गणेश राई

देउसीभैलोबाट टाढिँदै युवा

सूचना प्रविधिको तीव्र विकाससँगै युवा पुस्ता तिहारका अवसरमा खेलिने देउसीभैलोबाट टाढिँदै गएको छ । देउसी भट्याउने रम्बाइन केही शब्दमा सीमित छ । मादल बजाउने तरिकाबारे नयाँ पुस्ता अनभिज्ञ छ ।

देउसी परम्परामा युवा पुस्ताको चासो घट्दो

तिहार नेपालीका निम्ति सबैभन्दा धेरै नाचगान, फूलमाला पहिरिएर मनाइने रमझमपूर्ण चाड हो । प्रकृति, पशु, पंक्षीसमेतको पूजाआजा हुने आदिम संस्कृतिमध्ये एक मानिन्छ । यो चाडमा मादल, बाँसुरी, खैजडीजस्ता लोकबाजाहरु बजाएर प्रत्यक्ष गीत गाउने, बलिराजा, रामायण, महाभारतको गाथा भट्टाएर देउसी खेलिन्छ ।

आफूखुसी शिक्षा ऐन बनाउँदै स्थानीय तह

संघीय कानुन नआउँदा काम अडकिएको कारण देखाउँदै स्थानीय तहले आफूखुसी शिक्षा ऐन बनाउन थालेका छन् । उनीहरूका कतिपय प्रावधान विद्यमान ऐनसँग बाझिएका छन् । संविधानले विद्यालय तह सञ्चालन जिम्मेवारी गाउँपालिका र नगरपालिकालाई दिएको छ । प्रदेश सरकारअन्तर्गत प्राविधिक शिक्षामात्र रहने व्यवस्था छ ।

खादा प्रतिबन्ध : वातावरणीय स्वच्छता की धार्मिक असहिष्णुता ?

केही वर्षदेखि खादा संस्कृतिमाथि धावा बोल्ने क्रम बढेको छ । त्यसको सुरुवात प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले गरेका हुन् । उनी अघिल्लो पटक प्रधानमन्त्री हुँदा पहिलो पटक त्रिभुवन विश्वविद्यालय सभालाई बिसर्जन गरेलगत्तै ‘एउटा कुरा भन्नु छ’ भन्दै दोहोरिएर समातेको माइकबाट पहिलो पटक खादा नलगाउनु आह्वान गरेका हुन् ।

यस्ता छन् मातृभाषी स्रष्टाहरूको दसैं योजना

दसैं, नेपालीको साझा पर्व । त्यसैले पनि सरकारले लामो बिदा दिने गर्छ । बहुजातीय, बहुधार्मिक मुलुकमा सबै जातजातिमा सद्भाव कायम छ । दसैंको छुट्टी सबैले आ–आफ्नै शैलीमा मनाउँछन् । कामकाजले सहर झरेकाहरू यसबेला टीका थाप्नैका लागि पनि थातथलो फर्किन्छन् ।

गणेश राईका लेखहरु :

आयुर्वेद अस्पतालमा त्रिविको बेवास्ता

त्रिभुवन विश्वविद्यालयअन्तर्गत दुईवटा शिक्षण अस्पताल छन्  । महाराजगन्जस्थित शिक्षण अस्पतालमा बिरामीको चाप थामी नसक्नु छ  ।

‘बाजी मुयो’ को हुँकार

हाम्रो पछाडि दुई जना अपरिचित आइरहेका थिए । तिनले थर्काइहाले, ‘ए केटा हो, स्कुल जानेले यसरी अलमल गर्ने हो ? यतिबेला स्कुल जाने हो ? अब तिमीहरू कान काटिदिन्छु ।’ अचानक ती तागाधारी मान्छेको हुँकारले हामी तर्सियौं । उसले कम्मरमा भिरेको खुकुरी दाबबाट झिकेको देखेपछि सातोपुत्लो उडेर कहाँ पुग्यो–पुग्यो ।

विद्यालय बन्द गर्ने कि गाभ्ने ?

प्रजातन्त्र बहालीपछि उत्साहसाथ खोलिएका विद्यालय अहिले विद्यार्थी नपाएर बन्द वा समायोजन गर्नुपर्ने अवस्थामा पुगेका छन् । यी विद्यालयको व्यवस्थापन स्थानीय जनप्रतिनिधिका निम्ति चुनौती बनेको छ ।

थुलुङ गीत गाउँदै १६ साथी

सोलुखुम्बु, खोटाङ र ओखलढुंगामा कक्षा २ देखि ६ सम्म पढ्दै गरेका १६ साथी भर्खरै राजधानी काठमाडौं आएका छन् । साथीहरू हुन्– पुजना, युगन्ता, प्रवीना, गान्धीदेवी, दुर्गा, प्रीति, विनुकला, प्रशन राई ।

आर्थिक संकटमा त्रिवि शिक्षाशास्त्र विभाग

त्रिभुवन विश्वविद्यालयको शिक्षाशास्त्र केन्द्रीय विभाग आर्थिक संकटबाट गुज्रिरहेको कर्मचारीले बताएका छन् । विद्यार्थी संख्या आधाभन्दा बढी घटदै जानु र आंशिक शिक्षक तथा कर्मचारी थपिएपछि विभाग आर्थिक संकटमा परेको हो ।