अभि सुवेदी

गिरिजाबाबु, मनमोहन र प्रचण्ड

'वाल्टर बेन्जामिन एन्ड हिस्ट्री (२००५)' किताबमा धेरै पढिएका सिर्जनशील जर्मन दार्शनिक र चिन्तक वाल्टर बेन्जामिनले भनेका इतिहास र चेतनाका कुराका छलफल गरिएका छन् । मलाई धेरै मनपरेको उनको एउटा भनाइ यस्तो छ : 'त्यसैले म भन्छु, क्यालेन्डरले समयलाई घडीले जस्तो नाप्दैन । क्यालेन्डरमा अंकित दिनहरू भनेका ऐतिहासिक चेतना हुन् ।'

शंखधर, छन्द र पहिचान

गतसाता म काठमाडाैंका दुइटा साहित्यिक घटनामा सहभागी भएँ, एउटामा सक्रिय, अर्कोमा लुप्त र ध्यानातित भएर । पहिलो साहित्यिक घटना मेरोनिम्ति अप्रत्यासित र नौलो थियो, सिर्जनात्मक चुनौती बोकेर आएको थियो । दोस्रो कार्यक्रमको विषय परिचित, बहुचर्चित र काव्यिक थियो । प्रयोगात्मक थियो ।

नोत्रदामको कुम्भे र सिम्फोनी

नयाँ वर्ष २०७६ बैसाख ३ गतेको रात । प्यारिस नगरमा ठूलो साँझ परेपछि ८५० वर्ष पुरानो सेन नदीको किनारमा रहेको मध्ययुगिन कथिड्रल वा गिर्जाघर नोत्रदाम जलिरहेको दृश्य बीबीसीमा देखेपछि मैले आफ्ना पढ्ने, लेख्ने सबै काम बन्द गरेंँ । अनि जर्मन दार्शनिक इम्मानुअल कान्टले भनेजस्तो डर उजागर भयो, मन विचलित । अनि कल्पनाशील भएँ ।

नेवार, भोज र वास्तुकला

नेपाल सहर अथवा राजधानीको प्रभाव, आकर्षण र केन्द्रीयताको विषयमा एउटा लेख लेख्नुपर्ने मलाई भर्खरै चुनौती आइपर्‍यो । यसमाथि विचार गर्दा केही विषय खुल्दै गए । पहिलो कुरा कालिक थियो । नेपाल उपत्यका, अलिक पहिले जाँदा नेपाल मण्डल अनि अलकापुरी कान्तिपुरी अझ यता आउँदा काठमाडौं नामले चिनिएको छ ।

कर्णाली, सिर्जना र राजनीति

सुर्खेत उपत्यकाको बीचतिरको एउटा थुम्कोमा २०७५ फागुन २७ गते घमाइलो दिनमा पुग्छु । थुम्कोमा रहेको प्राचीन काँक्रेविहार हेर्न जंगलको बाटो हुँदै कलेजका शिक्षक तथा मेरा पूर्व विद्यार्थीहरू मलाई थुम्कोमा पुर्‍याउँछन् । उनीहरू खुसी र विस्मय मिसिएका वर्णन गर्दै जान्छन् । अत्यन्त कलात्मक एउटा विहारको खण्डहर आँखासामु खुल्छ ।

अभि सुवेदीका लेखहरु :

जंग, नेल्टा र अंग्रेजी

बेलायत भ्रमण सकेर सन् १८५१ मा नेपाल फर्केपछि जंगबहादुर राणा (१८१७–१८७७) लाई अंग्रेजी भाषा र बेलायतको मोहले उल्टो सांस्कृतिक झड्का वा ‘इन्भर्स कल्चरल शक’ भयो । ती अंग्रेजी जान्दैनथे, तर त्यो भाषाप्रति उनको अत्यन्त मोह थियो ।

सात साल, कानुन र बीपी

फागुन सात । म सात सालमा लिम्बुवानको एउटा गाउँमा एक नाबालक थिएँ । केही सम्झना छन् । यो दिनले इतिहास विस्मृति होइन भनेर झक्झकाउने काम सधैं गरिआएको छ । मेडिकल क्षेक्रबाट लिइएको शब्द ‘एम्नेसिया’ वा बिर्सिने अथवा शत्तिमा हुनेले इतिहास बिर्साउने काम गर्ने विषयमाथि अध्ययन भएका छन् ।

क्रान्ति, शान्ति र नेपाल

नेपाली राजनीतिक बहसमा अहिले नेपाली कमिनिष्ट नेता र सरकारका भाष्य अनि अमेरिका र पश्चिमी देशहरूसँगका सम्बन्धको विषयमा चर्चाहरू चलेका छन् । फरक–फरक धारणा भएका विद्वान र राजनीतिज्ञहरूले यस विषयमा छलफल गरेका लेख पढ्न पाइन्छन् ।

सम्मान र दृष्टिको सङ्कट

विस्मय र विचारको मुद्रामा यो आलेख तयार गर्न बसेको छु । किताबहरू अनेकौं पढिरहन्छु, तर अहिले पढेका किताबमा अमेरिकी दार्शनिक फ्रान्सिस फुकुयामाले लेखेको र यही नेपाली सालमा प्रकाशित ‘आइडेन्टिटी’ले निकै खिचेको अवस्था हो ।

सर्पदंश, ‘मेडिको’ र मोफसल

‘सर्पदंश’ शब्द पहिले नेपालमा औषधि र अभियानबाट भन्दा तारिणीप्रसाद कोइरालाले लेखेको यही शीर्षकको कथाबाट धेरै चलेको हो । बीपी कोइरालाका भाइ र प्रख्यात लेखक तारिणीको कथाको यो ‘सर्पदंश’ शीर्षकले यसपालि धरानको बीपी कोइराला स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानमा मलाई अर्कै किसिमले समात्यो । तर यो साहित्यको सहज र निष्पृह अर्थमा थिएन, त्यहाँ ।