विचार
आश्विन ५, २०७५

को किन जाने सरकारी

तथ्यांकले तर्क गर्छ । सुधारका सर्त पनि राख्छ । जान्नेलाई यही श्रीखण्ड हुन्छ, नजान्नेलाई मिथ्यांक ।शिक्षक दरबन्दी पुनर्वितरणबारे सुझाव दिन मन्त्रिपरिषद्ले पूर्वसचिव महाश्रम शर्माको संयोजकत्वमा बनाएको कार्यदलको प्रतिवेदनमा त्यस्तै तथ्यांक छन् ।

घर नजिकै सिंहदरबार

घरनजिकै सिंहदरबार पुर्‍याउने संविधानले ३ असोजमा ३ वर्ष पूरा गरेको छ । राज्यका तीनै तहको निर्वाचन सम्पन्न भइवरी संविधान कार्यान्वयन भइरहेको छ । केन्द्र, ७ प्रदेश, ७ सय ५३ स्थानीय तहमा निर्वाचित प्रतिनिधिहरूले शासनको वागडोर सम्हालेका छन् ।

स्टालिनवादी अरिंगाल

सन् २००७ को घटना हो । तिनताक भारतीय कम्युनिस्ट पार्टी (माक्र्सवादी) अर्थात सीपीआईएम पश्चिम बंगालको शासक पार्टी थियो । पार्टी सञ्चालन एवं राजनीतिक चीन्तनमा ऊ स्टालिनवादी थियो । नवउदारवाद उसको आर्थिक नीति थियो ।

मृत्युदण्ड दिन किन मिल्दैन ?

बलात्कारका घटना सार्वजनिक भएका बेला अपराधीलाई मृत्युदण्ड दिइनुपर्छ भन्ने आवाज उठ्ने गर्छ । नाबालिकादेखि वृद्धासम्म बलात्कृत हुँदा यस्तो आक्रोश झल्किनु स्वाभाविक हो । पीडित महिला होस् या पुरुष, जबर्जस्ती करणी कसैको शरीर र आत्म–प्रतिष्ठा विरुद्ध गरिने घृणित अतिक्रमण हो ।

बालशिक्षामा भाषा

शिक्षामा भाषाको प्रयोगले केन्द्रीय महत्त्व राख्छ । नेपाली परिवेशमा विद्यालय जाने बालक कम्तीमा तीनवटा भाषाबाट गुज्रिएको हुनसक्छ– घरको भाषा, समुदायको भाषा र विद्यालयको भाषा । घरको भाषा उसको मातृभाषा हो । यो विद्यालयको भाषा नहुन सक्छ ।

आश्विन ४, २०७५
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

आना चलान, घर ढलान

हामीले हेर्दाहेर्दै काठमाडौंको काँठ मासिँदै छ र योजनाबद्ध बस्ती विकासको अवसर पनि गुम्दै । बीसौं शताब्दीमा विश्वभर जहाँ–जहाँका बस्तीमा रेल र रोडका सञ्जाल बने, त्यहाँ–त्यहाँका सहरले काँठलाई धकेलिरहे । काँठ परपर सरिरह्यो । काठमाडौंमा पनि । चक्रपथ बन्नुअघि भित्रकै बस्ती काँठ थिए ।

कच्चा कूटनीति

साँघुरिंँदै चीन र भारतसित सीमित हुनपुगेको नेपालको परराष्ट्र सम्बन्धमा अनेक तर्क/वितर्क चलिरहेका छन् । सन् २०१५ को मधेस आन्दोलन, संविधान निर्माण र चीनसितको नयाँ आयामका सम्बन्ध र हालसालै सम्पन्न भएको बिमस्टेक सम्मेलनले त्रिपक्षीय सम्बन्ध एकपल्ट फेरि तरङ्गित भएको छ ।

हतकडीमा पाँच दिन

भदौ २५ मर्निङवाकबाट फर्किएर म घर नजिकैको चिया पसलमा छिमेकी सुरेन्द्र थापा मगरसँग चिया खाँदै थिएँ । चापागाउँ प्रहरी वृत्तका दुई प्रहरी जवान मोटरसाइकलमा आए । उनीहरूले अदालतको आदेश भनेर पत्र देखाए ।

परीक्षणमा संविधान

समय एउटा पाठशाला हो, जहाँ हामी सिक्छौं । समय त्यो आगो हो, जसले हामीलाई झन् बढी चम्किलो बनाउँछ । तर यसको पहिलो सर्त हो, समयले दिएको सन्देशलाई तटस्थ भई सुन्ने, मनन गर्ने र पालन गर्ने । अतितले वर्तमानलाई प्रदर्शित गरिराखेको हुन्छ ।

आश्विन ३, २०७५

समावेशी राष्ट्र निर्माण

आज संविधान दिवस । संविधान जारी भएपछिको पहिलो निर्वाचित सरकारले अगाडि सारेको नारा वा लक्ष्य भनेको समृद्ध नेपालको निर्माण हो । यसमा निहित अन्तरवस्तुले राज्य–निर्माणको अवधारणालाई बोकेको छ, तर राष्ट्र–निर्माणको अवयवलाई निषेध गरेको छ ।

ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

चिनी बढी

चिनी त्यसै गुलियो, चाडबाडमा त झन् । यस्तो बेला कहिले आउला र मौका छोपुँला ढुकिबस्ने नाफाखोरहरू हुन्छन् । नाफाको गुलियो चटाउने हातहरू सरकारको ढोका के चोटाभित्र पस्न भ्याइसक्छन् । मन्त्रिपरिषद्ले आइतबार अकस्मात् चिनी आयातको सीमा तोकिदियो ।

संविधानको जीवन्तता

संविधान परिवर्तनको शक्ति कहाँ छ भन्ने ठम्याइबाट देशको राज्यशक्ति कहाँ निहित छ भन्ने पहिचान हुन्छ । संविधानको प्रस्तावनाले यो प्रश्नको जवाफ दिन्छ, प्रस्तावनालाई संविधान भित्रको प्रावधानले संवैधानिक हैसियत प्रदान गर्छ ।

घाउ नकोट्याऊ

संविधानसभाबाट संविधान बनाउनुका मुख्य दुई उद्देश्य हुन्छन् । पहिलो, सामाजिक रूपान्तरण गर्नु । दोस्रो, देशलाई एकताको सूत्रमा बाँध्नु । आत्मामा हात राखेर प्रश्न गरौं, के नयाँ संविधानले हाम्रो समाजलाई एकताको सूत्रमा बाँध्न सफल भएको छ ?