विचार
भाद्र १, २०७६

दूधको मूल्यको अभिभारा

दूधको मूल्य बढाउन केन्द्रीय दुग्ध सहकारी संघले आन्दोलनको चेतावनी दिएको छ । डेरी उद्योग संघ र नेपाल डेरी एसोसिएसनले त्यसलाई साथ दिएका छन् । दुई वर्षदेखि दूधको मूल्य नबढेको तर दाना बढेका कारण किसानले लागत उठाउन नपाएको उनीहरूको दलिल छ ।

राजनीतिको बजार हल्ला

संगतिपूर्ण बाटो लिन र व्यवहार देखाउन नसक्दा अहिले नेपाली राजनीति बजार हल्लाबाट विषाक्त भइरहेको छ । गएको एक साता मैले टीभी च्यानल, एफएम रोडियो, अनलाइन, छापालगायत आधा दर्जनभन्दा बढी सञ्चार माध्यममा यिनै हल्ला केन्द्रित कुराकानी गरेँ ।

मोदीको कश्मीर कू

कश्मीर एक ज्वलन्त अन्तर्राष्ट्रिय विम्ब हो । एउटा स्वायत्त राज्यका जनताको स्वतन्त्रताको लामो संकल्पको विम्ब । सत्तरी वर्षदेखि कठोर र घना सैनिकीकरणबीच टिकिरहेको एक भिन्नै जनसंग्रामको विम्ब । राजनीतिक बाचा र धोकाको विम्ब ।

विद्यालयमा आकस्मिक छुट्टी

राजधानीमा केही समययता विद्यालयहरू आकस्मिक रूपमा बन्द हुने गरेका छन् । कारण खोज्दा सुनिन्छ, ‘नेपाल बन्द रे !’ लाखौं विद्यार्थीको पठन–पाठन ठप्प गराउने विद्यालय आफै हुन् वा अरु कोही ? असुरक्षा भए सुरक्षा निकाय, सरकारी निकाय किन बोल्दैनन् ? 

कोसीको थेग्रो

कोसी नदी तिब्बत र नेपालको उच्च भूभाग हुँदै भारतको विहारको समथर भागबाट गंगा नदीमा मिसिन्छ । यो विश्वकै सबैभन्दा गतिशील नदीमध्ये एक हो । विगत २०० वर्षमा भारतमा यो नदी ११३ किमि पश्चिमतिर सरिसकेको छ । कोसी यसरी बारम्बार सरिरहँदा यसको नयाँ बाटोमा पर्ने भूभाग र संरचनाहरूलाई पनि धेरै क्षति पुर्‍याएको छ ।

श्रावण ३१, २०७६
ADVERTISEMENT

मेधावी माड्सा’प

राणा शासनमा प्रशासक रहेका पिता पहिले जेल परे, पछि काठमाडौं छाड्न बाध्य पारिए । बच्चैमा परिवारसहित उनी पनि बनारस निर्वासित भए । पढाइपछि वीरगन्ज पसेर त्रिजुद्ध हाईस्कुलमा हेडमास्टर बने जसले उनलाई माडसा’पको परिचय दियो । 

विश्वविद्यालय शिक्षाको संकट

नेपालमा विश्वविद्यालय शिक्षा विश्वकै सबैभन्दा कान्छो उच्चशिक्षा प्रणालीमा पर्छ । भारतीय विश्वविद्यालयको सम्बन्धन लिएका केही कलेज बाहेक सन् १९५९ उता नेपालमा कुनै विश्वविद्यालय थिएन । भारतमा ब्रिटिस साम्राज्यले विश्वविद्यालय (बम्बे, कलकत्ता र मद्रास विश्वविद्यालय) स्थापना गरेको एक सय वर्षभन्दा लामो समयपछि मात्रै नेपालको पहिलो त्रिभुवन विश्वविद्यालय (त्रिवि) को सुरुवात भयो ।

कश्मीरमा हार्दै छ भारत

दक्षिण एसियाको राजनीतिक इतिहासका  विद्यार्थीहरू कश्मीरको कथा व्यथासित सायदै अनभिज्ञ छन् ! हिन्दु राजा हरिसिंहको मुस्लिमबहुल राज्य १९४७ मा भारत र पाकिस्तानको रक्तपातपूर्ण विभाजनपछि चेपुवामा परेको थियो । द्विपक्षीय दाबी रहेको कश्मीरमै द्वन्द्वको स्थिति चर्कने आभास गर्दै हिन्दु महाराजले ‘इन्स्ट्रुमेन्ट अफ एक्सेसन’ मा हस्ताक्षर गरी ससर्त स्वतन्त्र भारतलाई कश्मीर सुम्पेका थिए ।

असर्फी फूलको आतंक

यो नौगाम गाउँको कथा हो । गाउँ सन्त्रस्त छ, आकाशमा आतंकको छाया टाँगिएको छ । रात भनौँ वा दिन, भयग्रस्त गाउँलेका जीवनमा अँध्यारो मात्रै छ । गोली र बमको आवाज बाहेक अरु जीवन्त स्पन्दन कसैले महसुस गर्दैन यहाँ । विस्तारै एकपछि अर्को गर्दै गाउँलेहरू पुर्ख्यौली थातथलो छोडेर अन्यत्र हिँड्न थाल्छन् ।

गोसाइँकुण्डमा तामाङको तीर्थाटन

जनै पूर्णिमाको तिथि हिन्दु धर्मावलम्बीका लागिमात्र नभई बौद्धमार्गी तामाङहरूलाई पनि महत्त्वपूर्ण मानिन्छ । हरेक वर्ष यही पूर्णिमा (गोनेङ्ह्या) का दिन तामाङहरूमाझ ‘छो कार’ (सेतो ताल) को नामले परिचित रसुवाको गोसाइँकुण्डमा तामाङहरू ‘छो कार छोपा’ गर्छन्, जसको नेपालीमा अर्थ हुन्छ— सेतो तालमा गरिने पूजा ।