सुरक्षा नहुँदा गाउँ गएनन् बैंक

भीमबहादुर सिंह, राजबहादुर शाही

जाजरकोट / मुगु — असुरक्षाका कारण जाजरकोटका तीन स्थानीय तहमा बैंक स्थापना हुन सकेका छैनन् । बैंक स्थापना नहुँदा बारेकोट, कुशे र जुनीचाँदे गाउँपालिका हजारौं भाडा खर्चेर सदरमुकाम खलंगाबाटै सेवा प्रवाह गर्न बाध्य छन् । स्थानीय तहबाटै सेवा सुचारु नहुँदा दुर्गमका सेवाग्राहीलाई सास्ती भोग्न बाध्य छन् । 

असुरक्षाको कारण देखाउँदै बैंकले गाउँपालिकाको केन्द्रबाट सेवा सञ्चालन गर्न सकेका छैनन् । बैंक नहुँदा स्थानीयको काम प्रभावित भएको छ । कुशेले गाउँपालिकाको केन्द्र थर्पु भार्ममा ६ वटा भवन निर्माण गरेको छ । तर बैंकको कारण देखाउँदै खलंगामा मासिक ३५ हजार भाडा तिरेर सम्पर्क कार्यालय सञ्चालन गरेको छ ।

बारेकोटले अन्य सेवा गाउँपालिकाको केन्द्र लिम्साबाटै सुचारु गरे पनि लेखा शाखाका लागि मासिक १२ हजार भाडा तिरेर खलंगामा कार्यालय राखेको छ । जुनीचाँदेले लुहादहमा बैंकको कार्यालय स्थापना गरेको छ । असुरक्षाका कारण बैंकले लुहादहमा सेवा सुचारु गर्न नसक्दा जुनीचाँदे मासिक १० हजार भाडा तिरेर खलंगामै सम्पर्क कार्यालय सञ्चालन गर्नुपर्ने बाध्यता छ ।

जुनीचाँदेले अस्थायी केन्द्र सानाखोलामा पनि मासिक १२ हजार भाडा तिर्दै आएको छ । असुरक्षा र केन्द्र विवादका कारण पनि जुनीचाँदेले खलंगाबाट सेवाप्रवाह गर्दै आएको हो । स्थानीय सरकार बनेको दुई वर्ष बित्दासमेत सम्बन्धित गाउँपालिकाको केन्द्रबाट सेवाप्रवाह नहुँदा स्थानीयवासी मर्कामा परेका छन् ।

दुर्गमका सेवाग्राहीलाई पञ्जीकरण, बैंकिङ कारोबार, नागरिकता सिफारिसलगायत कामका लागि सदरमुकाम धाउनुपर्ने बाध्यता नहटेको स्थानीय नरबहादुर रोकायले बताए । ‘सिंहदरबार गाउँगाउँमा आयो भनेको त झन भेटाउनै गाह्रो भयो,’ रोकायले भने, ‘सरकारी सेवा लिनका लागि कर्मचारी तथा जनप्रतिनिधि खोज्न गाउँदेखि खलंगाका कुनाकुनासम्म चहार्नुपर्ने पुरानै अवस्था हटेन, जनतालाई झन् सास्ती भयो ।’

जनतालाई भनेजस्तो सेवा दिन नसकेको बारेकोट गाउँपालिका अध्यक्ष महेन्द्रबहादुर शाहले बताए । उनका अनुसार भरपर्दो सेवाप्रवाह गर्न नसक्नुको मुख्य कारण प्रहरी चौकी र बैंकको सेवा हो । बैंक र कर्मचारी गाउँपालिकाको केन्द्रमा जान आतुर भए पनि सुरक्षा प्रबन्ध नमिल्दा समस्या भएको उनी बताउँछन् । सुरक्षाका लागि गृह मन्त्रालयमा अस्थायी प्रहरी पोस्ट माग गरेको चार महिना बित्दासमेत सुनुवाइ नभएको उनको गुनासो छ ।

सरकारले बैंकिङ कारोबारका लागि कुशे, बारेकोट र जुनीचाँदेमा कृषि विकास बैंकलाई खटाएको छ । बैंक स्थापना हुने बारेकोट २, लिम्सा, कुशे ६, भार्म र जुनीचाँदे ४, लुहादहमा प्रहरी चौकी छैनन् । चार महिनाअघि बारेकोटमा बैकको शाखा स्थापना भए पनि असुरक्षाका कारण कारोबार सुरु नभएको शाखा प्रबन्धक जोगबहादुर खड्काले बताए ।

जनप्रतिनिधिसहित प्रमुख जिल्ला अधिकारी ललित बस्नेतको अध्यक्षतामा बसेको सुरक्षा समन्वय बैठकले बैंक स्थापनाका लागि संघीय सरकार र गृह मन्त्रालयमा अनुरोध गर्ने निर्णय गरेको थियो । छेडागाड, नलगाड नगरपालिका र शिवालय गाउँपालिकामा बैंक स्थापना भएपछि केन्द्रबाटै सेवा सुचारु भइरहेको छ । छेडागाडको थलह बजारमा जनता बैंकलाई एक घण्टा टाढा रहेको बडावन इलाका प्रहरीले सुरक्षा दिने गरेको छ ।

सुरक्षा अभावमा गाउँपालिका केन्द्र थर्पु भार्ममादुई करोड ५० लाखमा ६ वटा भवन निर्माण भए पनि महँगो भाडा तिरेर खलंगाबाट सेवा सुचारु गर्नुपरेको अध्यक्ष हरिचन्द्र बस्नेतले बताए । उनका अनुसार प्रहरी चौकी गाउँपालिकाको केन्द्रदेखि करिब चार घण्टाको पैदल दूरीमा छ । सुरक्षा र कर्मचारी अभावले नागरिकको सेवाप्रवाहमा बाधा पुगेको बस्नेतको गुनासो छ । कर्मचारी अभावमा एउटा वडासचिवले चार वडाको काम हेरिरहेको उनले जानकारी दिए ।

तीन गाउँपालिका र एक नगरपालिकामा बैंक सुरक्षाका लागि गृह मन्त्रालयसँग अस्थायी प्रहरी पोस्ट माग गरेको प्रजिअ बस्नेतको भनाइ छ । पटकपटक ताकेता गर्दा पनि निर्णय हुन नसकेको उनले जनाए । उनका अनुसार कुशे र बारेकोटको केन्द्रमा बैंक
सुरक्षाका लागि प्रहरी चौकी स्थापना गर्ने निर्णयअन्तिम चरणमा पुगेको छ । ‘जुनीचाँदेमा केन्द्र विवादका कारण तत्काल प्रहरी चोकी स्थापना हुन कठिन छ,’ उनले भने, ‘गाउँपालिकालाई प्रहरी चौकीका लागि आवश्यक जग्गा तथा पूर्वाधारको व्यवस्था गर्न अनुरोध गरिएको छ ।’

प्रकाशित : वैशाख ५, २०७६ ०९:०९
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

वैकल्पिक मार्गमा स्थानीयको लगानी

'हाम्रो मात्रै प्रयासले पिच गर्न सकिन्न, गाउँपालिकाबाट हुने सहयोगमा कञ्जुस्याइँ गरेकै छैनौं’
अगन्धर तिवारी

पर्वत — अवरुद्ध भइरहने मध्यपहाडी लोकमार्गको धौलागिरि प्रवेशद्वारदेखि डिमुवासम्मको करिब पाँच किलोमिटरको वैकल्पिक मार्ग स्थानीयले खुलाएका छन् । दैनिकजसो घन्टौं आवागमन अवरुद्ध पारेर सडक चक्ल्याउने काम भइरहेकाले यात्रीले समस्या भोग्न थालेपछि गत माघमा स्थानीयले गाउँपालिकाको सहयोगमा ट्र्याक खोलेका थिए । 

मध्यपहाडी लोकमार्गको वैकल्पिक सडकको ट्र्याकमा श्रमदान गर्दै उपभोक्ता । तस्बिरः अगन्धर/कान्तिपुर

मोदी २ देउपुरको पातीचौर–राहाले–टापु–गौंडा–टिमुरे हुँदै बेतेनीसम्मको करिब ५ किलोमिटर वैकल्पिक ट्र्याक यतिबेला स्थानीयकै श्रमदान र लगानीमा स्तरोन्नति भइरहेको छ । सडकको बेतेनीदेखि डिमुवासम्मको खण्ड सहज हुँदा पनि जोखिमको क्षेत्र हो ।

२०७२ वैशाख १२ को भूकम्पपछि बेलाबेला सडकमाथिको भीरबाट खस्ने सुक्खा पहिरो र ढुंगाले सवारीलाई यात्रा सहज हुँदैन । पाँच किलोमिटर सडकमाथिको पहरोबाट खस्ने पहिरोबाट यात्रा सहज बनाउन सुरु गरेको पहलमा साथ दिन यहाँका बासिन्दाले मोदी गाउँपालिका, गण्डकी प्रदेश र केन्द्र सरकारसँग आग्रह गरेका छन् ।

तत्कालीन सांसद एवं संविधानसभा सदस्य कल्पना चापागाईं, मोदी २ देउपुरका वडाध्यक्ष विकास तिमिल्सिना, मध्यमोदी जलविद्युत् आयोजना, स्थानीय युवा क्लब, सामुदायिक वन र आमा समूहको सहयोगमा ३ वर्षदेखि सुरु गरेको यो सडक गत माघमा ट्र्याक खुलेको हो ।

सडकको ट्र्याक खुलाउन चापागाईंले ३ वर्षअघि नै सांसद विकास कोषको १० लाख सहयोग गरेकी थिइन् । उक्त रकम अभाव भएपछि गत वर्ष वडाध्यक्ष विकास तिमिल्सिनाले वडा तथा गाउँपालिकाको स्रोतबाट आठ लाख बजेट विनियोजन गरेका थिए ।

कडा चट्टान र पहरा फुटाउनुपर्ने भएकाले उक्त रकमसमेत कम भएपछि स्थानीय भटुने सामुदायिक वन उपभोक्ता समूहले डेढ लाख, प्रगतिशील आमा समूहले दुई लाख नगद सहयोग गरेका थिए । देउपुरकै आदर्श युवा क्लबले सडकको डिजाइन खर्च क्लबको आन्तरिक स्रोतबाट जुटाएको सडक निर्माण समितिका अध्यक्ष रघुनाथ चापागाईंले बताए ।

‘सडक मर्मतको केही पैसा थियो,’ वडाध्यक्ष तिमिल्सिनाले भने, ‘यहाँ वैकल्पिक सडक अति आवश्यक देखिएपछि त्यसमै खर्चियौं ।’ देउपुरभरका सडक मर्मतमा आएको बजेट वैकल्पिक मार्गमा खर्चन देउपुर सडक सञ्जाल सुधार समितिका अध्यक्ष खिमबहादुर केसीले समेत सहयोग गरेको उनले बताए । यो वर्ष मात्रै साढे दुई किलोमिटर सडकको पुरानो ट्र्याक मर्मत र नयाँ ट्र्याक सुधारमा करिब १२ लाख खर्च भएको निर्माण समितिका सचिव संगम चापागाईंले जनाए ।

वैकल्पिक सडक पातीचौरदेखि राहालेसम्म करिब साढे २ किलोमिटर पुरानै सडक छ । यो सडक देउपुरकै मैदानसम्म कालोपत्रे हुँदै छ । राहालेबाट उत्तरतर्फ मोडिएर अढाई किलोमिटरमा बेतेनी पुगिन्छ । मध्यपहाडी मार्गको मुख्य सडकको पातीचौरदेखि बेतेनीसम्म पुग्ने समयमा वैकल्पिक मार्गबाट समेत पुग्न सकिने सरोकारवालाकोदाबी छ ।

अन्यत्रभन्दा केही भिरालो यो सडकको दुवैतर्फ पक्की नाली र केही फराकिलो बनाउन सके दैनिक सयौं सवारीको याक्रा जोखिममुत्त हुनेछ । अपेक्षित स्तरवृद्धि गर्न स्थानीय तहले चासो देखाएको भए पनि बजेट अभावले काम अघि बढ्न नसकेको वडाध्यक्ष तिमिल्सिनाले बताए ।

स्थानीय अगुवा सूर्यप्रसाद शर्माका अनुसार केही समयअघि गाउँपालिकाको एक कार्यक्रममा आएका राष्ट्रिय सभा अध्यक्ष गणेश तिमिल्सिना रसंघीय सांसद पदम गिरीले वैकल्पिक सडककालोपत्रे गर्ने प्रतिबद्धता जनाएका थिए ।

‘उहाँहरूले मौखिक प्रतिबद्धता जनाउनुभएको छ,’ शर्माले भने । सडक बाह्रै महिना सञ्चालन भएमा देउपुरमा उत्पादित करोडौंका सुन्तला, तरकारी, अदुवा, बेसार, कफी तथा दूध र पशुजन्य उत्पादन बजार पठाउनसमेत सहज हुने देउपुरवासीको अपेक्षा छ ।
यो सडकलाई वैकल्पिक मार्गका रूपमा सञ्चालनमा ल्याउन पर्वत प्रशासन, मध्यपहाडी लोकमार्ग आयोजना र प्रदेश सरकारमा औपचारिक जानकारी गराइसकिएको भटुने सामुदायिक वनका अध्यक्ष प्रतापराज शर्माले बताए ।

मोदीका अध्यक्ष प्रेम पौडेलले यो सडकलाई प्रयोगमा ल्याउन गाउँपालिकाले भरपुर सहयोग गरेको बताए । ‘हाम्रो मात्रै प्रयासले पिच गर्न सकिन्न,’ उनले भने, ‘यहाँबाट हुने सहयोगमा कञ्जुस्याइँ गरेकै छैनौं ।’ गाउँपालिकामा हुने सानो बजेट सबैतिर वितरण गर्नुपर्ने बाध्यतालेएकै ठाउँमा ठूलो सहयोग गर्न नसकिएकोउनले बताए ।

प्रकाशित : वैशाख ५, २०७६ ०९:०७
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्