पूर्वाधारमा बिमा कम्पनी : लगानीको बाटो खुल्यो

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — बिमा कम्पनीले कृषि, पर्यटन, जलविद्युत्, घरजग्गालगायत पूर्वाधारमा लगानी गर्न पाउने भएका छन् । बिमा समितिले हालै जारी गरेको ‘बिमकको लगानी निर्देशिका २०७५’ मार्फत यस्तो व्यवस्था गरेको हो । यसअघि बिमा कम्पनीले सिधै पूर्वाधारमा लगानी गर्न नपाउने व्यवस्था थियो ।

नयाँ व्यवस्थाअनुसार कम्पनीले बढीमा २० प्रतिशतसम्म लगानी पूर्वाधार क्षेत्रमा गर्न पाउँछन् । एउटै परियोजनामा लगानी गर्नका लागि भने १० प्रतिशतको सीमा तोकिएको छ । यसमा कम्पनीले आह्वान गरेको कुल रकमको १० प्रतिशतभन्दा बढी लगानी गर्न पाइने छैन । लगानी गरिने कम्पनी पब्लिक कम्पनी हुनुपर्नेछ ।

Citizen


स्पष्ट नीति नभएकै कारण बिमा कम्पनीसँग लगानीयोग्य पुँजी भए पनि वाणिज्य बैंक, विकास बैंकको मुद्दती निक्षेप र सरकारी ट्रेजरी बिल्समा लगानी गर्दै आएका थिए । समितिले पहिलो पटक बिमा कम्पनीका लागि लगानी निर्देशिका जारी गरेको हो । यसअघि जारी लगानी नीतिमा बिमा कम्पनीको लगानीसम्बन्धी साँघुरो व्यवस्था थियो । यसकारण बिमा कम्पनीले पूर्वाधारलगायत विविध क्षेत्रमा लगानी गर्न पाउनुपर्ने माग गरेका थिए ।

मुद्रा र पुँजी बजारको विकासका लागि सुझाव दिन डेपुटी गभर्नर शिवराज श्रेष्ठको संयोजकत्वमा गठित समितिले पनि बिमा कम्पनीको लगानी दायरा फराकिलो बनाउन सुझाव दिएको थियो । त्यसपछि सुझाव कार्यान्वयनका लागि सरकारले बिमा समितिलाई निर्देशन दियो । सोही निर्देशनअनुसार बिमा समितिले लगानी निर्देशिका जारी गरेको हो ।

नयाँ व्यवस्थाअनुसार बिमा कम्पनीले घरजग्गा व्यवसायमा पनि लगानी गर्न पाउने छन् । कुल टेक्निकल रिजर्भ (कम्पनीको सबै दायित्व समावेश गरी गणना गरिएको बचत) को बढीमा ५ प्रतिशतसम्म घरजग्गा व्यवसायमा लगानी गर्न पाउने व्यवस्था निर्देशिकामा छ । निर्देशिकामा जीवन र निर्जीवन बिमा कम्पनीलाई क्षेत्रगत रूपमा लगानी गर्न पाउने सीमा पनि तोकिएको छ ।

त्यसो त कम्पनीले निर्देशिकामा क्षेत्रगत रूपमा तोकिएको सीमाभन्दा बढी पनि लगानी गर्न पाउँछन् । त्यसका लागि तोकिएको मापदण्डसहित समितिबाट पूर्वस्वीकृति लिनुपर्छ । घरजग्गा व्यवसायमा रहेको लगानीलाई कम्तीमा हरेक तीन वर्षमा एकपटक र अन्य क्षेत्रमा गरेको लगानीलाई प्रत्येक दिन मूल्यांकन गर्नुपर्ने व्यवस्था निर्देशिकामा छ ।

बिमा कम्पनीहरूको लगानी दायरा विस्तार गरेर निकै राम्रो काम भएको नेपाल लाइफ इन्स्योरेन्सक कम्पनीका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत विवेक झाले बताए । ‘यसअघि लगानीका लागि धेरै विकल्प थिएन,’ उनले भने, ‘अहिले धेरै विकल्प दिइएको छ । यसले सही दिशामा बिमा कम्पनीको लगानी विस्तार गर्न मद्दत गर्छ ।’

नयाँ व्यवस्थाअनुसार बिमा कम्पनीले वाणिज्य बैंकको मुद्दती निक्षेपमा ४० प्रतिशतसम्म लगानी गर्न पाउँछ । ‘वाणिज्य बैंक र नेपाल पूर्वाधार बैंकको मुद्दती निक्षेपमा कुल टेक्निकल रिजर्भको ४० प्रतिशतसम्म लगानी गर्न सकिनेछ,’ निर्देशिकामा उल्लेख छ । बैंकमा मुद्दती निक्षेपमा बचत गर्न सम्बन्धित बैंक स्थापना भएको ५ वर्ष पूरा भएको र पछिल्ला तीन वर्षसम्म नाफामा गएको हुनुपर्नेछ । यसरी निक्षेप गर्दा एउटा बैंकमा अधिकतम १५ प्रतिशतसम्म मात्र बचत गर्न सकिनेछ । यस्तै विकास बैंकको मुद्दती निक्षेपमा २० प्रतिशत र वित्त कम्पनीको मुद्दती निक्षेपमा १० प्रतिशत बचत गर्न पाइने व्यवस्था निर्देशिकामा छ ।

यसैगरी बिमा कम्पनीलाई कुल टेक्निकल रिजर्भको १० प्रतिशतसम्म पब्लिक कम्पनीको सेयरमा लगानी गर्न छुट दिइएको छ । सेयर लगानी गरिने कम्पनीको चुक्ता पुँजीको ५ प्रतिशतभन्दा बढी हुन नहुने व्यवस्था छ ।

यस्तै बैंक तथा वित्तीय संस्थाको अग्राधिकार सेयर, डिबेन्चरका साथै सरकार, राष्ट्र बैंक तथा सरकारबाट मान्यता प्राप्त बचतपत्र वा ऋणपत्रमा पनि बिमा कम्पनीलाई लगानी छुट दिइएको छ । बिमा कम्पनीले कुल लगानीको बढीमा ५ प्रतिशत सामूहिक लगानी कोषको एकाइमा लगाउन सक्ने सुविधा पनि निर्देशिकामा दिइएको छ ।

प्रकाशित : चैत्र १, २०७५ ०९:५८
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

किन लाग्दैन समयमै फोन ?

विजय तिमल्सिना

काठमाडौँ — एउटा मोबाइलबाट अर्को मोबाइलमा फोन गर्दा ५ सेकेन्डभित्र फोन लाग्नुपर्ने नियम छ । नेपालमा चलेका दुई सेवा प्रदायक नेपाल टेलिकम र एनसेल दुवैको नेटवर्कमा फोन गरेको ५ सेकेन्डमा फोन लाग्दैन । नेपाल दूरसञ्चार प्राधिकरणले यसलाई कल स्थापित हुने समय भनेको छ । प्राधिकरणले तयार पारेको दूरसञ्चार सेवाको गुणस्तरसम्बन्धी नियमावलीमा कल स्थापित हुने दर ५ सेकेन्ड वा सोभन्दा कम हुनुपर्ने प्रावधान छ ।

प्राधिकरणले पुस र माघ महिनामा भक्तपुरसहित पृथ्वी राजमार्ग, पोखरा र बागलुङ बजारमा गरेको ड्राइभ टेस्टको क्रममा नेपालका प्रमुख दुई सेवा प्रदायक टेलिकम र एनसेलसहित स्मार्ट टेलिकमको मोबाइलको गुणस्तर मापदण्डभन्दा कम पाइएको हो । प्रयोगकर्ताको संख्या र मापदण्डअनुसार दूरसञ्चार सेवा प्रदायकले पूर्वाधार विस्तार नगर्दा यो समस्या आएको हो ।

चलायमान सवारी साधनमा परीक्षण उपकरण जडान गरेर लगातार फोन कल गरी वा डाटा प्रयोग गरी मोबाइल सेवा प्रदायकको सेवा मानकको संकलन गरिएको प्राधिरकणले आफ्नो प्रतिवेदनमा सार्वजनिक गरेको छ ।
भक्तपुरमा गरिएको परीक्षणका क्रममा नेपाल टेलिकमको कल स्थापित हुने दर करिब साढे १२ सेकेन्ड देखिएको छ । एनसेलको करिब ८ सेकेन्ड र स्मार्ट टेलिकमको कल स्थापित हुन औसतमा करिब १६ सेकेन्ड लाग्ने गरेको देखिएको छ ।

भक्तपुरमा टेलिकम र स्मार्टको फोन विच्छेद हुने दर पनि मापदण्डभन्दा बढी छ । प्राधिकरणले तोकेको प्रावधानअनुसार आफैं फोन कल विच्छेद हुने दर २ प्रतिशत वा सोभन्दा कम हुनुपर्नेमा टेलिकमको नेटवर्कमा हुने कलको विच्छेद दर करिब ५ प्रतिशत र स्मार्ट टेलिकमको नेटवर्कमा कल विच्छेद दर साढे ५ प्रतिशत पाइएको छ । उपभोक्ताले फोनमा कुराकानी गर्दागर्दै फोन काटिनु नै फोनकल विच्छेद हुनु हो । भक्तपुरमा टेलिकम र एनसेलबाहेक स्मार्टको इन्टरनेटको गुणस्तर पनि कमजोर पाइएको छ । स्मार्टको डाटा प्रयोग गरी कुनै वेबसाइट खोल्दा कनेक्ट हुन तीन सय मिलिसेकेन्ड लाग्ने परीक्षणको क्रममा देखिएको छ । कुनै वेबसाइट एड्रेस राखेपछि त्यसले प्रतिक्रिया दिन (कनेक्ट) हुन लाग्ने समयलाई पिङ्ग हो । पिङ्ग जति छिटो भयो त्यति राम्रो इन्टरनेट मानिन्छ ।

प्राधिरकणले पिङ्ग गर्न लाग्ने समय २ सय ५० मिलिसेकेन्ड वा सोभन्दा कम हुनुपर्ने मापदण्ड तोकेको छ ।

भक्तपुरमा टेलिकमको डाटा प्रयोग गरी वेबसाइट लोड हुन सबैभन्दा कम समय लागेको भए पनि डाउनलोड डाटाको बहाव भने एनसेलको सबैभन्दा धेरै छ । अपलोड डाटाको बहाव भने स्मार्टको सबैभन्दा बढी देखिएको छ । स्मार्टमा अपलोड डाटाको बहाव सबैभन्दा धेरे अर्थात् करिब ११ एमबीपीएस देखिएको छ ।

पोखरामा गरिएको क्रममा पनि कल स्थापना हुन लाग्ने समय ५ सेकेन्डभन्दा बढी पाइएको छ । परीक्षणका क्रममा पोखरामा टेलिकमको नेटवर्कभित्र कल गर्न लाग्ने समय करिब १२ सेकेन्ड र एनसेलको नेटवर्कमा कल स्थापित हुन लाग्ने समय करिब १० सेकेन्ड छ । स्मार्टमा यो दर १३ प्रतिशत छ ।

पोखरामा तीनै सेवा प्रदायकले दिने इन्टरनेट सेवा भने भक्तपुरको तुलनामा गुणस्तरीय देखिएको छ ।

बागलुङमा पनि टेलिकम, एनसेल र स्मार्ट गरी तीनै सेवा प्रदायकको फोन स्थापित हुने दर मापदण्डभन्दा कमजोर छ । परीक्षणका क्रममा बागलुङमा टेलिकम र एनसेल दुवैको इन्टरनेट सेवा पनि मापदण्डभन्दा कमजोर भेटिएको छ ।

टेलिकम र एनसेलको सेवाको पृथ्वी राजमार्गमा गरिएको परीक्षणको क्रममा पनि कल स्थापित हुने दर, कल विच्छेद हुने दर मापदण्डभन्दा कमजोर पाइएको छ । टेलिकमको तुलनामा एनसेलको इन्टरनेट सेवा कमजोर भेटिएको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ ।

प्रकाशित : चैत्र १, २०७५ ०९:५८
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्