विचार
असार ३, २०७६

युरोपतिर टहलिँदा

प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको राज्य कौशलबारे आम टिप्पणी थियो– उनी घरेलु मामिलामा विफल भए पनि बाह्य मामिलामा सफल रहे । उनले भारतीय नाकाबन्दीलाई कुशलतापूर्वक झेलेर टुंगोमा पुर्‍याए र दुई देशबीच चिसिएको सम्बन्धलाई पुरानै लयमा फर्काए ।

विधेयकको तारो स्वर्गद्वारी

सरकारले ल्याएको गुठी विधेयकको मुख्य निसाना स्वर्गद्वारी आश्रम हो भन्ने देखिँदैछ । त्यस अतिरिक्त अन्य गुठीका हजारौँ बिघा जग्गामा जबर्जस्ती बस्नेलाई मोही हक दिलाउने हो । किसानको नाममा जुन दुहाइ दिइएको छ, त्यो जनता झुक्याउने र गुठीको बचेको सम्पत्ति पनि नाश गर्ने दुराशय हो ।

संस्कृति जोगाउन प्रतिरोध

सांस्कृतिक इतिहासकार लीलाभक्त मुनंकर्मीका अनुसार, ‘प्रतिपदा अर्थात् सापारुको दिन मात्रै गाई घुमाउने प्रथा भएकाले नेवार राजाले आफ्नो नेपालको संस्कृति तथा साहित्य चिरस्थायी गराउन, र दुनियाँको परिस्थिति बुझ्न र राजकाजलाई सजिलो पार्न मात्रै यसलाई गाईजात्रा नामले आठ दिनसम्म चलाएका हुन् ।’ 

सूचनाको हक विद्यार्थीलाई ब्रह्मास्त्र

ललितपुरस्थित नवप्रभात उच्च माविकी छात्रा रोजी लामा बमजनले २०६८ को एसएलसी परीक्षाफलमा अनिवार्य गणित बाहेक सबै विषयमा विशिष्ट नम्बर ल्याइन् । अनिवार्य गणितमा चाहिँ ४७ मात्रै पाइन् । गणितमा पनि तगडा उनलाई प्राप्तांकमा चित्त बुझेन । प्रधानाध्यापकको सहयोगमा उनले पुनर्योगका लागि निवेदन दिइन् । प्राप्तांक पूर्ववतै रहेको बताइयो । त्यसको पन्ध्र दिनपछि उनी जिल्ला शिक्षा कार्यालय पुगिन् ।

पहिचान र 'ब्युटी शेमिङ’

केही समयअघि सौन्दर्य प्रतियोगितामा सहभागी एक युवतीको भिडियो क्लिपले सामाजिक सञ्जाल बेस्कन तताइरहँदा मेरो ध्यान भने त्यही अडिसनकी अर्की प्रतियोगीतिर खिचियो । किशोरावस्थादेखि आफ्नै रूप मन नपराउँदै आएकी उनी साथीसंगीसरह सुन्दर नदेखिएकामा निकै निराश रहिछन् ।

असार २, २०७६
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

सूचना रोकतोक विधेयक

सरकारले आफ्ना आलोचकलाई सजिलै जेल पुर्‍याउन सक्ने गरी ‘सूचना प्रविधिको सम्बन्धमा व्यवस्था गर्न बनेको विधेयक’ पारित गर्न लाग्नु खतराको सूचक हो । विधेयकका प्रावधानबारे विशेषगरी सामाजिक सञ्जालमा आलोचना भयो, सांसदहरूले संशोधन प्रस्ताव दर्ता गराए । संसदीय उपसमितिले आपत्तिजनक प्रावधानहरू सुधार्न आवश्यक ठानेन ।

विकासको विध्वंस मोडल

नेपालले अहिले अवलम्बन गरेको आर्थिक विकासको मोडललाई के नाम दिन सकिएला ? स्वच्छन्द (लेसे फेयर), वाम–समाजवादी, लोकतान्त्रिक समाजवादी, केन्सियन, (नव)उदारवादी वा अरु केही ? यथार्थमा नेपालले अपनाएका बजेट र खर्च प्रणाली, सामाजिक र भौतिक पूर्वाधार लगानी पद्धति तथा उत्पादकत्वका लागि आवश्यक वित्तीय मध्यस्थता संरचना केही पनि वर्तमान विश्वमा प्रचलित यी आर्थिक मोडलहरू निकटसमेत छैनन् ।

आसेपासे रोक्न लोकसेवा

अमेरिकी राष्ट्रपति एन्ड्र्यु ज्याक्सनले ४ मार्च १८२९ मा कार्यभार सम्हाले । लगत्तै उनले ९८१ कर्मचारीलाई निकाले अनि राजनीति र प्रशासनमा कुनै योग्यता, अनुभव र क्षमता नभएका आफ्ना नातेदार, साथी र पार्टी कार्यकर्ता तथा सहयोगीलाई जागिर दिए । कर्मचारीलाई आफूप्रति वफादार बनाउन ज्याक्सनले जागिर दिएपछि लुट वा विकृत प्रणाली बढी चर्चामा आयो ।

सञ्जालमा बुलिङ

मैले कलेज पढाउन सुरु गरेको केही महिना मात्र भएको थियो । थप केही कलेज पढाउने सोच आएपछि राम्रो चिनजानका एक गुरुसँग सहयोग मागें । उहाँले तत्काल आश्वस्त तुल्याइहाल्नुभयो । म ढुक्क भएर गुरुको सुसमाचारको प्रतीक्षामा बस्न थालें । उहाँसँग बीचबीचमा ‘च्याट’ भइरहेको थियो । दिन बितेसँगै उहाँको ‘अफर’ आउन थाल्यो— ‘चिया–कफीमा भेटौं,’ ‘सँगै कलेज हेर्न जाऔं ।’

शिवपुरी–नागार्जुन काठमाडौंको जीवन 

विश्वमै देशको राजधानीबाट सबैभन्दा नजिकको राष्ट्रिय निकुञ्ज शिवपुरी नागार्जुन हो । यसले उपत्यकाको दूषित हावा सोसेर स्वच्छ हावा उत्सर्जन, खानेपानी, भूमिगत जलभण्डार सिञ्चन, कृषि भूमिमा सिँचाइ, मरुभूमीकरण हुनबाट काठमाडौंलाई जोगाउँछ । धूलो र धूवाँबाट आक्रान्त काठमाडौंवासीलाई प्रकृतिमा सयर गराउँछ ।