पाल्पामा २८ घर पहिरोको जोखिममा 

माधव अर्याल

पाल्पा — जिल्लाको रम्भा गाउँपालिका-१ हुँगी सुवेदीटोलका २८ घरपरिवार पहिरोको जोखिममा परेका छन् । साउन २० गते आएको अविरल वर्षापछि यहाँका सिंगो सुवेदी गाउँ र त्यस वरपरका वस्ती माथिबाट बगेको पहिरोको जोखिममा परेको हुन । 

झण्डै १२ घण्टासम्म निरन्तर पहिरो बगेको थियो। माथिल्लो भागमा खनेको सडकका कारण डाँडाबाट बग्दै आएको रुख र ढुंगामाटो लेदोका कारण गाउँ नै जोखिममा परेको वडा सचिव तथा स्थानीय बासिन्दा रामकृष्ण सुवेदीले बताए। उनका अनुसार बस्तीमाथिको भीर र जंगल रहेको स्थानमा मोटरबाटो खन्दा तल्लो भेगका बासिन्दालाई जोखिममा पारेको हो। अहिले पानी बग्ने नाली बनाएर बस्तीलाई तत्काल जोगाउने प्रयास गरेको उनले बताए।

Yamaha

जंगल र ठाडो भीरमा धेरै घुम्ती बनाएर खनेको मोटरबाटोले सिंगो बस्तीलाई जोखिम निम्त्याएको छ। माथिल्लो भागबाट जंगलका रुख, लेदो माटो र डोजर प्रयोग गरी खनेको ढुंगामाटो बगाएर ल्याएपछि सिंगो बस्ती जोखिममा छ। मोटरबाटो खन्दा ग्रेड नमिलाएपछि दुई खोल्साबाट रुखसहित बगेर आउँदा दुई तिर भंगालो परेको स्थानीय दामोदर प्रसाद सुवेदीले बताए। पहिरोको पीरले रातभर सुत्न नसकिएको उनीहरुले बताए। ठाडै भीरमा जंगल छ। त्यही जंगलमा धेरै घुम्ती निकालेर सडक खनेकाले अहिले विपद् निम्तिएको हो।

पहिरोले स्थानीयको खेत, बारी पुरेको छ। केही घरमासमेत लेदो माटो गएको छ। कतिपयको घर र गोठमा क्षति पुगेको छ। अधिकांश घरलाई क्षति पुग्नेगरी जोखिम झन बढेको छ। स्थानीय दुर्गा सुवेदीका अनुसार यस्तो आपत भूकम्प आउँदा पनि भएको थिएन। त्रासैत्रासले भएको भैसी बिक्री गरेका छन। स्थानीयले घरमा सामान राख्नसमेत डराएका छन। पहिरो गएपछि बालबालिका, ज्येष्ठ नागरिक बढी त्रासमा छन। अहिले पनि रातीमा सुत्नसमेत सकेका छैनन्। उनीहरुले अझै पनि त्रासबाट मुक्त छैनन्।

रम्भा गाउँपालिका, १ र २ जोड्ने सेतीपोखरी–सानोचौपारी–ठूलोथुम्की हुँदै फोक्सिङ्गडाँडा जाने मोटरबाटो खन्दा विपत्ति निम्तिएको हो। यहाँको एक मोड बाहेक सबै स्टिमेट अनुसार नै खनिएको मोटरबाटो उपभोक्ता समितिका अध्यक्ष लक्ष्मणबहादुर पछाईले दाबी गरे। सुवेदी टोलका रामकृष्ण, शिवप्रसाद, तारानाथ, सरोज, दामोदर सुवेदीको घर बढी जोखिममा छ। तल्लो भागका जनार्दन सुवेदी, प्रेमबहादुर, नेत्रबहादुर, डम्बरबहादुर, रामबहादुर, रामचन्द्र, भरतबहादुर, अर्जुनबहादुर, जयबहादुर, कृष्णबहादुर, निरबहादुर, धनबहादुर, लक्ष्मणबहादुर पछाई घरपनि जोखिममा छ।

लिलाम्बर विक, सुनिता विक, इमानसिंह जर्घा, मोतीलाल न्यौपाने, कला कार्की, रन्जु कामी, सन्तबहादुर विक, तोलबहादुर राना, ओमबहादुर मश्राङ्गी, कुलबहादुर रानाको घरसमेत पहिरोको जोखिममा छ।

रम्भा गाउँपालिकाका अध्यक्ष विष्णुप्रसाद भण्डारीले सिंगो गाउँमा विपद् आइलागेकाले प्रभावित क्षेत्रमा तत्काल निरीक्षण गरेको बताए। गाउँपालिकाबाट इन्जिनियर र ओभरसियरको निर्देशन अनुसार नै बाटो खनेको उनले बताए। यहाँ १७ लाखले बाटो खनिएको हो। आगामी दिनमा ठूला मेशिन प्रयोग नगर्ने र साना मेशीनरी औजार प्रयोग गर्दै नाली बनाएर काम अघि बढाउने उनले बताए। हुँगी प्रहरी चौकी प्रमुख रामानन्द यादवले प्रहरी, प्रशासनमा यस विषयमा जानकारी गराइसकेको बताए। स्थानीय नारायण भट्टराईले विपद्मा सहयोग गर्न ४० जना युवाले श्रमदान गरेर सघाएको बताए।

प्रकाशित : श्रावण २७, २०७५ २०:३८
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

चार जिल्ला घुमाएर प्रसूति

प्रसूति व्यथा लागेको १० घण्टापछि गरिएको अपरेसनबाट आमा र बच्चाको ज्यान जोगियो
प्रकाश बराल

बागलुङ — सुत्केरी व्यथाले च्यापेपछि बागलुङ–८ की सरस्वती जीसी शुक्रबार धौलागिरि अञ्चल अस्पताल पुगिन् । स्वास्थ्यकर्मीले चार घण्टामा आउनु भनेर फर्काए । दिउँसो ४ बजे सामान्य अवस्था भनिए पनि बेलुकी ८ बजेदेखि उनलाई व्यथाले सताउन थाल्यो ।

बागलुङ नगरपालिका ८ सिगानाकी सरस्वती जिसी म्याग्दी जिल्ला अस्पतालमा सल्यक्रियापश्चात सुत्केरी र नवजात शिशुसहित । तस्बिर : घनश्याम खड्का/कान्तिपुर

स्वास्थ्यकर्मीले प्रसूति कोठामा पठाएनन्। बाहिरै बस्न लगाए। साह्रै समस्या भएपछि जीसीले अनुनय विनय गरिन्। त्यसपछि बल्ल भित्र पठाइयो।

राति अबेरसम्म पनि उनले बच्चा जन्माउन सकिनन्। प्रसव पीडा सहनै नसक्ने भएपछि राति २ बजे पोखरा जानु भनेर स्वास्थ्यकर्मीले रेफरको कागज बनाइदिए।

अस्पतालमा एउटा पनि एम्बुलेन्स थिएन। आफन्तले ट्याक्सी खोजेर पोखरा कुदाए। अविरल वर्षाले पर्वत र कास्की सीमा नजिकै पुग्दा ठूलो पहिरो खसेर बाटो अवरुद्ध थियो। जीसी छटपटाएर साह्रै भएपछि आफन्तले ट्याक्सीबाट उतारेर नजिकैको एक घरमा राखे।

पर्वतको भ्याप्ले खोलामा अलपत्र पर्दा जीसीकी दिदी पम्फा खडकाले जिल्लाका सांसदसहित धेरैजनालाई फोन गरेर सहयोग माग्दै हेलिकप्टर पठाइदिन गुहार मागिन्। मौसमको समस्या र रातको समय भएकाले त्यो पनि सम्भव भएन।

बिरामीको छटपटाहट कम नभएपछि राति नै फर्काएर पर्वत जिल्ला अस्पताल पुर्‍याइयो। अस्पतालकी प्रमुख डा. हेमा छन्त्यालले राति उठेर अपरेसन गर्ने तयारी गरिन्।

प्राविधिक कारणले अपरेसन हुन सकेन। अस्पतालमा बिरामीलाई चाहिने औषधिको अभाव थियो। त्यसपछि डा. छन्त्यालले बिहान ४ बजे म्याग्दी जिल्ला अस्पतालका प्रमुख डा. रोशन न्यौपानेलाई फोन गरिन्।

सबै सामग्री तयार राख्न भनेपछि बिरामीलाई लिएर आफैं बेनी अस्पताल पुगिन्। बेनी पुगेको २० मिनेटमै अपरेसन गरियो । डा. छन्त्याल र न्यौपानेले जीसी र शिशुको ज्यान बचाए।

चिकित्सकका अनुसार प्रसूति बेथा लागेको १० घण्टापछि गरिएको अपरेसनबाट दुवैको ज्यान बचाउन सकिएको यो जिल्लाकै नमुना घटना हो।

बागलुङस्थित धौलागिरि अञ्चल अस्पतालले बिरामीलाई पोखराको गण्डकी क्षेत्रीय अस्पतालमा रेफर गरेको थियो। डा. छन्त्यालले पर्वतमै अपरेसन गर्ने निधो गरेकी थिइन्। ‘छटपटाएर मर्नुभन्दा प्रयास गरौं भनेर हामीले अधिकार दियौं,’ जीसीका श्रीमान् शंकरले भने।

भारतीय सेनामा कार्यरत शंकर श्रीमतीलाई सुत्केरी बेलामा हेरचाह गर्न दुई साताको बिदा मिलाएर आएका थिए। आफ्नो जिल्लाको अस्पतालको बेवास्ताले एउटा बिरामीलाई चार जिल्ला घुमाएर प्रसूति गराउन बाध्य भएको उनले गुनासो गरे। यस्तो समस्या पर्दा धौलागिरि अञ्चल अस्पतालबाट सहयोग नपाएको जीसीका आफन्तले बताए।

धौलागिरि अञ्चल अस्पतालमा एक वर्षदेखि एनेस्थेसिस्ट, प्रसूति, अर्थोपेडिक र बालरोगसहितका १६ जना विशेषज्ञ डाक्टर अभाव छ। विशेषज्ञ नहुँदा जटिल अवस्थामा अपरेसन गर्न नसकिएको मेडिकल सुपरिटेन्डेन्ट डा. सागरकुमार राजभण्डारीले बताए।

‘विशेषज्ञ कोही आउँदैनन्, आएका पनि मन्त्री फेरिँदा फर्कन्छन्। कसरी सेवा दिने, म हैरान भएको छु,’ उनले भने, ‘कम्तीमा नभई नहुने विशेषज्ञ पठाइदिनुपर्‍यो भन्दा पनि वास्ता भएन।’

यस्तो हो समस्या
अस्पतालमा ११ औं तहका मेसु कार्यरत छन्। नवौं र दसौँ तहका डाक्टर आउँदा छुट्टै क्लिनिकमा काम गर्न नपाएको र उपकरण नभएको लगायत आरोप लगाएर फर्कने गरेका छन्।

केही राजनीतिक पहुँच देखाएर फर्केको राजभण्डारीले आरोप लगाए। ‘अस्पतालमा आएका डाक्टरलाई बाहिरको अवसर पनि दिन्छौं तर राजनीतिक नेतृत्वले आउने वातावरण तयार गर्नुपर्छ,’ उनले भने, ‘व्यवस्थापकीय काम गर्नुपर्नेमा आफैं तीनजना डाक्टरको काम गर्न बाध्य छु।’

अस्पतालमा आएका सामान्य प्रसूति, अर्थोपेडिक र बालरोगसहित कहिलेकाहीं ओपीडीसमेत हेर्न बाध्य भएको उनको गुनासो छ।

सिट संख्या थपेर प्राविधिक कलेज खोल्न पाइने भएकाले २०६७ सालमा बागलुङ जिल्ला अस्पताल अञ्चल अस्पतालमा स्तरोन्नति भएको थियो। ५० शय्याको बनाएपछि प्राविधिक कलेज पनि स्थापना भएको छ। तर, डाक्टर नआएपछि नौ वर्षदेखि बिरामी सास्ती खेप्दै आएका छन्।
अस्पतालमा २२ वर्षदेखि रेडियोलोजिस्ट छैनन्। सहायकस्तरका खड्गबहादुर थापा निरन्तर एक्लै एक्स–रेको काम गर्छन्। ‘वर्षौंदेखि बसेका कर्मचारीले कामै नगर्दा धेरै बिरामीको मनसमेत दुखेको छ,’ राजभण्डारीले भने।

करार सेवामा राखिएका स्त्रीरोग विशेषज्ञ डा. मञ्जु पाण्डे र अर्थोपेडिक डा. निरञ्जन अर्यालको म्याद थप नभएपछि अस्पतालबाट बाहिरिए।

कांग्रेसका गगन थापा स्वास्थ्यमन्त्री हुँदा अति आवश्यक सेवामा विशेषज्ञ डाक्टर आएका थिए। मन्त्री फेरिएको तीन दिनमै ती सबै विशेषज्ञ प्रमुख सहरका अस्पतालमा फर्केका थिए। कतिपय डाक्टरले प्रशासनलाई थाहासमेत नदिएको राजभण्डारीले बताए।

*पूर्व प्रकाशित समाचारमा असावधानीवश 'कानुनी अधिकार नभए पनि डा. छन्त्यालले अप्रेशन गर्ने निधो गरेकी थिइन्' भन्ने वाक्यांश पर्न गएकोमा त्यसलाई सच्याइएको छ। यस त्रुटीबाट उपचारमा संलग्न चिकित्सकको भावना माथि पर्न गएकोचाेटतथा पाठक वर्गमा पर्न गएको असुविधा प्रति हामी क्षमा चाहन्छौं।
-प्रधान सम्पादक

प्रकाशित : श्रावण २७, २०७५ २०:२७
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT