कृष्ण खनाल

संसदीय बहुमतको सीमा

संसद कानुन बनाउने थलो हो । यसले बनाएका ऐन/कानुनका आधारमा सरकार र राज्यका अंगहरूले काम गर्दा कानुनी राज्य अर्थात् कानुनको शासन छ भनी अनुभूति दिने हो । अहिले संसदको वर्षे अधिवेशन सुरु भएको छ । सरकारको वार्षिक नीति तथा कार्यक्रम प्रस्तुत भएको छ ।

राजनीतिमा हास्यकलाकार

गत साता युक्रेनमा राष्ट्रपति पदका लागि भएको निर्वाचनमा ४१ वर्षीय हास्यकलाकार भोलोदिमिर जेलेन्स्की ठूलो मतान्तरले विजयी भए । उनले ७३.२ प्रतिशत मत पाए । यो सामान्य मत थिएन । खुला प्रतिस्पर्धामा सामान्यतया त्यत्रो मतान्तर हुँदैन ।

रामकथाको विवेचना

 प्राध्यापक भूचन्द्र वैद्यको नयाँ कृति ‘सियाराम कथा’ हालै मात्र रामनवमीको संयोग पारेर एडुकेसनल पब्लिसिङ हाउसले बजारमा ल्याएको छ  ।

प्रधानमन्त्री र विपक्षी 'नन्दी–भृङ्गी’

प्रधानमन्त्री केपी ओलीले नयाँ वर्षको सन्देशमा यस पटक नेपाली कांग्रेसलगायत विपक्षीहरूको एउटा जमघटलाई ‘विभिन्न आकारप्रकारका नन्दी, भृङ्गी भेला भएछन्’ भनी कटाक्ष गरे । हिन्दु धर्म मान्नेहरूको विश्वास छ– शिवजी रिसाए भने कसैको खैरियत रहन्न । त्यसैले पहिले–पहिले राजाका सन्देशको अन्त्यमा ‘पशुपतिनाथले हामी सबै नेपालीको कल्याण गरून्’ भन्ने वाक्यांश परेको हुन्थ्यो ।

भारतमा चुनाव मञ्चन

विश्वकै ठूलो लोकतन्त्र भनेर चिनिने भारतमा यसै साता, ११ अप्रिलदेखि, संसद्को तल्लो सदन लोकसभाका लागि मतदान हुँदै छ । ९० करोडभन्दा बढी मतदाता छन् । सबै किसिमबाट लोकतन्त्रको सर्वाधिक बृहत् मञ्चन हो यो । ५४५ सदस्यीय लोकसभामा ५४३ सिटका लागि प्रत्येक निर्वाचन क्षेत्रमा सबैभन्दा बढी मत ल्याउने उम्मेदवार विजयी हुने (एफपीटीपी) प्रणालीबाट चुनाव हुन्छ ।

कृष्ण खनालका लेखहरु :

सेटिङमा शासन

मधेस विखण्डनको विषय उठाइराखेका सीके राउतसँग सरकारले सहमति गर्नु अघिल्लो दिन सर्वोच्च अदालतले उनलाई तारिखमा छोड्नु एउटा संयोग थियो बाजा न बुझको निर्णय ? सञ्चार माध्यमदेखि सामाजिक सञ्जालसम्म सरकार–अदालत ‘सेटिङ’ भनेर व्यापक चर्चा भयो ।

राजनीति, विद्रोह र सत्ता

राजनीतिमा असम्भव र अस्वाभाविक केही पनि छैन । हिजोका विद्रोही आज सत्तामा छन्, प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली हुन् वा सत्तारूढ दल नेकपा अर्का अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल । कांग्रेस पनि कुनै बेला विद्रोहमै थियो । त्यही बाटाबाट सत्तामा पुग्यो । विद्रोह र सक्ता राजनीतिका घामछाया हुन् ।

सामाजिक सञ्जालमा संकुचन !

गायक पशुपति शर्माको गीत प्रकरण सेलाउन नपाउँदै संसद्मा सूचना प्रविधिसम्बन्धी विधेयक चर्चामा आएको छ । सूचना प्रविधिको विकास, प्रवर्द्धन र नियमन गर्नु यो विधेयकको मुख्य प्रयोजन भनिएको छ । सांसदहरूले त्यसमा छलफल प्रारम्भ गरेका छन् । विधेयकमाथि विपक्षी दलका सांसदहरूले बढी चासोका साथ प्रश्न उठाउनु उनीहरूको राजनीतिक धर्म हो ।

बदलिँदो भूराजनीतिक आयाम

भर्खरै सुनन्दा के दत्त–रायको ‘स्म्यास एन्ड ग्य्राब एनेक्सेसन अफ सिक्किम’ (२०१३) र जीबीएस सिधुको ‘सिक्किम डन अफ डेमोक्रेसी’ पढिसकेँ । सन् १९८३ मा प्रकाशित स्म्यास एन्ड ग्य्राब पहिले पनि पढेको थिएँ ।

पुसको चिसो, महेन्द्र र बीपी

पुस महिनाका केही घटनाको चर्चा राजनीतिमा चलिरहन्छ । राजावादीहरूले पुस १ गते दरबारमार्गस्थित महेन्द्रको सालिकमा जम्मा भएर उनको जन्मजयन्ती मनाए, उनको राजनीति सम्झना गरे । पुस १६ गते नेपाली कांग्रेसले मेलमिलाप दिवस भनेर विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला (बीपी) ले सबैभन्दा पछिल्लो कालमा लिएको नीति सम्झन्छ ।