विचार
फाल्गुन ८, २०७५

हरपल दमकल 

राजधानीमा बर्सेनि २ सय वटा जति आगलागीका घटना हुने गरेका छन् । अन्तर्राष्ट्रिय मान्यताअनुसार प्रत्येक ५० हजार जनसंख्या बराबर एउटा दमकल हुनुपर्छ । तर काठमाडौं उपत्यका जस्तो घना बस्ती भएको क्षेत्रमा १३ वटा मात्रै दमकल छन् । मुलुकभरमै सय वटा जति मात्र छन् । 

रोहित किन रैता बन्छ ?

ओली सरकारले एक वर्ष पुरा गरेको छ । यही उपलक्ष्यमा दुइटा प्रश्न सोध्न चाहन्छु । पहिलो, सरकार तपाईलाई थाहा छ, रोहित किन रैता बन्छ ? यो मधेसमा माटो काट्दै हिँड्ने सबैभन्दा गरिब मुसहरहरूको प्रश्न हो । मुसहरहरू भूमिहीन छन्, तर किसान हुन् । हाम्रो समाजमा यस्ता प्रश्न अनगिन्ती छन् । जसलाई सुनेर माथि तपाई हाँस्नुहुन्छ ।

दलित ‘पनि’ हिन्दु

कानुनद्वारा तिरस्कृत, शूद्र, मूलधारबाट पन्छाइएका, सीपहीनहरूले कजाएका सीपका धनी, घोचिएका, मिचिएका, सेवा गर्दागर्दै नथाकेका दलित देशैभरि छरिएका छन् । तराईमा अधिकांश दलित भूमिहीन छन् ।

मूर्ख बनाउन खोज्ने नेता

प्रतिनिधिसभामा चिकित्सा शिक्षा विधेयक पारित गराइँदा सभामुख कृष्णबहादुर महराले ‘हुन्छ’ को साटो ‘हुन्न’ भन्ने शब्द उच्चारण गरे । अन्यथा हुनगयो भनी सम्बन्धित कर्मचारीले भन्दासमेत सभामुखले गल्ती सच्याउन तत्परता देखाएनन् ।

छोरीलाई बच्चैबाट बोझ

पर्साको कक्षा ११ मा अध्यनरत पर्साको कालिकामाई गाउँपालिका २, भेडियाहीका दुई किशोरीले हालै सीमापारि रक्सौलको रेलवे ट्रेकमा आत्महत्या गरे । कक्षा ११ मा अध्ययनरत ती किशोरीको आत्महत्याले मधेसमा छोरीहरूलाई भयरहित वातावरणमा आफ्नो खुसीले जिउने स्थिति नरहेको महसुस फेरि गराएको छ । 

फाल्गुन ७, २०७५

सेल्फ सेन्सरसिपको सन्त्रास

सत्तारूढ दल नेकपाको भ्रातृ संगठन युवासंघको धम्कीपछि गायक पशुपति शर्माले आफ्नो एक गीत युट्युबबाट हटाए । धेरैले भने– पञ्चायतकालको झल्को आयो । अझ कतिले टिप्पणी गरे– पञ्चायतलाई पनि बिर्सायो ।

काण्डै–काण्डद्वारा विभूषित

सरकारले आफ्नो कार्यकालको एक वर्ष पूरा गरेको छ । बिहानीले दिनको संकेत गरेझैं सरकारको स्वभाव, कार्यशैली र क्षमता ‘नहुने बिरुवाको फुस्रो पात’झैं देखिँदैछ । दुई तिहाइ मतादेशको सरकार भनेको प्रतिकूलताविहीन शक्तिशाली भन्ने बुझिन्छ । सत्ता यतिखेर काण्डै–काण्डद्वारा विभूषित छ । प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीका भनाइ र नारा आकर्षक छन् ।

राजीनामापछि उन्मुक्ति ?

संविधानको धारा २३८ (४) बमोजिम अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगका सदस्यले लिखित राजीनामा दिए पद रिक्त हुन्छ । धारा १३१ मा सर्वोच्च अदालतको प्रधान न्यायाधीशका हकमा पनि निजले राष्ट्रपति समक्ष लिखित राजीनामा दिए पद रिक्त हुने प्रावधान छ ।

सन्देशमूलक स्वस्थानी

हामीकहाँ आयातित ‘प्रेम दिवस’को हल्ला धेरै हुने गर्छ । तर आफ्नै पूर्वीय दर्शनभित्रका कैयांै सुन्दर प्रेमकथाबारे अनभिज्ञ छौं । प्रेम दिवस अक्सर स्वस्थानी व्रत अवधिमा पर्छ । स्वस्थानी कथा एउटा आदिम प्रेमको अनुपम कथा पनि हो भनेर कमैलाई थाहा होला । 

हामीले चाहेको दलित आयोग

सबैभन्दा बढी मानव अधिकार हनन हुने र गरिबीको मारमा परेका दलितका पक्षमा काम गर्न संविधानमा दलित आयोग व्यवस्था गरिएको छ । यो दलितका लागि प्रत्यक्ष काम गर्न राज्यले स्थापना गरेको सबैभन्दा माथिल्लो निकाय हो । दलित समुदायका लागि आयोगको गठन प्रक्रियादेखि प्रभावकारिताको समेत विशेष महत्त्व छ ।