यादव देवकोटा

आलोचना र आराधना

नेपाली इतिहासको बहसमा नछुट्ने पात्र, पृथ्वीनारायण शाह । एउटा मानक, आलोचनाको । अर्को विम्ब, आराधनाको । दाहिने–देब्रे, दुबैका केन्द्रविन्दु । एउटा संस्थाजस्तो । समयको पानीढलो जस्तो । झन्डै ३ सय वर्षदेखि लेखन, छलफल, बहस, विवाद, स्तुति सबैको केन्द्र ।

बाचाल सत्ता, मौन जनता

प्रधानमन्त्री केपी ओलीले हालै भनेका थिए, ‘अब जता फर्कियो उतै सरकार भेटिन्छ ।’ जता फर्कियो उतै सरकार भेट्ने कसले हो ? ओलीको कथनविपरीत नेपाली समाजले भोगेको यथार्थको संकथन फरक छ । जनताले सरकारलाई कहिले न्याय माग्दा गोली हानिरहेको, कहिले न्याय मागेको पर्चा च्यातिरहेको अवस्थामा भेट्नुपरेको छ ।

चेतनामाथि जाइलाग्ने अरिंगाल !

कञ्चनपुरकी तेह्र वर्षीया बालिका निर्मला पन्तको बलात्कारपछि हत्या गर्ने अपराधीलाई कारबाहीका निम्ति अलाप–विलाप गर्दै हारगुहारमा लागेका निर्मलाका आमाबाबुलाई प्रधानमन्त्रीकै सामुन्ने उनका पार्टी नेताहरूले ‘परिचालित अभियानमा लागेको’ आरोप लगाए ।

सत्ता–शक्तिको तोड

सत्तासीनहरू शक्तिशाली पनि भए भने तिनको त्यो सत्ता–शक्तिको तोडले इतिहासको लयलाई भत्काउन सक्छ । र, सिंगो मुलुकले निरीहतापूर्वक त्यसको मोल चुकाउन विवश हुनुपर्छ । उदाहरण हाम्रै इतिहासमा छन् । पढ्ने मात्रै कि इतिहासबाट सिक्ने पनि ? यो बेग्लै बहसको विषय हो ।

को थिए लिगलिग कोटका घलेहरू ?

लर्सघाको घले राज्य जैन खानले कब्जा गर्नुअघिसम्म लर्सघादेखि साम्रीँसम्म राज्य गर्थे घलेहरू । लिगलिगकोट चाहि घटनाक्रमहरूले आधुनिक नेपालको जगको रूपमा देखिए पनि लिगलिगका घलेहरू को थिए भन्नेबारे सामान्य विमर्श पनि भएको पाइन्न ।

यादव देवकोटाका लेखहरु :

गणतन्त्रमा नबदलिएको व्यवहार

दृश्य एकसडक विस्तारबाट पीडित भएकाहरूले मुआब्जा माग गर्दै र सम्पदाप्रेमीले कला संस्कृति र सम्पदामाथि अतिक्रमणको विरोध गर्दै गरेको प्रदर्शनमा सरकारले गत बुधबार गरेको दमन शाहीकालीन दमनको दृश्यभन्दा कुनै पनि तवरले भिन्न थिएन ।

हुँदै नभएको ‘साम्यवादी नजर’

साम्यवादी नजरमा नेपालको इतिहास’ शीर्षकमा डा. महेशराज पन्तको १२ फागुन, २०७४ शनिबार ‘कोसेली’ मा प्रकाशित लेखले केही प्रश्नहरू उठाएका छन् । ‘साम्यवादी नजर’ भन्ने जुन पदावली प्रयोग भएको छ, त्यसका आधारहरू लेखमा कहीँ पनि खुलेको छैन ।

बाह्य हस्तक्षेपको भुङ्ग्रो

नेपाली स्वाभिमान कसरी पराईकोमा बन्धकी राख्ने खेलहरू भए भनेर खोज्दा त्यसले त्रिभुवनको भारतीय दूतावासमा शरण र त्यही शरणको उपजमा प्राप्त भनिएको प्रजातन्त्रको वरिपरि केन्द्रित भएर सबैभन्दा ठूलो धक्का मारेको देखियो ।