स्मार्ट कार्डबाट सेनेटरी प्याड 

प्रतीक्षा काफ्ले

स्याङ्जा — फेदीखोला गाउँपालिकाले स्मार्ट कार्ड प्रयोग गरी मेसिनबाट सेनेटरी प्याड निकाल्ने मेसिन सञ्चालनमा ल्याएकाे छ । फेदीखोला-२ मा रहेको सिद्धार्थ माध्यामिक विद्यालयमा सेनेटरी प्याड मेसिन सञ्चालन गरिएको गाउँपालिका अध्यक्ष घनश्याम सुवेदीले बताए । 

महिनावारीका कारण छात्राहरु दुई/तीन दिनसम्म विद्यालय नआउने, आइहालेमा पनि सेनेटरी प्याड प्रयोग गर्न नपाउने र कक्षा छाडेर बाहिर निस्कनुपर्ने बाध्यता अन्त्य गर्न मेसिन संचालनमा ल्याइएको सुवेदीले बताए।

Citizen

गाउँपालिका र पश्चिम नेपाल ग्रामीण खानेपानी तथा सरसफाई परियोजनाको सहकार्यमा छात्राहरुको महिनावारी स्वच्छता व्यवस्थापनका लागि स्वचालित सेनेटरी प्याड मेसिन सञ्चालनमा ल्याइएको उनले बताए।

मेसिनमा प्रयोग हुने स्मार्ट कार्ड प्रत्येक विद्यार्थीलाई एक/एकवटा दिइनेछ। उक्त कार्ड मेसिनमा राखे पछि त्यहाँबाट प्याड निस्किन्छ। एउटा कार्ड एकपटक मात्र प्रयोग गर्न सकिने छ। उक्त मेसिनको लागत ८८ हजार रहेको गाउँपालिकाले जनाएको छ। मेसिनभित्र ५० वटा प्याड अटाउँछन्। प्याड सकिएपछि पुनः गर्न सकिनेछ।

प्रकाशित : चैत्र १७, २०७५ ०९:५१
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

संस्कृति जोगाउन महोत्सव

लोकसंस्कृति झल्काउने प्रदर्शनी र अछाममा उत्पादित स्थानीय उत्पादनको प्रदर्शनी प्रमुख आकर्षण 
मेनुका ढुंगाना

अछाम — मंगलसैन नगरपालिका ५ का काले दमाई विवाह, व्रतबन्धमा दमाहा बजाउन, हुड्केउली गर्न व्यस्त हुन्थे । दमाहा बजाएरै परिवारको गुजारा चल्थ्यो । अचेल उनलाई आफ्नो परम्परागत कामलाई निन्तरता दिने ठाउँ छैन । 

अछाम महोत्सवमा लोपोन्मुख अवस्थामा रहेको पन्चेबाजा र पुतला प्रदर्शन गरिँदै । तस्बिर : मेनुका/कान्तिपुर

काम पाउन छाडेपछि निराश उनी शुक्रबार अछाम महोत्सवको उद्घाटनमा जामा, पगडी र घाँटीमा दमाहा झुन्ड्याएर झुल्किन पाउँदा उत्साहित देखिन्थे । ‘धेरैपछि आज खुसी लागेको छ’, उनले भने, ‘हिजोआज गाउँघरमा पहिलाजस्तो बिहे हुनै छाडे । हुड्केउली र पन्चेबाजा पनि बज्नै छाडे ।’ महोत्सव कार्यक्रम भइराखेको भए परम्परागत पेसाको संरक्षण र संस्कृति पनि जोगिने उनी बताउँछन् ।’

पछिल्लो पुस्ताले बिर्सन थालेको संस्कृतिलाई मेला महोत्सवमा प्राथमिकता दिएकोमा मंगलसैन ५ का ६५ वर्षीय कम्मान सिंह नगार्जीले पनि खुसी व्यक्त गरे । ‘पन्चेबाजा, दमाहा, हुड्केउली बजाउने कामै पर्दैन । अहिलेको युवापुस्ता यस्ता काममा लजाएर चासो दिंदैनन्’ उनले भने, ‘सार्वजनिक कार्यक्रममा परम्परागत संस्कृतिबारे जानकारी गराएयुवाहरूमा हौसला बढ्न सक्छ ।’

महोत्सवमा महिलाहरूले पनि सक्रियता देखाउन थालेका छन् । पुरुषले पन्चेबाजा र महिलाले पुतला, न्याउलेजस्ता नाचहरू देखाउन थालेका हुन् । ‘हाम्रो पहिचान र संस्कृतिलाई महिलाहरूले पनि संरक्षण गर्नतिर लाग्नुपर्छ भनेर पुतला नाच देखायौं,’ मंगलसैन ४ की भावना केसीले भनिन्, ‘बाहिरी जिल्लाबाट आएका धेरैका लागि यो नाच नयाँ लाग्छ ।’ उनका अनुसार विगतमा मेला महोत्सव हुनेबित्तिकै युवाहरूको मात्र चहलपहल हुने चलन पछिल्ला दिनमा हराउँदै गएको उल्टिएको देखिन्छ । मेलापात र चुलोचौकोमा सीमित रहने अछामी महिलाहरू हाल सञ्चालन हुने महोत्सव हेर्न छुटाउँदैनन् ।

‘घर बाहिर गएर जात्रा, मेला हेर्ने चलन भर्खरै सुरु भएको हो । घरबाट निस्कनै पाइन्थेन,’ महोत्सव स्थलमा भेटिएकी मंगलसैन ५ की ७५ वर्षीया कोकिला सुवेदीले भनिन्, पहिले कतै विवाहमा रत्यौली भए जान पाइन्थ्यो । अहिले त घर नजिकै ठूला मेला लाग्न थाले । महोत्सवमै पुतला, पन्चेबाजा बज्दा रैछन् ।

मेलामा नाम चलेका र रेडियोमा सुनिएका कलाकारहरूका प्रस्तुति प्रत्यक्ष अवलोकन गर्न पाइने भएकाले पनि ग्रामीण क्षेत्रका महिलाहरू महोत्सवमा रमाउने गरेको बताउँछन् । गाउँघरमा बिजुली नपुगेका कारण टेलिभिजनसमेत हेर्न नपाएका बुढापाका महिला तथा बालबालिकाहरू कलाकारहरूलाई प्रत्यक्ष देख्न पाउनु ठूलै खुसीको कुरा हुने गरेको सुनाउँछन् ।

खेतीपाती लगाएर यहाँका धेरैजसो पुरुषहरू कामको खोजीमा भारत जाने र गाउँमा वृद्धवृद्धा र महिलाहरू मात्रै हुने भएकाले पनि महोत्सवमा महिलाहरूको बाक्लो उपस्थिति हुने गरेको महोत्सवका आयोजकहरू बताउँछन् । ‘हुन त कान पनि राम्ररी सुन्दिनँ र राम्रोसँग आँखा पनि देख्दिनँ तर जे जति देखे र सुने पनि मेरा लागि सबै नयाँ र रमाइलो लागेको छ,’ लट्ठी टेकेर महोत्सवस्थल पुगेकी ७३ वर्षीयास्थानीय जौमती सुवेदी भन्छिन् ।

घरेलु तथा साना उद्योग महासंघ अछाम आयोजक रहेको महोत्सवमा कृषि औद्योगिक, संस्कृति, पर्यटन विकास र स्थानीय उत्पादनलाई विशेष जोड दिएको महोत्सव आयोजक समितिका संयोजक बमबहादुर रावलले बताए । उनका अनुसार कृषि, औद्योगिक, संस्कृति, पर्यटन विकास र स्थानीय उत्पादनको प्रवर्द्धन गर्ने मुख्य उद्देश्यका साथ महोत्सव सञ्चालन गरिएको हो ।

महोत्सवमा अछामसँगै सुदूरपश्चिमको लोकसंस्कृति झल्काउने प्रदर्शनी, पर्यटन प्रवर्द्धनका लागि अछामस्थित विभिन्न पर्यटकीय स्थलहरूका फोटो प्रदर्शनी, अछाममा उत्पादित स्थानीय उत्पादनको प्रदर्शनी, व्यावसायिक उद्यमशीलताका सामग्रीसमेत स्टलमा प्रदर्शनीमा रहेका छन् ।

महोत्सवमा मुख्य आकर्षकका रूपमा नेपालका ख्यातिप्राप्त कलाकार, हास्यकलाकार लगायतको उपस्थिति रहने मूल आयोजक समितिका कोषाध्यक्ष ईश्वर रावलले बताए । महोत्सव अवधिभर होरी, देउडा, पुतला, सरु, पन्चेबाजा, न्याउले लगायतका झलकहरू पनि प्रदर्शन गर्ने रावलको भनाइ छ ।

प्रकाशित : चैत्र १७, २०७५ ०९:३३
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT