विदेशबाट फर्किएका चेलीकाे पीडा

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — अशिक्षा, गरीबी, स्वदेशमा राेजगारकाे अभावले गर्दा दैनिक हजाराैँ नेपाली राेजगारका लागी विदेशी भूमि पुग्छन् । अधिकांश तेस्रो मुलुक हुँदै पुग्छन् ।

पर्याप्त जानकारी र सीप बिनै पुग्दा धेरैले दुःख पाउने गरेका छन्। महिलाहरू चरम यातनाकाे सिकार बन्दै अाएका छन्। थप जानकारी भिडियाेमा प्रस्तुत गरिएकाे छ।

प्रकाशित : भाद्र २५, २०७५ १७:०३
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

इराकमा बेचिएका नेपाली चेलीहरुको यसरी गरियो उद्धार

गाउँका चेलीहरुलाई दलालले गरिबी,अशिक्षाको फाइदा उठाएर भारतको बाटो हुँदै विदेशी भूमी पुर्‍याउँछन् । 
विद्या राई

काठमाडौँ — विदेशमा चरम यातना खेप्दै आएका तीनजना नेपाली चेलीहरुको सकुशल उद्धार भएको छ । पैसा कमाउन विदेशी भूमिमा पुगेका उनीहरुले नसोचेको यातना खेप्दै आएका थिए ।

सिन्धुपाल्चोक र सिन्धुलीका उनीहरुलाई वर्क फर नेपालको सक्रियतामा उद्धार गरिएको थियो। शुक्रबार रिपोर्टस क्लबमा पत्रकार सम्मेलन गरेर जानकारी दिइएको थियो। दलालले किर्गिस्तान र दुबई पठाउने भनी झुक्काएर उनीहरुलाई इराकको राजधानी बग्दाद पुर्‍याएका थिए।

कसरी पुर्‍याइयो इराक?
सिन्धुपाल्चोक, सताङ्की रञ्जना तामाङ (परिवर्तित नाम) को १७ वर्षको उमेरमा गाउँमा बिवाह भयो। छाेरी जन्मिइन्। उनका पति काठमाडौंमा सुरक्षा गार्डको काम गर्थे। उनीसँग हातमा सीप थिएन। पतिकै कमाइले घरव्यवहार धान्न कठिन भएपछि एकाएक विदेश जाने सपना बुनिन्। पतिसँग सल्लाह पनि भयो।

गाउँकै आफन्त पर्ने एकजना दलालसँग चिनजान पछि ती एजेण्टले किर्गिस्तान पठाइदिने, घरायसी सामान्य काम गरेबापत तलब, सेवासुविधा र हरेक साता आफन्तहरुसँग भेटघाट गर्न पाउने भन्दै ललाइफकाइ गऱ्यो।

तामाङ पतिपत्नी मक्ख भए। कति तलब पाउने, जाँदा के कति खर्च लाग्छ भन्ने कुरा उनलाई थाहा थिएन। त्यो कुरा दलालले पतिसँगमात्रै भनेका थिए। पतिकै सल्लाह पाएकाले त्यति चासो पनि लिइनन्।

सपना ठूलै थियो। काखकी छोरी र परिवारलाई खुसी राख्ने। डेढवर्षकी छोरीलाई पतिको जिम्मा लगाएर हिड्दाको पिडा घरको आर्थिक अवस्था भन्दा पनि गुणौ पिडादायी बनेको थियो त्यो क्षण।
उनी गाउँबाट काठमाडौं आइपुगिन्। जोरपाटीमा गाडी चढेपछि उनको विदेश यात्रा सुरु भयो। कलंकीमा पुगेपछि गाडी फेरियो। त्यसपछि भारतको बाटो हुँदै सात समुन्द्र पारी पुगिन्।

नेपालबाट जानेबेला किर्गिस्तान पुर्‍याउने सपना देखाइएको भएपनि उनी पुगिन् इराकको बक्दाद। त्यतिबेला मात्रै उनलाई थाहा भयो कि एजेण्टले आफ्नो कमजोर आर्थिक अवस्थाको फाइदा उठाएको रहेछ।

सिन्धुपाल्चोक बाह्रबिसेकी २० वर्षीय साइली तामाङ र सिन्धुलीकी २४ वर्षीय अर्चना थापामगरको पिडा पनि रञ्जनाको जस्तै छ। भुकम्पले गर्दा उठिबास भएपछि जागिर खोज्दै काठमाडौं आइपुगेकी उनलाई पनि छिमेकीले नै विदेश पुर्‍याउने सपना देखायो।

७० हजार खर्च लाग्ने भयो। काठमाडौं गलैँचा बुन्ने काम गर्दै बसेकी उनले सानीआमाको कानमा लगाएको सुन फुकालेर एजेण्ट नुर्बु तामाङलाई थमाइन्। नुर्बुले किर्गिस्तान पठाउने भनेका भएपनि भारत हुँदै इराकको बक्दाद पुगिन्।

घरको आर्थिक अवस्था नाजुक भएकै कारण सिन्धुलीकी २४ वर्षीया रचना पनि एसएलसी पास गरेर ज्यामी काम गर्न काठमाडौं आइपुगिन्। दलाल सुर्य लामाले विदेशको सपना देखाए। आफ्नी पत्नी दक्षिण अफ्रिकामा रहेको मासिक ४०/५० हजार कमाइ हुने लालच देखाए। उनी पनि फुरुक्क परिन्। ज्यामी गर्नुभन्दा विदेशै बेस लाग्यो। घरकी जेठो सन्तान भएकाले आफू र परिवारको भविश्य उज्यालो पार्ने सपना बोकेर विदेश जान तयार भइन्।

उनी नेपालबाट २०७४ फागुनमा भारत हुँदै गएकी थिइन्। दलालले सुरुमा नै सिधै जान नपाउने हुँदा भारतको बाटो हुदै जानुपर्ने भनेका थिए। उनी लगायत थुप्रै चेलीहरु भारत पुगे। त्यहाँ बसेका नेपालीहरुले उनीहरुलाई बेचेको संकेत दिएपछि उनले फर्कन चाहिन्।

दलालले चार / पाँच लाख खर्च लागेको, फर्कने भए त्यो तिरेर मात्रै फर्कन पाउने भने। तिर्नसक्ने अवस्था थिएन। बाध्य भएरै जाने निधो गरिन्। यहाँबाट दुबई लैजाने भनिएको भएपनि इराक पुर्‍याइएको थियो।

यातनाको सिकार
साइली भारत पुगेपछि दलाल सम्पर्कविहीन भयो। इराक पुगेको एक महिनामा घरमा बुवा बिते। फर्कन चाहिन्। मालिकले दिएनन्। दलालले कार्यालयमा काम पाउने, मासिक तलब पाँच सय डलर हुने भनेका थिए।

उता पुगेपछि कथा बेग्लै भयो। ‘कमाउछु, परिवार पाल्छु भनेर विदेश गएको थिएँ तर बन्द कोठामा पुगेछु, न त भनेजस्तो तलब भयो, दु:ख र यातनाको कुरा त भनिसाध्य छैन।’ उनले भनिन्। अफिसको नभएर घरायसी काम गर्नुपर्ने भयो। सुरुका १५ दिनजति काम सहजै थियो। त्यसपछि परिस्थिती फेरिदै गयो। महिलाले निर्वाह गर्नुपर्ने सबै काम गर्नुपथ्र्यो। जुन उनका लागि असह्य भयो।

एक दिनमा दुई घरको काम गर्नुपथ्र्यो। तलब पाँच सय डलर भनिएपनि उनले तीन सय डलरको दरले मात्रै पाइन्। काम गरेको जस नपाएपछि नेपाली साथीहरुलाई आफ्नो दु:ख शेयर गरेकी थिइन्। यसबारे समाचारहरु आएपछि त्यो कुरा मालिकले थाहा पाएछन्। मोबाइल चलाउन नदिने, दिएपनि खोसिहाल्ने, पिट्ने, कुट्ने गर्थे।

रञ्जनाले मुस्लिम समुदायको एक घरमा काम पाइन्। घरकोठा पुछ्ने, भाडा माझ्ने देखि महिलाले निर्वाह गर्नुपर्ने सबै काम गर्नुपथ्र्यो। नेपालमा जसरी फकाइएको थियो उता काम गर्न सजिलो थिएन। मालिककी पत्नीले अनेक आरोप लगाएर कुटपिट गर्ने, यातना दिने गर्थिन्। जुन असह्य भयो। उता जाँदा दुईवर्षभित्रै फर्कने सहमति भएको थियो।

त्यतिन्जेल सहेर काम गर्ने र नेपाल फर्किहाल्ने निर्णय लिइन्। दुई वर्ष भएपछि फर्कन खोजिन्। मालिकले दिएनन्। तीन वर्षका लागि किनेर ल्याएको भन्दै थप तनाव दिए। र, त्यतिबेला मात्रै उनले आफू बेचिएको कुरा थाहा पाइन।

यता गाउँमा झैभगडाको क्रममा पतिले ज्यान गुमाए। त्यसबेला पनि आउन खोजेकी थिइन। मालिकले जान दिएनन्। नेपालबाट पठाउने एजेण्ट सम्पर्क विहीन थिए। मालिकले परिवारसँग सम्पर्क गर्न दिदैनथे।

दिनहरु यसरी नै बित्दै गए। तलब मासिक नेरु ३५ हजार पाउथिन्। तलब भन्दा धेरै उनले पीडा र यातना पाउथिन्। चार वर्ष पछि त्यहाँकै एजेन्टले उनलाई अर्को घरमा बेच्यो। त्यहाँ पनि यातना उत्तिकै थियो।

रचनालाई दलालले वेटरको काम पाउने भनी फकाएको भएपनि घरायसी काम लगाइएको थियो। रातदिन गरेर छ वटा परिवारको काम गर्नुपथ्र्यो। कुटपिट र यातना त सामान्य भइसकेका थिए। विरामी हुँदा पनि आराम गर्न पाउनुको साटो तातो तेलले खन्याएर जिउमा डाम्नेसम्मको सजाय भोग्नुपथ्र्यो। दाग अझै पनि देखिन्छ।

मालिकले १० वर्षका लागि १३ लाख नेपाली रुपैयाँमा किनेर ल्याएको र त्यो तिरे मात्रै फर्कन दिने भनेर यातना दिने गरेको उनले सुनाइन्।

यसरी पाए नयाँ जिवन
रचनाले उपाय नलागेपछि आफूलाई माया मार्दै आएकी थिइन्। रञ्जनाको पनि पनि परिवारसँग सम्पर्क पातलिदै गएको थियो। परिवारले माया मारिसकेका थिए। चरम यातनाले गर्दा थंथिलो भएकी उनले बाँच्ने, नेपाल फर्किने र नयाँ जीवन पाउने आशा पनि मारिसकेकी थिइन्।

तीनैजनाले यसबारे नेपालीहरुसँग शेयर गर्थे। यसबारे मालिकले थाहा पाएपछि थप यातना दिन्थे। वर्क फर नेपालले लामो प्रयासपछि तीनैजनालाई छुट्टाछुट्टै समयमा उद्धार गर्न सफल भयो। रञ्जनाले मालिकको स–परिवार विवाह भोजमा बाहिर गएको मौका छोपेर उनी उम्कन सफल भएकी थिइन्।

‘मुस्लिम पोशाक लगाएर घरबाट बाहिर निस्केँ, इराकमा बस्ने नेपाली दाजुभाइले सहयोग गर्नुभयो।’ उनी त्यहाँबाट निस्केको एकहप्तामा नेपाल आइपुगिन्। लुकीछिपी इराकमा बस्ने नेपालीबाट पनि सहयोग पाइन्।

पाँचवर्षसम्म पीडा खपेर गएको असारमा स्वदेश फर्किन्। विमानस्थलमा भव्य स्वागत पनि भयो। तर जीवनसाथीले सधैका लागि छोडेर गइसकेका थिए।

सात वर्षकी छोरीसँग भक्तपुरमा बसेकी छन्। अस्ताउन लागेको घामजस्तै उमेरकी सासु सिन्धुपाल्चोक छिन्। विगतले उनलाई झस्काउन छाडेको छैन।

गत वर्षको फागुनमा गएकी साइलीले थुप्रै दु:ख र चोट सहेर केही महिनाअघि नेपाल फर्कन सफल भएकी थिइन्। भाईबहिनीलाई बौद्धमा राखेर गलैचा बुन्ने काममै फर्केकी छन्। उनी भन्छिन्, ‘छोरीचेलीले विदेश नजानु, आर्थिक अवस्था कमजोर भएर जान बाध्य भएपनि सबै प्रष्ट भएर जानू।’

रचना रित्तो हात भएपनि नेपाल फर्कन सफल भइन्। दलालविरुद्ध उजुरी गरिन्। दलाल २० वर्षको जेल सजाय तोकिएको छ। यातना र ऋणले थिचिएको मन केही हलुका भएपनि विगतले झस्काइरहन्छ।

वर्क फर नेपालको सम्पर्क र सहयोग नपाएको भए आफूहरुले नयाँ जीवन नपाउने बताउँछन्। सिन्धुपाल्चोक रहेर सामाजिक काम गर्दै आएको यस संस्थाले विदेशमा पुगेर दु:ख भोगेका, बेचिएका उनीहरुजस्ता थुप्रैलाई नेपालीहरुलाई उद्धार गर्दै आएको सह सचिव ईश्वर सुवालले बताए।

प्रकाशित : भाद्र २५, २०७५ १६:४४
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT