सम्पादकीय

सम्बन्धनको व्यापार

सरकारले निर्धारण गरेको शुल्कभन्दा बढी असुलेर विद्यार्थीमाथि व्यापार गर्ने मेडिकल कलेजहरूलाई त्रिभुवन विश्वविद्यालय आफै“ले कुनै कारबाही नगर्ने प्रवृत्तिले चिकित्सा शिक्षालाई विकृत बनाएको छ । शिक्षालाई व्यापारको चंगुलमा फसाएको छ र विद्यार्थी प्रतिभाहरूका हुर्कौला मस्तिष्कमा भ्रष्टाचार र अन्यायको वीजारोपण गरेको छ ।

शक्ति सोहोर्‍याउँदै प्रधानमन्त्री

केपी शर्मा ओली प्रधानमन्त्री भएपछि गृह मन्त्रालयमातहतको राष्ट्रिय अनुसन्धान विभाग तानियो । अर्थ मन्त्रालयमातहतका राजस्व अनुसन्धान विभाग र सम्पत्ति शुद्धीकरण अनुसन्धान विभाग खिचिए । कानुन मन्क्रालयअन्तर्गतको महान्यायाधिवत्ताको कार्यालय र ७७ वटा जिल्ला न्यायाधिवक्ता कार्यालयसमेत प्रधानमन्त्री कार्यालयमातहत पुर्‍याइए । 

महिला न्यायको तलास

नेपालगन्ज उपमहानगरपालिका–८ की इस्मा खानले दुबईमा रहेका पतिलाई भिडियो कल गरिन् । कुराकानीका सन्दर्भमा सामान्य भनाभन भयो । उनले एकैचोटि ‘तलाक, तलाक, तलाक’ भने । पतिले तीन पटक एकतर्फी तलाक भनेकै भरमा उनीहरूबीचको ४ वर्षको सम्बन्ध टुट्यो, घरबास उठ्यो । ३३ वर्षीया इस्मा ज्यालामजदुरी गरेर सानी छोरी हुर्काउँदै छिन् । 

लगानीको वातावरण जति ढोका, उति उल्झन

दुई वर्षअघिको अन्तर्राष्ट्रिय लगानी सम्मेलनमा १४ खर्ब रुपैयाँको प्रतिबद्धता आयो, व्यवहारमा सुको पनि भित्रिएन । नेपालमा व्यवसाय गर्ने वातावरण खस्किएको विश्व बैंकले पनि औंल्याएको छ । उसको एउटा मूल्यांकन आधार निर्माण अनुमतिपत्र थियो । त्यसमा नेपाल अझ पछि थियो, १४८ औं स्थानमा ।

लोकतान्त्रिक नियन्त्रण

संगठन खोल्न र राजनीतिक गतिविधि गर्न सबैलाई संवैधानिक अधिकार छ । बिनाहातहतियार जम्मा हुने र सभा सम्मेलन गर्ने स्वतन्त्रता पनि सबैलाई छ । विध्वंसात्मक गतिविधि गर्न र हत्या, हिंसाको राजनीति गर्न झने कुनै व्यक्ति, समूह वा संगठनलाई छुट हुँदैन । छैन । यो छुट नेत्रवित्रम चन्दलाई पनि छैन ।

सम्पादकीयका लेखहरु :

दलित महिला झन् हिंसामा

हाम्रो सामाजिक संरचनामै हिंसा छ । सबैभन्दा मारमा छन्, पिँधमा रहेका दलितहरू । त्यही समुदायमा पनि महिला अत्यधिक प्रताडित छन् । घरभित्र–बाहिर हिंसा भोग्न बाध्य छन् ।

मुद्रणको सुरक्षण

बेलायती साप्ताहिक ‘इकोनोमिस्ट’ ले दुई वर्षअघि एउटा आलेखमा भन्यो, ‘संसारको सबैभन्दा मूल्यवान संसाधन अब तेल होइन, तथ्यांक हो ।’ हामीले भने आफ्नो तथ्यांकको सम्पूर्ण सुरक्षा अझै आफैं गर्न सकेका छैनौं । मुलुकका विभिन्न संवेदनशील सामग्रीको छपाइ विदेशमा गरिरहेका छौं ।

शिक्षाका लागि स्वास्थ्य

सानै सर्वेक्षण नै सही, तथ्यांकले वस्तुस्थितिको झल्को दिन्छन् । डोटीको केआई सिंह गाउँपालिकाले गरेको दुई विद्यालयका झन्डै दुई सय विद्यार्थीको स्वास्थ्य परीक्षण यस्तै एउटा पहल हो । यसको परिणाम हाम्रा तीनै तहका सरकार र नीति–निर्मातालाई सोच्न बाध्य तुल्याउने किसिमको छ ।

राउतसँगको सहमतिका सन्देश

पृथकतावादको नारा दिएर पाँच वर्षदेखि गैरसंवैधानिक गतिविधि गर्दै आएका सीके राउतले सरकारसँग ११ बुँदे राजनीतिक सहमति गरेर आफूलाई खुला राजनीतिमा प्रवेश गराएका छन् । मुलुकको सार्वभौमसत्ता र अखण्डताको रक्षा गर्नु प्रत्येक नेपालीको कर्तव्य हुने व्यहोरामा गृहमन्त्री रामबहादुर थापासँगै हस्ताक्षर गरेर उनले जनअभिमतका आधारमा लोकतान्त्रिक विधिद्वारा तराई–मधेसका असन्तुष्टिलाई समाधान गर्नेमा विश्वास जनाएका छन् ।

नारी समानताका लागि बलिया नीति र नारा

छ दशकअघि नेपालको पहिलो आम निर्वाचनमा द्वारिकादेवी ठकुरानी निर्वाचितमात्र भइनन्, मुलुककै पहिलो मन्त्री बनिन् । बीपी कोइराला नेतृत्वको पहिलो जननिर्वाचित सरकारमा उनी स्वास्थ्य तथा स्थानीय स्वशासन सहायकमन्त्री थिइन् । विश्वका कति मुलुक महिला मताधिकारका लागि संघर्ष गर्दै थिए । स्विट्जरल्यान्डमै त्यसको १२ वर्षपछि मात्र संघीय निर्वाचनमा महिलाले मताधिकार पाएका थिए ।