विचार
माघ २, २०७५

पुर्खाको जुक्ति बिर्सियो नयाँ सुद्धी आएन

नेपाल भूखण्ड बनेकै भूकम्पको कारणले हो । भूकम्पको भय सधैँ छ । यसले हामीलाई सिकाइरहन्छ । हामीले केही सिकेका छौं । कति सिक्नै बाँकी छ । सिकाइ आजको भने होइन ।

अर्थतन्त्रको दिव्य उपदेश

नेपालको विगत पचास वर्षको आर्थिक विकास प्रवृत्तिमा भरोसालाग्दा पक्षहरू कमै भेटिन्छन् । धेरै क्षेत्रमा निराशालाग्दा तस्बिरहरू छन् । नेपाल अल्पविकसित मुलुकको स्थितिबाट माथि जानसकेको छैन ।

म जन्मेको छाउगोठ

आमाका अनुसार अढाई दशक पहिले मैले धरतीको महसुस गोठमा गरेको थिएँ, जुन बाजुरा सदरमुकाम मार्तडीको थियो । त्यहीँ मेरो छैटी मनाइयो र मैले नाम पाएँ । गोठमा बीस दिन मेरी आमासँंगै मलाई सजाय भोग्न लगाइयो, प्रत्यक्ष रूपमा घरका सदस्यद्वारा र अप्रत्यक्ष रूपमा समाजद्वारा । 

भूकम्पबाट कसरी जोगाउने स्कुल ?

विगतमा गएका भूकम्पले विद्यालयमा पारेको असर र क्षतिले अन्तरनिहित जोखिमको डरलाग्दो स्थिति देखाउँछ । २०४५ भदौ ५ गते उदयपुर केन्द्रविन्दु पारेर गएको भूकम्प होस् वा २०७२ वैशाख १२ को विनाशकारी भूकम्प दुवैले विद्यालयमा भौतिक क्षति पुर्‍यायो ।

मुखले नारीवाद, बगलीमा छुरा

धेरै नेता महिला अधिकारको चर्को दुहाइ दिन्छन् । तर आफ्नो परिवारमा महिलामाथि निजी सम्पत्तिझैं नियन्त्रण गर्छन् । उ द्योगी चण्डीराज ढकालकी दिवंगत आमाको तेह्रौं दिनको पुण्यतिथिमा प्रसाद ग्रहणका लागि केही दिनअघि विद्युतीय निम्तो आयो ।

माघ १, २०७५
ADVERTISEMENT

प्रादेशिक लेखा समिति जवाफदेहिताको जग

प्रदेशसभा सचिवालय र मन्त्रालयले खरिद गरेका सवारीसाधनमा आर्थिक अनियमितता आशंकापछि प्रदेश ५ को सार्वजनिक लेखा समितिले उपसमिति गठन गरेको छ । छानबिन सुरु भएपछि समितिका सभापति डिल्लीबहादुर चौधरीले प्रयोग गर्दै आएको गाडी फिर्ता गरेका छन् । 

‘किपुमि’को भूमि बेदखल

महाराज पृथ्वीनारायण शाहसँग जम्काभेट भयो, एक गणतान्त्रिक साँझमा अचानक कीर्तिपुर पाँगा दोबाटोमा मैले सोधेँ–बाजे महाराज ! तिमी फेरि कीर्तिपुरै आयौ ? उहिल्यै काटिगएका थियौ किपु–ज्यापुका नाक–कान के तिमी फेरि पुरानै खुकुरी लिएर आइपुग्यौ ? – संगीत स्रोता 

सडक सुरक्षा र संसद्

अहिले स्वास्थ्य र चिकित्सा क्षेत्रका विविध पक्षबारे बहस भइरहेको छ । सबै बहसको उद्देश्य नागरिकको स्वास्थ्य स्थितिमा सुधार गर्ने बुझिन्छ । ती महत्त्वपूर्ण विषय हुन् । तर हरेक दिन यातायात दुर्घटनामा परेर धेरै मानिसले अकालमा ज्यान गुमाएका वा शारीरिक रूपले अशक्त हुनुपरेको छ ।

मोबाइल सेवा नवीकरणमा उल्झन

मोबाइल सेवाको दोस्रो पटकको अनुमतिपत्र नवीकरण दस्तुरको विषयमा दूरसञ्चार ऐन र नियमावलीमा प्रस्ट व्यवस्था छैन । नेपाल दूरसञ्चार कम्पनी लिमिटेडको मोबाइल सेवाको अनुमतिपत्र २०७१ सालमा १८ करोड ९० लाख रुपैयाँमात्रै लिएर नवीकरण गरेको थियो । त्यतिबेला पछि गरिने नीतिगत र कानुनी व्यवस्था बमोजिम थप शुल्क लिने भनिएको थियो ।

प्रजातान्त्रिक बडघर प्रथा

माघी थारूहरूको महत्त्वपूर्ण चाड हो । यसै दिनदेखि नयाँ वर्ष, नयाँ काम, नयाँ जोसजाँगर सुरु हुन्छ तर गरिब थारूका लागि माघी पेटभरि मासुभात खाने र कमैयाका नाममा आफू बेचिने दिन पनि हो । कमैया प्रथा कागजी उन्मूलन भए पनि व्यावहारिक रूपमा सरकारले उन्मूलन गरेन ।

ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

यले संवत्‌काे संवर्द्धन 

नेपालको इतिहासमा किरात राजा यलम्बर खिएर सकिन लागेको अवस्थामा भेटिन्छन् । अस्तित्व र अधिकार खोजी गर्ने क्रममा यलम्बरको सम्झना गर्नेहरू बढ्दै गएको देखिन्छ । जानी–नजानी प्रत्येक वर्ष माघ महिनाको पहिलो दिन हाङ यलम्बरको तस्बीर राखेर स्मरण गर्ने चलन व्यापक बन्दैछ ।