अभि सुवेदी

कीर्तिपुर क्याम्पसको अस्तित्व

कीर्तिपुर केन्द्रीय क्याम्पसको नयाँ भवनको एउटा कक्षा अगाडि उभिएको छु, एमफिल अंग्रेजीको कक्षा लिन । आफूले शिक्षक भएर जीवनका दशकौं बिताएको त्यो थलो र वरपर हेरेर उभिँदा त्यही विभागमा आफूले वर्षौंअघि पढाएको ‘स्ट्रिम अफ् कन्ससनेस’ वा चेतना प्रवाह शैलीमा लेखिएको उपन्यासको पात्रजस्तै मनका प्रवाहले तरङ्गित हुन्छु ।

निवास, यात्रा र कांग्रेस

केही समयदेखि नेपाली समय विम्बमा देखिने गरेको छ । समयलाई विम्बमा देख्नु साहित्यिक काल्पनिकी हो । अर्कोतिर विचारका महत्त्वपूर्ण छलफल पनि भएका छन् । यी सबै कुराले हल्लाएको छँदो म तिनै केही कुरा यो पत्रमा राख्दैछु । यस निम्ति केही किताब र अखबारलाई आधार मानेको छु । अखबारमा कान्तिपुर र नयाँ पत्रिकाका प्रसङ्ग छन् ।

गुठी, फोक्लोर र बहस

नेपाली लोकवार्ता समाज/नेपाली ‘फोक्लोर सोसाइटी’को तेस्रो राष्ट्रिय सम्मेलन २०७६ जेठ ३१–३२ मा काठमाडौंमा भइरहेछ । यसमा खासै हलचल हुँदैन, किनकि यो अर्जुन अप्पादुराईको हामीले दोहोर्‍याउने गरेको ‘सेलुलर’ समाज हो । यो राजनीतिक दल र संस्था बाहिरका मानिसले चलाउने समाजको सम्मेलन हो ।

एभरेस्टमा ठेलमठेल सपना

गणतन्त्र दिवस, समारोह कहीं हुँदै छन् । ठूलो जाम पार गरेर फर्केको छु । यसै अन्यमनस्क, बीबीसी रेडियो खोल्छु । भन्दैछ, झन्डै २५० जना आरोही ठेलमठेल गरेर एभरेष्ट चढ्दैछन् । त्यसो त २ सय जनाले चढिसके । ‘देथ जोन’ अथवा ८००० मिटरमाथिको मृत्यु क्षेत्रमा पालो पर्खेर उभिनु आफैंमा डरलाग्दो कुरा हो । त्यसमा एघारौं एभरेष्ट आरोहीको शिखरमा पुगेपछि हृदयगति बन्द भएर मृत्यु हुन्छ । सुनेर दिक्क लाग्छ ।

गिरिजाबाबु, मनमोहन र प्रचण्ड

'वाल्टर बेन्जामिन एन्ड हिस्ट्री (२००५)' किताबमा धेरै पढिएका सिर्जनशील जर्मन दार्शनिक र चिन्तक वाल्टर बेन्जामिनले भनेका इतिहास र चेतनाका कुराका छलफल गरिएका छन् । मलाई धेरै मनपरेको उनको एउटा भनाइ यस्तो छ : 'त्यसैले म भन्छु, क्यालेन्डरले समयलाई घडीले जस्तो नाप्दैन । क्यालेन्डरमा अंकित दिनहरू भनेका ऐतिहासिक चेतना हुन् ।'

अभि सुवेदीका लेखहरु :

शंखधर, छन्द र पहिचान

गतसाता म काठमाडाैंका दुइटा साहित्यिक घटनामा सहभागी भएँ, एउटामा सक्रिय, अर्कोमा लुप्त र ध्यानातित भएर । पहिलो साहित्यिक घटना मेरोनिम्ति अप्रत्यासित र नौलो थियो, सिर्जनात्मक चुनौती बोकेर आएको थियो । दोस्रो कार्यक्रमको विषय परिचित, बहुचर्चित र काव्यिक थियो । प्रयोगात्मक थियो ।

नोत्रदामको कुम्भे र सिम्फोनी

नयाँ वर्ष २०७६ बैसाख ३ गतेको रात । प्यारिस नगरमा ठूलो साँझ परेपछि ८५० वर्ष पुरानो सेन नदीको किनारमा रहेको मध्ययुगिन कथिड्रल वा गिर्जाघर नोत्रदाम जलिरहेको दृश्य बीबीसीमा देखेपछि मैले आफ्ना पढ्ने, लेख्ने सबै काम बन्द गरेंँ । अनि जर्मन दार्शनिक इम्मानुअल कान्टले भनेजस्तो डर उजागर भयो, मन विचलित । अनि कल्पनाशील भएँ ।

नेवार, भोज र वास्तुकला

नेपाल सहर अथवा राजधानीको प्रभाव, आकर्षण र केन्द्रीयताको विषयमा एउटा लेख लेख्नुपर्ने मलाई भर्खरै चुनौती आइपर्‍यो । यसमाथि विचार गर्दा केही विषय खुल्दै गए । पहिलो कुरा कालिक थियो । नेपाल उपत्यका, अलिक पहिले जाँदा नेपाल मण्डल अनि अलकापुरी कान्तिपुरी अझ यता आउँदा काठमाडौं नामले चिनिएको छ ।

कर्णाली, सिर्जना र राजनीति

सुर्खेत उपत्यकाको बीचतिरको एउटा थुम्कोमा २०७५ फागुन २७ गते घमाइलो दिनमा पुग्छु । थुम्कोमा रहेको प्राचीन काँक्रेविहार हेर्न जंगलको बाटो हुँदै कलेजका शिक्षक तथा मेरा पूर्व विद्यार्थीहरू मलाई थुम्कोमा पुर्‍याउँछन् । उनीहरू खुसी र विस्मय मिसिएका वर्णन गर्दै जान्छन् । अत्यन्त कलात्मक एउटा विहारको खण्डहर आँखासामु खुल्छ ।

जंग, नेल्टा र अंग्रेजी

बेलायत भ्रमण सकेर सन् १८५१ मा नेपाल फर्केपछि जंगबहादुर राणा (१८१७–१८७७) लाई अंग्रेजी भाषा र बेलायतको मोहले उल्टो सांस्कृतिक झड्का वा ‘इन्भर्स कल्चरल शक’ भयो । ती अंग्रेजी जान्दैनथे, तर त्यो भाषाप्रति उनको अत्यन्त मोह थियो ।