विचार
असार ४, २०७५

संसदीय मार्क्सवादको परीक्षण

सर्वप्रथम, केही बुँदागत टिप्पणी डा. खगेन्द्र प्रसार्इंको ‘संसदीय व्यवस्था र मार्क्सवाद’ (कान्तिपुर, जेठ ३१) शीर्षकको लेखमाथि ।१. ‘संसदीय मार्क्सवाद’को कथम् नयाँ बहस सुरु गरेकामा र पंक्तिकारको धारणाको प्रसंगसमेत उल्लेख गरेकामा उहाँलाई धन्यवाद । चरम बहुमतसहित कम्युनिष्ट सरकार शासन सत्तामा आएको नेपालजस्तो मुलुकमा मार्क्सवादमाथिको बहसको सान्दर्भिकता सायद अझै बाँकी छ ।

बेलगाम ठेकेदार

निर्माण व्यवसायीहरूको गैरजिम्मेवारीकै कारण मुलुकका अनगिन्ती विकास निर्माणका कार्य अलपत्र पर्नु विडम्बनापूर्ण छ । कतिपय ठेकेदार राज्यसँग सम्झौता गरेर पनि कामै नगरी आयोजना ओगटेर मात्र बसेका छन् भने केही त बेपत्ता छन् । अत्यन्त प्राथमिकताका योजना जिम्मा लिने तर सर्तअनुसार काम नगर्ने यस प्रवृत्तिले मुलुकको विकास निर्माणको गतिलाई नै सुस्त बनाएको छ ।

असार ३, २०७५

विदेशी लगानीमा सन्देह

नेपाल भित्रिएको कुल प्रत्यक्ष वैदेशिक लगानी (एफडीआई) मध्ये सबैभन्दा बढी रकम कर छल्न सुरक्षित (टयाक्स हेवन) मुलुकबाट आएको देखिएको छ । राष्ट्र बैंकले सार्वजनिक गरेको तथ्यांकअनुसार ट्याक्स हेवन भनेर चिनिने क्यारेबियन मुलुकहरूबाट मात्रै कुल लगानी १ खर्ब ५१ अर्ब रुपैयाँ मध्ये साढे ४६ प्रतिशत अर्थात ६२ अर्ब ८० करोड रुपैयाँ नेपाल भित्रिएको देखिएको छ ।

चीन भ्रमणमा प्रधानमन्त्रीको प्राथमिकता

जनजिब्रोमा रहेको नेपाली उखान ‘खोलो तर्‍यो, लौरो बिस्र्यो’ सामान्यतया नेपालमा राजकाजका सन्दर्भमा सधैं प्रासंगिक रहिआएको छ । प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको असार ५ देखि हुने ६ दिने चीन भ्रमणका सम्बन्धमा सार्वजनिक टीकाटिप्पणी एवम् बहस व्यापक रूपमा हुन सकेको देखिँदैन ।

असार १, २०७५

प्रश्न सोध्ने अधिकारमा अंकुश

सरकारका प्रवक्तासमेत रहेका सञ्चार तथा प्रविधिमन्त्री गोकुल बाँस्कोटालाई प्रश्न सोधेकै कारण नेपाल टेलिभिजनको एउटा कार्यक्रम बन्द गराइनु उदेकलाग्दो छ । प्रस्तोता राजु थापाले सम्पत्ति विवरणका विषयमा सोधेर मन्त्री बाँस्कोटालाई ‘अप्ठ्यारो’ बनाउँदा १२ वर्षदेखि सञ्चालित टेलिभिजन कार्यक्रम ‘सीधा प्रश्न’ बन्द हुन पुगेको विडम्बनापूर्ण दृश्य देखिएको छ ।

के हो प्रत्यक्ष निर्वाचित कार्यकारी प्रमुख ?

संविधान आएसँगै देशको राजनीतिक परिदृश्यबाट पाखा परिसकेको प्रत्यक्ष निर्वाचित कार्यकारीको प्रसंग भर्खरै फेरि चर्चामा आएको छ । यसलाई हालै दुई कम्युनिस्ट पार्टी नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत माक्र्सवादी–लेनिनवादी) र नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र) मिलेर बनेको नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा) का दुईमध्ये एक अध्यक्ष पुष्पकमल दाहालले पुन: चर्चामा ल्याएका हुन् ।

जेष्ठ ३१, २०७५

मानव स्वास्थ्यमा खेलबाड

राजधानी उपत्यकाभित्रका दुग्ध प्रशोधन उद्योग अनुगमन गरी संकलित नमुनाको परीक्षणले उपभोक्ताकहाँ पुग्ने दूधमा हानिकारक रसायन मिसाइने गरेको पुष्टि गरेको छ । खासगरी संकलनकर्ता, ठेकेदार एवं प्रशोधनकर्ता बढी नाफा कमाउने ध्येयमा लाग्दा दूधमा अखाद्य वस्तु मिसाउने गरेका हुन् । उपभोक्ताले पिउने दूध बिक्रीवितरण तथा प्रशोधनमा सरसफाइ पनि कमजोर देखिएको छ ।

संसदीय व्यवस्था र मार्क्सवाद

अहिले नेपालको बौद्धिक जगतमा एउटा बहस चलिरहेको छ । बहस नभनिकनै चलिरहेको बहसले एउटा कित्ताका बौद्धिकहरूबीच हलचल मच्चाएको बुझ्न सकिन्छ । कान्तिपुर दैनिकमा केही समययता प्रकाशित लेखहरूमा कृष्ण खनाल, लोकराज बराल, श्रीकृष्ण अनिरुद्ध गौतम, अच्युत वाग्ले, हरिहर विरही लगायत बुद्धिजीवीले नेपालको संसदमा एउटै कम्युनिष्ट पार्टीको बहुमत हुनुलाई कहीं नभएको घटनाजस्तो गरी आश्चर्यपूर्ण वर्णन गरेका छन् र आफ्ना असहमति राखेका छन् ।

जेष्ठ ३०, २०७५

रेलमार्गको चर्चा र लगानी प्राथमिकता

नेपाललाई चीन र भारतसँग जोड्ने रेलमार्गको विषय अहिले चर्चामा छ । नेपालका प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको पछिल्लो भारत भ्रमणपछि जारी संयुक्त वक्तव्यमा रक्सौल–काठमाडौं रेलमार्गको निर्माण गर्ने सहमति भएको थियो ।

ट्रम्प–किम वार्ताको सार्थकता

क्षेप्यास्त्र प्रक्षेपण र आणविक परीक्षणका कारण व्यक्तिगत तहमै ओर्लेर केही महिनाअघिसम्म एकअर्काको टिप्पणी गर्दै आएका अमेरिकी राष्ट्रपति र उत्तरकोरियाली नेताबीच मंगलबार भएको शिखर वार्ताले विश्व शान्तिका लागि नयाँ आशा जगाएको छ ।