विचार
श्रावण ४, २०७५

जीवन्त छ लोकतन्त्र

प्रधानमन्त्री भएपछि आफूलाई ‘जनताको सेवक’ भनेका केपी ओली केही समययता संसद्, सडक र समाजमा आलोचित छन् । उनी माफियामुखी भएको र त्यही अनुसार संसद्मा चिकित्सा शिक्षा विधेयक पारित गर्न खोजेको आरोप लागेको छ । उनको क्रियाकलापप्रति जनगुनासो बढ्दैछ । ओली सत्तारुढ भएको ६ महिना पनि नपुग्दै निन्दनीय हुनु अरूभन्दा उनको बहुमतीय दम्भ र सामाजिक मुद्दाप्रति उपेक्षित भावभंगिमा र निष्क्रियता मुख्य कारण भएको छ ।

आसन पाए, शासन पाएनन्

सरकारले कर उठाउँछ र समाजमा शान्तिसुरक्षा बहाल गर्छ । आफ्नो शासन आफैं गर्छ । जनतासामु गरेका कबोल पूरा गर्ने प्रयास गर्छ । गरे/नगरेको विधायिकाले नियमित परीक्षण गर्छ । तर कर उठाऊ भन्ने, कर्मचारी नदिने । शान्तिसुरक्षा बहाल गर भन्ने, प्रहरी नदिने । आफ्नो शासन आफैं गर भन्ने, अधिकार नदिने । एकजना मुख्यमन्त्रीले मुख फोरेअनुसार प्रदेश सरकारहरूले आसन पाए, शासन पाएनन् ।

श्रावण ३, २०७५

मेडिकल कलेजको व्यापार

काठमाडौं उपत्यकाभित्र १० वर्षसम्म कुनै पनि मेडिकल कलेजलाई सम्बन्धन नदिने भन्ने नेपाल सरकारले डा. केसीसँंग गरेको पूर्वसहमति विपरीत मेडिकल कलेजको सम्बन्धन खुला गर्ने, मेडिकल कलेज चलाउन अस्पताल नभए पनि हुने, एउटा विश्वविद्यालयले जतिसुकै मेडिकल कलेजलाई सम्बन्धन दिनसक्ने, नर्सिङ र स्वास्थ्य इन्स्टिच्युटलाई शिक्षामन्त्री मातहतमा खुला गरिदिने प्रावधान राखिएका छन् ।

इन्टरनेट विलासिता होइन

सरकार स्थायी हुनुपर्‍यो भनियो । बलियो हुनुपर्‍यो ठानियो । दह्रो नीति ल्याउनुपर्‍यो सोचियो । जनताले राजनीतिक स्थायित्वको त्यही चाहनावश अमूल्य मत दिएर कम्युनिस्ट पार्टीहरूलाई अत्यधिक बहुमत सुम्पिए । वाचाअनुसार उनीहरू एउटै पार्टी बने । अब जनमुखी नीतिहरू ल्याउनेछन्, आस गरियो ।

श्रावण २, २०७५

खैरो समाजवादमा स्वास्थ्य

नेपालमा स्वास्थ्यसेवा कस्तो बनाउने भन्ने बहस सुरु भएको छ । यो बहसमा एकातिर डा. गोविन्द केसी छन् । उनको साथमा छन्, सचेत नागरिक र पछिल्लो पुस्ताका युवा । उनीहरू जुम्लादेखि माइतीघर मण्डलासम्म छरिएका छन् । चर्को स्वरमा उनीहरू भन्छन्, ‘स्वास्थ शिक्षालाई सर्वसुलभ र प्रभावकारी गर ।’ दुर्भाग्यवश यो बहसको अर्को पक्षमा छन्, नेपालका ‘कम्युनिष्टहरू’ ।

ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

फोहोरको कुरै नगरौं

फोहोर जम्मा हुन्छ तर फाल्ने ठाउँ हुँदैन । त्यो कुन देशको राजधानी हो भनेर हाजिरीजवाफ लिए नेपालले बाजी मार्ने पक्का हुन्छ । विसर्जन गर्ने ठाउँको समस्याले उपत्यकामा दुई सातायता फोहोर संकलन हुन सकेको छैन भन्ने समाचार आफैंमा राजधानीलाई गिज्याउन पर्याप्त छ ।

श्रावण १, २०७५

विज्ञानले मात्र समृद्धि

राजनीतिले गरिबी उत्पन्न गर्छ । यो सिद्धान्त प्रमाणित गर्ने अमत्र्य सेनले अर्थशास्त्रको नोबेल पुरस्कार पाएको पनि वर्षौं भयो । अन्यथा हीरा खानीका देश गरिब र हीरा काट्ने धनी हुने थिएनन् । भौतिकशास्त्रलाई धनको विज्ञान भन्ने नोबेल पुरस्कृत अब्दुस सलाम सन् १९८९ मा नेपाल आएर एक अन्तर्राष्ट्रिय उच्च प्रविधि केन्द्र स्थापना गर्ने घोषणा गरे ।

राजनीतिले जे गर्न सक्दैन फुटबलले गर्छ

हरेक चार वर्षमा विश्वकप फुटबल अवसर र सिर्जना लिएर आउँछ । स्वभावैले यसको बढी लाभ विश्वकप आयोजक राष्ट्रले लिन्छ कि विजेता राष्ट्रले । लाभका बाछिटाहरू भने विश्वभरै छरिन्छन् । कतिपय मुलुक/कम्पनीका लागि आर्थिक लाभको मौका हुन्छ, कोहीका लागि मनोरञ्जनको बहाना बन्छ भने कसैलाई कला सिक्ने अवसर ।

असार ३२, २०७५

ओलीको विकास : राष्ट्रिय परिहास

जेठ १४ मा १,३३६ अंकमा रहेको नेप्से परिसूचक भोलिपल्ट बजेट प्रस्तुत भएपछि लगातार ओह्रालो लागेर असार २७ गते मौद्रिक नीति प्रस्तुत हुँदाका दिन १,२०५ मा झरेको थियो । यो परिसूचक हिजो आइतबार दिउँसो मध्यान्नसम्ममा १२०० भन्दा तलै ओर्लिसकेको छ । सरकारका वित्त र मौद्रिक नीतिजस्ता वार्षिकतर धेरै पक्षमा दीर्घकालीन आर्थिक प्रभाव छाड्ने अहम् महत्त्वका नीतिहरूले एकपछि अर्कोगरी लगानीकर्ताको मनोबललाई यसरी खस्काउनु अर्थतन्त्रका लागि चिन्ताको विषय हो ।

सदनको सन्तुलन

अहिलेको संसद् आफैंमा असन्तुलित छ । साना दलहरू छैनन् । प्रमुख विपक्ष पनि सानो छ । सत्ताका पक्षमा दुई तिहाइ नाघेको छ । यस्तो समीकरण सत्ता र संसद्को सन्तुलन अनुकूल हुँदैन । यही समीकरणका कारण सरकार संसद्माथि हाबी हुने खतरा रहिरहने भएको छ । संविधान कार्यान्वयन तथा लोकतान्त्रिक परिपाटी विकासमा यो अहम् चुनौती हुनेछ ।