा, थसाङ स्पोर्ट्स क्लब, काठमाडौंका रमेश भट्टचन र बाँकी २ ले छनोटमा सफलता पाए । पुरुष स्ट्यान्डर्ड ३० मिटरमा आर्मीका तविन गुरुङ, बेस्ट आर्चरी क्लब, काठमाडौंका प्रज्ज्वल ताइ, आर्मीका कमल दानी, अन्नपूर्णका राजकुमार छन्यालसहित ३२ खेलाडी छनोट भए ।

महिला स्ट्यान्डर्डमा अन्नपूर्णकी अर्चना थापा, एपीएफकी सोनुजया राई, अन्नपूर्णकी अनुशा गुरुङ, आर्मीकी मन्जु बजगाईंसहित १६ खेलाडी छनोट भए । प्रतियोगितामा ८८ खेलाडीले विभिन्न १० स्पर्धामा प्रतिस्पर्धा गरिरहेका छन् । प्रतियोगिता आइतबारसम्म चल्नेछ ।

प्रकाशित : वैशाख ७, २०७६ ०७:३२
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT