अध्ययनमै बाहिरियो ४१ अर्ब

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौं — गएको ११ महिनामा विदेशमा अध्ययनकै लागि करिब ४१ अर्ब बाहिरिएको सरकारी तथ्यांक छ  । गत आर्थिक वर्षको साउनदेखि जेठसम्म विभिन्न अध्ययनका लागि उक्त रकम बाहिरिएको राष्ट्र बैंकले जनाएको छ  ।

अघिल्लो वर्षको एघार महिनाको तुलनामा गत वर्षको सोही अवधिमा बाहिरिएको रकम करिब २० प्रतिशतले बढी हो । भारत, चीन, अमेरिका, अस्ट्रेलिया, जापानलगायत राष्ट्रमा पढ्न जाने विद्यार्थी संख्या बढेसँगै हरेक वर्ष मुलुकबाट बाहिरिने विदेशी मुद्राको परिमाण पनि बढेको हो । अघिल्लो वर्ष जेठसम्म अध्ययनका लागि ३४ अर्ब २२ करोड बराबर मुद्रा बाहिरिएको थियो ।


गत आर्थिक वर्षको ११ महिनामा अध्ययनका लागि बाहिरिएको रकम अघिल्लो वर्ष अध्ययनका लागि बाहिरिएको कुल रकमभन्दा बढी हो । अघिल्लो वर्ष १२ महिनामा अध्ययन शीर्षकमा कुल ३८ अर्ब ८ करोड रुपैयाँ बाहिरिएको थियो ।


शिक्षामा हरेक वर्ष ठूलो रकम बाहिरिन थालेपछि सरकारले पनि विदेशमा अध्ययनका लागि कडाइ गर्ने कि भन्ने विषयमा नीति निर्माण तहमा छलफल सुरु भएको छ । त्यसो छ चालु आर्थिक वर्षको बजेटमा विदेशी अध्ययनलाई कडाइ गर्ने कि भन्ने सम्बन्धमा व्यापक छलफल भएको थियो ।

छलफलमा भारत, चीन, अमेरिका, अस्ट्रेलिया, जापान राष्ट्रबाट पछिल्लो समयमा रेमिट्यान्स बढ्न थालेको र विदेशमा अध्ययन गरी स्वदेश फर्किने प्रवृत्ति सुरु भएकाले भन्दै विदेशमा अध्ययनलाई कडाइ गर्ने बेला भइनसकेको निष्कर्ष निकालियो । सोही कारणलगायत पछिल्लो समयमा दुई वटा तर्क बलियो भएपछि उक्त विषय अन्तिम समयमा बजेटमा राखिएको थिएन ।


ठूलो रकम खर्चेर विदेश गए पनि ती जनशक्तिबाट रेमिट्यान्स आप्रवाहमा राम्रो योगदान नपुगेको भन्दै सरकारले निजी स्रोतबाट विदेशमा अध्ययन गर्न जाने प्रवृत्तिलाई निरुत्साहित गर्न चाहेको थियो । अमेरिका, जापान, अस्ट्रेलिया, क्यानडालगायत राष्ट्रबाट कुल रेमिट्यान्समा थोरै रकम (हिस्सा) मात्र आउनुले पनि यो पुष्टि हुने जानकारहरू बताउँछन् ।

शैक्षिक कर्जा ५७ जनाले पाए
सरकारले चालु आर्थिक वर्षदेखि शिक्षामा पनि सहुलियत ब्याजदरको ऋण कार्यक्रम ल्याएको छ । ‘उच्च र प्राविधिक तथा व्यावसायिक शिक्षा कर्जा’ नामक उक्त कार्यक्रममा अपेक्षित रूपमा कर्जा प्रवाह नभए पनि बिस्तारै बढ्न थालेको सरोकारवाला बताउँछन् ।

गत जेठसम्म ५७ जनाले १ करोड ५८ लाख रुपैयाँ ऋण सुविधा लिएको राष्ट्र बैंकले जनाएको छ । ब्याज अनुदान दिइने कर्जाको भुक्तानी अवधि बढीमा ५ वषको छ । कर्जाको अवधि व्यवसायको प्रकृतिअनुसार बैंक तथा वित्तीय संस्थाले तोक्न सक्ने छुट सरकारले दिएको छ । कार्यविधिअनुसार ब्याज अनुदान उपलब्ध गराउने कर्जामा सम्बन्धित बैंक तथा वित्तीय संस्थाले आफ्नो आधार दर (बेस रेट) मा अधिकतम दुई प्रतिशत जोडर ब्याजदर गणना गर्नुपर्नेछ ।


यस्तै, गएको एक वर्षमा शैक्षिक कर्जा करिब १७ प्रतिशतले बढेको छ । यो गत वर्षको साउन देखि जेठसम्म बैंक तथा वित्तीय संस्थाले शिक्षा क्षेत्रमा प्रवाह गरेको कर्जा हो । शैक्षिक क्षेत्रमा वित्तीय संस्थाको कर्जा प्रवाह बढनुलाई ऋण लिएर विदेशमा अध्ययन गर्न जाने बढे भन्ने रूपमा पनि बुझ्न सकिन्छ । गत जेठसम्म बैंक तथा वित्तीय संस्थाले शैक्षिक क्षेत्रमा ४३ अर्ब १५ करोड रुपैयाँ ऋण प्रवाह भएको छ ।

अघिल्लो वर्षको तुलनामा गत वर्ष बैंक तथा वित्तीय संस्थाको शैक्षिक कर्जा करिब १७ प्रतिशतले बढेको राष्ट्र बैंकले जनाएको छ । अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा यस्तो कर्जा ३५ अर्ब ६९ करोड रुपैयाँ थियो । केही वर्ष यता अस्ट्रेलिया, जापान अमेरिकालगायत राष्ट्रमा जाने विद्यार्थी संख्या बढेको छ । खासगरी १२ र स्नातक पूरा गरेर जाने विद्यार्थीको संख्या बढ्दो छ । नेपालीहरू सन् २००५ देखि २००८ सम्म अत्यधिक मात्रामा अष्ट्रेलिया अध्ययन गर्न गए ।

प्रकाशित : श्रावण २८, २०७६ १०:४८
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

साटिएनन् मन्दिरका सिक्का

‘सिद्धबाबा मन्दिर व्यवस्थापन समितिले साट्ने झन्झटले सिक्का माग्न आउने श्रद्धालुलाई नदिन स्थानीय व्यापारीलाई आग्रह गरेको छ’
सन्जु पौडेल

रूपन्देही — सिक्का प्रयोगमा कमी आएपछि रूपन्देहीका मठमन्दिरमा थुप्रो लागेको छ । मन्दिर सञ्चालकले भक्तजनले चढाएका सिक्का बोरामा हालेर चाङ लगाएका छन् । यस्ता सिक्का व्यापारीले लिन छाडेपछि थुप्रिएका हुन् । स्थानीय बैंकले पनि साट्न छाडेका छन् ।

मन्दिरमा पूजाआजाका लागि श्रद्धालुले सिक्का चढाउने गर्छन् । यहाँका दर्जनभन्दा धेरै धार्मिक मठमा अहिले पनि दिनहुँ सिक्का चढाउने गरिन्छ । बजारमा चल्न छाडेपछि मन्दिरमा चढाइने सिक्का भार बनेको पर्रोहा बोलबम धामका अध्यक्ष बलिराम चौधरीले बताए । ‘पोहोरसम्म समस्या थिएन,’ उनले भने, ‘तुलादान गर्नका लागि सिक्का लैजाने गर्थे, अहिले स्थानीय व्यापारीले पनि सिक्का पैसा लिन नमान्ने भएकाले समस्या भएको हो ।’


बैंकले साट्न नमान्दा पनि समस्या भएको उनले बताए । चौधरीका अनुसार दुई/चार हजार चाहिने व्यक्तिले लैजाने गरेका छन् । ‘चार/पाँच लाख रुपैयाँका सिक्का बोरामा थक्याउन बाध्य छौं,’ उनले भने, ‘धेरै सिक्का भण्डारण गर्दा राखिएको स्थान र भवनमा समस्या हुने डर छ ।’ सिक्का सटहीका लागि केही न केही उपाय निकालेर समस्या समाधान गर्नेतर्फ समिति लागिरहेको उनले बताए ।


बुटवलस्थित सिद्धबाबा मन्दिरमा सिक्का धेरै जम्मा हुन थालेपछि साट्न समस्या भएको मन्दिर व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष दलबहादुर गुरुङले बताए । ‘अहिले मन्दिर व्यवस्थापन समितिले सिक्का पैसा माग्ने श्रद्धालुलाई नदिन यहाँस्थित पसलका व्यापारीलाई आग्रह गरेको छ,’ उनले भने, ‘पहिले पहिले धोएर सफा पारी जम्मा गरेर दिँदा पसलमा लिने गर्थे, अहिले कहीँ लिँदैनन्, समस्या हुन्छ ।’ मन्दिरमा चढाइराखेको अवस्थाको पैसा निकाल्दै मिलाउँदै गर्न नभ्याइने भएकाले पनि यसको सटहीमा समस्या भएको उनले जनाए ।


साउनमा भीड लाग्ने नयाँगाउँस्थित मुक्तिनाथ धाममा भने सिक्का पैसा मन्दिरको बैंक खातामा जम्मा गर्न लगाइने र तिर्नपर्ने ठाउँमा सिक्का पैसासँगै नोट दिइने भएकाले समस्या नभएको प्रचार संयोजक गोपाल पाण्डेले बताए । ‘मन्दिरबाट दिइने भएकाले लिने व्यापारीले आनाकानी गर्दैनन्,’ उनले भने, ‘सामग्री खरिद र अन्य तिरनतारनमा सिक्का पैसा दिने गरिन्छ । यसले गर्दा समस्या देखिएको छैन ।’ सिक्का पैसा जम्मा हुनेबित्तिकै १ सय, ५ सय गरी थैलो बनाएर दिने गरेको उनले जनाए । राष्ट्र बैंक सिद्धार्थनगर शाखाका प्रमुख राजेन्द्र भट्टराईले बैंकले निरन्तर सिक्का पैसा साटिरहेको बताए । ‘प्रयोगकै लागि बनेका सिक्का पैसा सटहीमा बैंकमा समस्या हुँदैन,’ उनले भने, ‘जति नै सिक्का भए पनि बैंकले साट्ने गरेको छ ।’

प्रकाशित : श्रावण २८, २०७६ १०:४७
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT