मलेसियाले भन्यो- चिनियाँ परियोजना चाहिँदैन

एपी

बेइजिङ — मलेसियाले चिनियाँ लगानीमा सञ्चालन हुने अर्बौं डलरको परियोजना रद्द गरेको छ । प्रधानमन्त्री महाथिर मोहम्मदलाई उद्धृत गर्दै मलेसियाली सरकारी समाचार संस्थाले उक्त जानकारी दिएको हो ।

प्रधानमन्त्री महाथिर मोहम्मदले आफ्नो यात्राको अन्तिम दिन बेइजिङमा मंगलबार संवाददाताहरूलाई भने, ‘मलुकलाई ऋणमा डुबाउने उक्त परियोजना मलेसियालाई आवश्यक नभएकाले रद्द गरिएको छ ।’ उनले चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिङपिङ र प्रधानमन्त्री ली केकियाङ दुवैले परियोजना रद्द गर्नुको कारण बुझेको र ‘त्यसलाई स्वीकार’ गरेको समेत बताए ।


Yamaha

करिब २२ खर्ब ३४ लाख रुपैयाँ (२० अर्ब डलर) को पूर्वीय तटीय रेल लिंक र २ खर्ब ५७ अर्ब (२ दशमलव ३ अर्ब डलर) को दुईवटा ऊर्जा पाइपलाइन परियोजनाहरू मलेसियाले पहिलेदेखि नै स्थगित गरेको थियो । ‘यी परियोजनाहरूमा धेरै रकम खर्च हुन्छ, जुन हाम्रो क्षमताभन्दा बाहिर छ, ऋण सहयोगमा बन्ने भएकाले त्यो रकम हामी चुक्ता गर्न सक्तैनौं,’ प्रधानमन्त्री महाथिरले भने, ‘त्यसैले हामीलाई तत्काल यी परियोजनाहरूको आवश्यकता छैन ।’ उनका अनुसार आवश्यक परेको अवस्थामा भविष्यमा यी परियोजनालाई पुन: सुचारु गर्न सकिनेछ । उनले भने, ‘मलेसिया हाल आफ्नो राष्ट्रिय ऋणलाई कम गर्नमा केन्द्रित छ । ऋणप्रति हामी सावधान नभए मुलुक टाट पल्टिन सक्छ ।’


चिनियाँ विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता लु काङले मंगलबार आफ्नो दैनिक ब्रिफिङमा पत्रकारहरूसँग भने, ‘चीन र मलेसियाबीच व्यापार र आर्थिक सहयोगले दुवै मुलुकलाई धेरै महत्त्वपूर्ण लाभ पुगेको छ । तथापि दुई मुलुकका लागि विभिन्न समस्याहरूको समाधान हुनु अनिवार्य छ । विभिन्न चरणमा असहमतिहरू पनि छन् ।’


उनले दुई मुलुकबीचको असहमतिहरूलाई मैत्रीपूर्ण रूपमा सही तरिकाले समाधान गर्न सकिने बताए । बेइजिङ जानुभन्दा अघि नै महाथिरले एसियाको बन्दगाह, रेल्वे र अन्य व्यापारसम्बन्धी आधारभूत संरचनाहरूको निर्माणमा ‘बेल्ट एन्ड रोड इनिसिएटिभ’ को हिस्सा रहेको मलेसियालाई परियोजनाहरूको आवश्यकता नरहेको बताएका थिए । ती परियोजनाहरू चिनियाँ ठेकेदार कम्पनी र चीनको ऋण सहयोगमा बन्ने समझदारी भएको थियो ।

प्रकाशित : भाद्र ६, २०७५ १२:०२
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

मौलाउँदै रैथाने फापर

आश गुरुङ

लमजुङ — हिमाली जिल्ला मनाङमा रैथाने फापर खेती मौलाएको छ । प्राय: सबैजसो गाउँबस्ती छेउका खेतमा फापर लगाइएको छ । तल्लो क्षेत्रको नासों १ ताल क्षेत्रदेखि माथिल्लो मनाङ ङिस्याङ ९ खाङसारसम्म फापर खेती गरिएको छ ।

हिमालपारीको जिल्ला मनाङमा फुलेको रैथाने फापर । तस्बिर सौजन्य : कैलाशबाबु तिवारी

समुद्री सतहदेखि ३ हजार ७ सय मिटर उचाइमा रहेको खाङसारसम्म फुलेको र झुलेको फापरले स्थानीयलाई आत्मनिर्भर बनाएको छ ।


मनाङमा अन्य ठाउँबाट फापर भित्रिँदैन । बरु मनाङमा लगाइएको फापर अन्य जिल्लामा लाने गरिएको छ । धान, मकै र कोदो नफल्ने मनाङमा फापर खाद्यबालीका रूपमा दरिएको छ । मनाङ ङिस्याङ, चामे, नासों गाउँपालिका साथै नार्पाभूमि गाउँपालिकाको माथिल्लो क्षेत्र नार र फु
बस्तीबाहेक तल्लो क्षेत्रमा फापर खेती हुने स्थानीय बताउँछन् । यी ठाउँमा फापरको रहरलाग्दो खेती हुने गरेको छ । स्थानीयले फापरलाई पर्यटनसँग जोडेका छन् ।


चामे २ थान्चोकका नरेन्द्र घलेका अनुसार गाउँका खेतभरि फापर फस्टाएको छ । फापरको फूलले पर्यटक लोभिएको उनले बताए । ‘फापर हेर्न पर्यटक गाउँमा बास बस्ने गर्छन् । त्यही फापरको परिकार उनीहरूलाई खुवाउँछौं,’ उनले भने । उनका अनुसार फापरको पिठोबाट रोटी, ढिँडोलगायत परिकार बन्छ । मनाङ ङिस्याङ ४ की सोनाम डोल्मा गुरुङका अनुसार माथिल्लो मनाङ क्षेत्रमा अहिले रहरलाग्दो तरिकाले फापर फुलिरहेको छ । ‘मनाङमा आउने पर्यटक फापर खेतीमा रमाउँछन् । फोटो खिच्छन्,’ उनले भनिन् । हुम्डेका छिरिङ गुरुङका अनुसार फापर खेतीले गाउँको रौनक नै फेरिएको छ ।


यसअघिको कृषि कार्यालयका अनुसार मनाङका प्राय: स्थानीयले व्यवसायका रूपमा होटल चलाउँछन् । होटल व्यवसायमा आबद्ध उनीहरूले फापरको खेती गर्ने गरेका छन् । चक्रीय अन्नपूर्ण पदमार्ग भएकाले यहाँका धेरैजनाले होटल सञ्चालन गर्दै आएका हुन् । फापरका लागि कम मल चाहिने भएकाले एक वर्ष बिराएर उक्त खेती गरिन्छ । यस वर्ष खेती गरिएको ठाउँमा अर्को वर्ष गहुँ, जौ वा उवा खेती गरिन्छ । अर्को वर्ष भने फापर खेती नै गरिने स्थानीय बताउँछन् । स्थानीयले प्राय: जेठ अन्तिम साता र असारमा बीउ छर्ने गर्छन् । भदौ महिनाभर फूल रहन्छ । त्यसपछि दाना लागेर असोज अन्तिम साता र कात्तिकमा काटेर थन्क्याउने गरिएको स्थानीय किसान बताउँछन् । माथिल्लो र तल्लो मनाङमा यही मौसममा फापर खेती गरिए पनि समय भने फरक पर्छ ।


कार्यालयका अनुसार पर्यटकले फापरको परिकार मात्रै नभएर फापर खेतीलाई पनि मन पराउने गरेका छन् । चक्रीय पदमार्ग घुम्न आउने पर्यटक फापर खेती हेर्न लोभिने गरेका छन् । ०७४/७५ मा २ सय ८६ हेक्टर क्षेत्रफलमा फापर खेती गरिएकामा ५ सय ८ टन उत्पादन भएको थियो । ०७३/७४ मा २ सय ८६ हेक्टरमै खेती गरिएकामा ५ सय २ टन उत्पादन भएको थियो । ०७२/७३ मा २ सय ८५ हेक्टरमा खेती गरिएकामा ५ सय १४ टन फापर उत्पादन भएको थियो ।


कृषि प्रसार अधिकृत रामकुमार साहका अनुसार फापर खेती खासै घटबढ देखिँदैन । तर, किसानले भने पछिल्लो समय फापर खेती घटदै गएको बताएका छन् । कुल खेतीयोग्य २ हजार १ सय ५३ हेक्टर क्षेत्रफलमध्ये २ हजार १७ हेक्टर क्षेत्रफलमा विभिन्न प्रकारका खेती भइरहेको कृषिले जनाएको छ ।

प्रकाशित : भाद्र ६, २०७५ ११:५३
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT