विस्फोटको निसाना चर्च र होटल

विश्वका नेताद्वारा भर्त्सना
एजेन्सी

कोलम्बो — श्रीलंकामा आइतबार भएको शृंखलाबद्ध बम विस्फोट घटनाप्रति विश्वका नेताले भर्त्सना, निन्दा र दुःख प्रकट गरेका छन् । उनीहरूले रक्तपातपूर्ण आक्रमणलाई ‘सिंगो मानवतामाथिको हमला’ भनी प्रतिक्रिया दिएका छन् ।

श्रीलंकाको कोलम्बोस्थित कोच्चिकाडे जिल्लाको सेन्ट एन्थोनी चर्चमा बम विस्फोटमा परेकाका आफन्त । तस्बिर : रोयटर्स

आक्रमणप्रति दुःख व्यक्त गर्ने अमेरिका, भारत, पाकिस्तान, बेलायत, इजरायल, युरोपेली युनियनलगायत मुलुकका नेता छन् ।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले ट्वीटमार्फत समवेदना प्रकट गर्दै वासिङटन श्रीलंकालाई सहयोग गर्न तयार रहेको जनाएका छन् । भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले ट्वीटमा लेखेका छन्, ‘श्रीलंकामा भएको विस्फोटको निन्दा गर्छु, यो क्षेत्रमा यस प्रकारको बर्बरताको कुनै स्थान छैन । भारत श्रीलंकाका नागरिकसँगै उभिएको छ ।’

भारतकै विदेशमन्त्री सुष्मा स्वराजले विस्फोटको घटनालाई नजिकबाट हेरिरहेको जनाउँदै आफ्नो ट्वीटमा लेखेकी छन्, ‘म कोलम्बोस्थित भारतीय उच्चायुक्तसँग सम्पर्कमा छु, हामी त्यहाँका हरेक अवस्थालाई नजिकबाट नियालिरहेका छौं ।’

पाकिस्तानी विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता मोहम्मद फैजलले आफ्नो मुलुक श्रीलंकाली नागरिकको साथमा उभिएको बताए । उनले ट्वीट गर्दै भनेका छन्, ‘पाकिस्तान, श्रीलंकाको गिर्जाघर तथा होटलमा भएको विस्फोट र आतंकवादी आक्रमणको घोर निन्दा गर्दछ ।’

यसैगरी, न्युजिल्यान्डका प्रधानमन्त्री ज्यासिन्डा अर्डनले पनि आक्रमणप्रति खेद प्रकट गरेका छन् । उनले भने, ‘न्युजिल्यान्ड सबैखाले आतंकवादी हमलाको घोर भर्त्सना गर्दछ ।’ त्यस्तै, बेलायती प्रधानमन्क्री टेरेजा मेले आत्रमणलाई ‘भयावह’ भनी प्रतिक्रिया दिएकी छन् । उनले भनेकी छन्, ‘यो घटनाबाट प्रभावित भएकाहरूप्रति मेरो गहिरोसंवेदना छ ।’

इजरायलले विस्फोट घटनाबाट सरकार दुःखी भएको जनाएको छ । ‘मारिएकाको आत्माको शान्ति र घाइतेको शीघ्र स्वास्थलाभको हामी कामना गर्दछौं,’ विज्ञप्तिमा भनिएको छ ।

त्यस्तै, रूसका राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले आफ्ना श्रीलंकाली समकक्षीलाई प्रेषित गरेको शोक सन्देशमा भनेका छन्, ‘मस्को आतंकवादविरुद्धको युद्धमा श्रीलंकाको विश्वासिलो साझेदार बनिरहनेछ । रूसका नागरिक मृतक परिवारजनको दुःखमा साथ रहेको र घाइतेको शीघ्र स्वास्थलाभको कामना गर्छ ।’ युरोपेली संघका कार्यकारी आयोग प्रमुख ज्या–क्लाउडर जंकरले भनेका छन्, ‘यो भयावह र दुःखद् बम विस्फोटप्रति खेद प्रकट गर्दछु ।’

तीन खाडी मुलुकले पनि आक्रमणको निन्दा गरेका छन् । बहराइन, कतार र संयुक्त अरब इमिरेट्सले विदेश मन्त्रालयमार्फत विज्ञप्ति जारी गर्दै आक्रमणको भर्त्सना गरेको छ । टर्कीका राष्ट्रपति रेसेप तैयब एर्दोगानले श्रीलंकामा भएको आक्रमणको निन्दा गर्दै यसलाई ‘सम्पूर्ण मानवतामाथिको हमला’ भनी फ्रतिक्रिया दिएका छन् । त्रिस्चियन धर्मगुरु पोपले चर्चमा इस्टर मनाइरहेका धर्मावलम्बीलाई लक्षित आक्रमणको घोर भर्त्सना गर्दै घटनामा मारिएकाप्रति प्रार्थनासभा गर्न आग्रह गरेका छन् ।

कोलम्बोका आर्कविसप म्याल्कोम रन्जिथले पीडितलाई सहयोग गर्न सर्वसाधारणलाई अपिल गरेका छन् । उनले आफ्नो अपिलमा मुलुकका सबै चिकित्सकलाई बिदामा नबस्न आग्रह गर्दै सर्वसाधारणलाई रक्तदान गर्न अनुरोधसमेत गरेका छन् । यसैगरी श्रीलंकाको मुस्लिम काउन्सिलले आक्रमणप्रति खेद जनाउँदै सर्वसाधारणमा धैर्यधारण गर्न आग्रह गर्दै विज्ञप्ति जारी गरेका छन् । ‘आततायी आक्रमणले निर्दोषको ज्यान लिएकामा हामी शोकमा डुबेका छौं,’ विज्ञप्तिमा भनिएको छ, ‘हिंस्रक तत्त्वहरूले मुलुकको धार्मिक र जातीय समूहमा विभाजन ल्याउनका लागि यो आक्रमण गरेको हुनुपर्छ । ’

श्रीलंकाली राष्ट्रपति मैत्रीपाला सिरिसेनाले राष्ट्रका नाममा सम्बोधन गर्दै देशवासीलाई शान्त रहन अपिल गरेका छन् । उनले साम्बोधन क्रममा कायरतापूर्वक गरिएको आक्रमणका दोषीलाई पक्राउ गरी कानुनी कठघरामा ल्याउन सरकारले कुनै कसर बाँकी नराख्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरे ।

प्रधानमन्त्री रनिल वित्रमसिङ्घेले आतंकवादी हमलाका कारण राष्ट्र शोकको घडीमा रहेको बताउँदै सबैलाई धैर्यधारण गर्न, घाइतेको उपचारमा विशेष ध्यान दिन तथा आक्रमणकारीको खोजीमा सरकारी सुरक्षाफाैज सक्रिय रहने बताएका छन् ।

प्रकाशित : वैशाख ९, २०७६ ०८:४८
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

रेमिट्यान्स अस्थिर

यज्ञ बञ्जाडे

काठमाडौँ — पछिल्ला पाँच महिनायता रेमिट्यान्स वृद्धिदर निरन्तर घट्दो छ । चालु आर्थिक वर्षका अघिल्ला तीन महिना (साउन, भदौ र असोज) मा लगातार बढेको रेमिट्यान्स वृद्धिदर त्यसपछिका महिनामा घटेको हो ।

अमेरिकी डलरको मूल्यमा आएको गिरावटसँगै, बैंक तथा वित्तीय संस्थामा निक्षेपको ब्याजदर घटेकाले रेमिट्यान्स वृद्धिदर पनि घटेको जानकारहरू बताउँछन् ।

राष्ट्र बैंकका अनुसार गत फागुनसम्म ५ खर्ब ८२ अर्ब १९ करोड रुपैयाँ रेमिट्यान्स मुलुक भित्रिएको छ । गत वर्षको सोही अवधिमा रेमिट्यान्स वृद्धिदर २३.४ प्रतिशतले बढेको हो । ०७४ फागुनमा यस्तो वृद्धिदर ४.९ प्रतिशत थियो । गएको आठ महिनामा रेमिट्यान्सको औसत वृद्धिदर ३२.७७ प्रतिशत छ । गत वर्षको तुलनामा रेमिट्यान्स आप्रवाह बढेको देखिए पनि पछिल्ला महिनामा वृद्धिदर निरन्तर रूपमा घटिरहेकाले यसलाई अस्थिर मान्नुपर्ने अर्थविद्हरू बताउँछन् ।

निर्यात, पर्यटनलगायत बाह्य क्षेत्र अपेक्षित रूपमा विकास हुन नसकेको बेला विदेशी मुद्राको प्रमुख स्रोत रेमिट्यान्स मात्र बनेको छ । विगतमा व्यापार घाटाभन्दा रेमिट्यान्स आप्रवाह धेरै रहेको अवस्था थियो । त्यतिबेला व्यापार घाटाको कमीलाई रेमिट्यान्सले क्षतिपूर्ति गरेकाले चालु खाता र शोधानान्तरमा चाप परेको थिएन ।

केही वर्षयता परिस्थिति बदलिएको छ । व्यापार घाटा अकासिएको छ । रेमिट्यान्स वृद्धिदर घट्दो क्रममा छ । गएका दुई वर्षका प्रायः सबै महिना चालु खाता र शोधनान्तर ऋणात्मक हुनु यसैको प्रभाव भएको अर्थविदहरू बताउँछन् ।

पछिल्ला महिनामा अमेरिकी डलरको विनिमय दर घट्नुका साथै निक्षेपको ब्याजदरमा पनि कमी आएकाले रेमिट्यान्स आप्रवाह वृद्धिदर घटेको राष्ट्र बैंक अनुसन्धान विभाग प्रमुख गुणाकर भट्टले बताए । ‘डलर कमजोर हुनुको प्रभाव रेमिट्यान्समा परेको देखिन्छ,’ उनले भने, ‘बैंक ब्याजदरमा कमी अर्को कारण हो ।’

यसअघि ब्याजदर उच्च हुँदा राम्रो प्रतिफल कमाउने आसले आएको रेमिट्यान्स अहिले ब्याजदर कम भएको समयमा घटेको हुन सक्ने उनको भनाइ छ । योसँगै सरकारले अनौपचारिक व्यापारमा कमी गरेकाले पनि चालु आर्थिक वर्षको सुरुमा रेमिट्यान्स आप्रवाह बढेको हुन सक्ने भट्टले बताए ।

गत फागुनसम्म अमेरिकी डलरमा रेमिट्यान्स आप्रवाह ११.६ प्रतिशतले बढेको छ । अघिल्लो वर्ष यस्तो आप्रवाह ९.५ प्रतिशतले बढेको थियो । डलरको तुलनामा नेपाली मुद्रा बलियो बन्नुका साथै रोजगारीमा विदेश जाने नेपालीको संख्या घटेकाले रेमिट्यान्स आप्रवाह दर घटेको रेमिटर्स एसोसिएसनका अध्यक्ष सुमन पोखरलले बताए ।

‘पहिलो कारण डलरको मूल्य घट्नु हो भने दोस्रो कारण विदेश काम गर्न जाने कामदार घट्नु हो,’ उनले भने, ‘अमेरिकी डलरको विनिमयदर घटेसँगै रेमिट्यान्स भित्रिने अनौपचारिक माध्यम सक्रिय हुँदै जान्छन् । अहिले पनि त्यही भएको हो ।’ केही वर्षयता रोजगारीका लागि बिदेसिने नेपाली घटिरहेकाले त्यसको प्रत्यक्ष प्रभाव रेमिट्यान्समा परेको पोखरेलले बताए ।

चालु आर्थिक वर्षको आठ महिनाका आधारमा वैदेशिक रोजगारीमा जाने नेपालीको संख्या ३८.३ प्रतिशतले घटेको छ । रोजगारीका लागि अन्तिम श्रम स्वीकृतिका आधारमा उक्त तथ्यांक निकालिएको हो । अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा यस्तो संख्या ५.४ प्रतिशतले घटेको थियो । सो अवधिमा पुनः श्रम स्वीकृतिका आधारमा वैदेशिक रोजगारीमा जाने नेपालीको संख्या ४.६ प्रतिशतले बढेको देखिन्छ । अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा यस्तो संख्या १.३ प्रतिशतले घटेको थियो ।

नेपाल भित्रने रेमिट्यान्समध्ये करिब ७० प्रतिशत भन्दा बढी खाडी मुलुकबाट आउने गरेको छ । खाडी राष्ट्रहरूमध्ये पनि साउदी अरब, कतार, कुवेत, युनाइटेड अरब इमिरेट्स (दुबई) र बहराइनबाट मात्र उक्त रकम नेपाल भित्रिएको हो । सो क्षेत्रका सदस्य राष्ट्रहरू ओमनबाट औपचारिक माध्यमबाट रेमिट्यान्स भित्रने गरेको छैन । हाल परिस्थिति बदलिएको छ । पछिल्ला एक/डेढ वर्षयता साउदी र कतारको हिस्सा घट्दै छ भने मलेसियाको अंश बढ्न थालेको तथ्यांकहरूमा देख्न सकिन्छ ।

अर्थतन्त्रका हिसाबले ठूला र धेरै कमाइ हुने भनिएका राष्ट्र (जापान, दक्षिण कोरिया, अस्ट्रेलिया, क्यानडा, अमेरिका आदि) बाट करिब १२ प्रतिशत रेमिट्यान्स मात्र मुलुक भित्रिँदै गरेको सरकारी तथ्यांक छ ।

खाडी राष्ट्रहरूको तुलनामा ती मुलुकमा नेपाली कामदारको संख्या कम भए पनि आम्दानी निकै धेरै हुन्छ । त्यो आम्दानीको ठूलो हिस्सा नेपाल पनि भित्रन्छ । त्यो रकमलाई वैधानिक बाटो (फर्मल च्यानल) मा समेट्न सकिएको छैन । यसले एकातिर नेपालमा अनौपचारिक अर्थतन्त्रले प्रश्रय पाइरहेको छ भने अर्कातिर रेमिट्यान्सको वास्तविक अवस्था र योगदानको सही मूल्यांकन हुन नपाएको विज्ञहरू बताउँछन् ।

प्रकाशित : वैशाख ९, २०७६ ०८:४५
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT