सुपरस्टार

कान्तिपुर संवाददाता

फ्रान्समा आइतबार सम्पन्न महिला विश्वकपमा अमेरिकाले उपाधि रक्षा गर्‍यो  । आठ संस्करणमध्ये चारपल्ट अमेरिका च्याम्पियन हुँदा फरवार्ड मेगान रोपिनोले सर्वोत्कृष्ट खेलाडीको गोल्डेन बल र सर्वाधिक गोलकर्ताको गोल्डेन बुट अवार्ड जितिन्  ।

उनी मैदानबाहिर पनि उत्तिकै चर्चित छिन् । बीबीसीद्वारा प्रकाशित लेखको अनुवाद :

समान ज्याला !समान तलब ! समान भुक्तानी !

लियोनको भरिभराउ रंगशालामा उपस्थित हरेकले एकै स्वरमा यो भनिरहँदा पुष्टि हुन्छ कि यो मेगान रापिनोकै लागि आयोजित विश्वकप हो । अमेरिकाका यी सहकप्तानले लगातार दोस्रोपल्ट विश्वकपको ट्रफी घर लगिन् । फाइनलमा उनले पहिलो गोल गरिन् । सर्वाधिक गोलकर्ताका रूपमा गोल्डेन बुट र प्रतियोगिताकै उत्कृष्ट खेलाडीको गोल्डेन बल विजेता बनिन् । फाइनलको उत्कृष्ट खेलाडी पनि उनी नै भइन् ।
मैदानबाहिर, उनी संसारकै शक्तिशाली नेताका रूपमा चर्चित भइरहेकी छन् । उनको एकमात्र आरोप के हो भने विश्व फुटबलको नियमनकारी निकायले महिलाको खेललाई सम्मान गर्दैन । उनी र पूरा अमेरिकी टिम समान पारिश्रमिकका लागि आफ्नो देशको फुटबल महासंघसँग आक्रामक रूपमा प्रस्तुत भएका छन् ।
फिल्म स्टारहरूले उनको बैजनी रंगको कपालप्रति सम्मान जनाइरहेका छन् भने उनको दुवै हात फैलाएर मनाइने खुसियालीको थुप्रै ‘मेमे’ बनेका छन् । ‘मेगान यस्तै क्षणका लागि बनेकी हुन्,’ नेदरल्यान्ड्सलाई २–० ले हराएर चौथोपल्ट विश्व विजेता बनेको अमेरिकी टिमका प्रशिक्षक जिल इलिसले भनिन्, ‘जति ठूलो घेरा (उज्यालो) छ त्यति नै उनको चमक छ ।’
३४ वर्षको उमेरमा पनि मेगान महिला फुटबलमा नयाँ अनुहारकै रूपमा चिनिन्छिन् । उनले ३ महादेशका ७ क्लबबाट व्यावसायिक फुटबल खेलेकी छन् । रिजन एफसीबाट उनले दुईपल्ट नेसनल वुमन्स सकर लिगको उपाधि जितेकी छन् । लियोनबाट फ्रान्सेली शीर्ष डिभिजनको उपाधि । आफ्नो देशका लागि ओलम्पिकमा स्वर्ण र विश्वकपमा २ ट्रफी ।
उनका पुराना भिडियो हेर्‍यो भने उनी सधैं एक मनोरञ्जनकर्ताका रूपमा पनि देखिन्छिन् । सन् २०११ को विश्वकपमा कोलम्बियाविरुद्ध गोल गरेपछि उनले रंगशालाको माइक लिएर ब्रुस स्प्रिङस्टनको ‘बर्न इन द यूएसए’ गाएकी थिइन् । महिला फुटबलको लोकप्रियता पहिलेको तुलनामा बढेको छ । यस्तो महसुस गर्न थालिएको छ कि मेगानले जुन अडान लिएकी छन्, फुटबलमा समानताका लागि यो निर्णायक चरण हो ।
जब अमेरिकाले तीनै जित हासिल गरेर समूहको विजेता बनेको थियो । मेगानलाई अमेरिकी राष्ट्रपति कार्यालयबाट सम्मानका लागि बोलाउँदा जाने कि नजाने ? उनको प्रस्ट जवाफ थियो, ‘जान्न’ । पछि राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले ट्वीट गरी, ‘मेगानले कुरा गर्नुभन्दा अघि विश्वकप जित्नुपर्छ’ भनेका थिए । विश्वकपका दौरान हरेक खेलअघिको राष्ट्रिय गान बज्ने समयमा उनी शान्त देखिइन् । यो अमेरिकी फुटबलका क्वाटरब्याक कोलिन कापरनिकप्रतिको सम्मान र साथ हो ।
क्यालिफोर्नियाकी यी खेलाडीले फाइनलपछि पत्रकारका हरेक प्रश्नको कडा र डटेर उत्तर दिइन् । फिफाद्वारा आयोजित प्रतियोगिताको पुरस्कारमा महिला र पुरुषबीचको अन्तर किन हुन्छ भन्ने नै उनको मुख्य प्रश्न थियो । ‘मैले अजेय महसुस गरिरहेकी छु,’ उनले भनिन्, ‘हामीले निकै सुन्दर र अविश्वसनीय यात्रा गर्‍यौं । हामी उत्कृष्ट दूत बन्न सक्दैनौं । सार्वजनिक बेइज्जतीले कहिल्यै पनि कुनै एकलाई दुःखी तुल्याउँदैन नि हैन ?’

वास्तवमै १ सय ५८ क्याप जितेकी मेगान मात्र अमेरिकी टिमको स्टार होइनन् । निकै उत्कृष्ट प्रतिभा र सुपरस्टारहरूले भरिएको छ अमेरिकी टिम । अमेरिकी राष्ट्रिय टोलीमा एलेक्स मोर्गान स्थापित व्यावसायिक अनुहार हुन् । उनी खेलाडीसँगै मोडल,अभिनेत्री र लेखक पनि हुन् । उनले समूह चरणमा थाइल्यान्डमाथि १३–० को जितमा ५ गोल गरेकी थिइन् । इंग्ल्यान्डविरुद्ध चियाको चुस्की शैलीको गोलको खुसियालीलाई चर्चामा ल्याइन् । त्यससँगै उनी सर्वाधिक गोलकर्ता बनेकी थिइन्, जसलाई मेगानले फाइनलमा बराबरी गरिन् ।
वासिङ्टन स्पिरिटकी मिडफिल्डर रोज लाभेलीले यस विश्वकपमा ३ गोलसहित प्रभावशाली प्रदर्शन गरिन् । फाइनलमा डच टिमविरुद्धको दोस्रो गोल पनि उनैले गरेकी थिइन् । तर, अहिलेसम्म पनि सबैको मुखमा एकजनाको मात्र नाम छ । ‘मेगान यस्ती खेलाडी हुन् कि उनले आफ्नो उपलब्धिलाई आवाज उठाउने माध्यमका रूपमा सदुपयोग गरिन्, जुन कसै न कसैले गर्नुपर्ने थियो । उनले सही सवाल उठाइरहेकी छन्,’ इंग्ल्यान्डका पूर्वडिफेन्डर एलेक्स स्कटले भने ।
‘मलाई थाहा छैन, उनले यो अभियान कहाँसम्म पुर्‍याउनेछिन्, तर यदि उनी रोकिइन् भने यस मुद्दाको छिनोफानो हुनेछैन,’ अमेरिकी टिममा उनकी पूर्वसहकर्मी गोलकिपर होप सोलोले भनिन् । उनी नियमित डोपिङ परीक्षणपछि उनी पत्रकार सम्मेलनमा ढिला आएकी थिइन् र प्रशिक्षक इलिसलाई रोक्दै उनको प्रवचन सुरु भयो । माइक्रोफोनमा आफ्नो स्थिति सम्हाल्नुभन्दा अगाडि नै उनले समान पारिश्रमिकबारे भनिन्, ‘मैले पार्टीका लागि निमन्त्रणा पाएँ । मेरो विचारमा सबै जना कुराकानीलाई अर्को स्तरमा लैजानका लागि तयार हुनुहुन्छ ।’
अन्तर्राष्ट्रिय फुटबल महासंघ (फिफा) अध्यक्ष जियानी इन्फान्टिनोकै सामुन्ने समर्थकले समानताको नारा लगाइदिए । उनले भनिन्, ‘मेरो विचारमा हामी जे कुराका लागि योग्य छौं, त्यसैमा प्रश्न उठाएका हौं । हामीलाई समान पारिश्रमिक दिन्छन् त ? सबै सहमत छन् । अब के भन्नेमा जाऔं । हामी विश्वका अरू महिलालाई कसरी सहयोग गर्न सक्छौं ? फिफाले त्यो कसरी गर्ला ?’ प्रशिक्षक इलिसले भनिन्, ‘केही व्यक्तिलाई उज्यालोले जलाउन सक्छ तर मेगान भने चम्किएकी छन् ।’

प्रकाशित : असार २७, २०७६ ११:५३
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

टायरको खजाना

सहरका गल्तीमा सुस्त गतिमा चलेका र लोकमार्गका ठूला सडकमा तीव्र हुइँकिएका टायरलाई पुरानो वा गुडाउन नमिल्ने भएपछि के गर्ने ? थोत्रा टायरको उपयोगबारे अब धेरै चिन्ता लिनु नपर्ने भएको छ ।
विजय तिमल्सिना

थोत्रा टायरबाट के–के बन्न सक्छ ? उपयोग गरे यसबारे धेरै काम लाग्ने सामान तयार पार्न सकिन्छ  । कुपन्डोलस्थित टायर ट्रेजर्सले भने यसबाट आकर्षक फर्निचर र सजावटका सामान बनाइरहेको छ  ।

ओजस्वी वैद्य र लुनिभा तुलाधरको संयुक्त प्रयासमा यो काम सुरु भएको हो । सन् २०१६ मा आयोजित ग्रीन इनोभेसन च्यालेन्जमा सहभागी ओजस्वी र लुनिभा मिलेर थोत्रा टायरबाट सामान बनाउन सकिने परिकल्पना गरेका थिए । दुवैले प्रस्तुत गरेको आइडिया विजयीमध्ये एक बन्यो र काम सुरु गर्नका लागि सुरुआती बजेट ‘सिड मनी’ पनि पाए ।
काठमाडौं विश्वविद्यालयबाट एमबीए सकाएकी वैद्य र वातावरण विज्ञानमा स्नातक सकेकी तुलाधरले पढाइ पूरा गर्नेबित्तिकै २०१७ सेप्टेम्बरदेखि यसलाई कम्पनीको रूप दिएर काम सुरु गरेका थिए । हालसम्म टायर ट्रेजर्सले ७ सय बढी टायर पुनर्प्रयोग गरी विभिन्न सामानहरू बनाइसकेको छ । उनीहरूले बनाएका टेबल, कुर्सीसहित सजावटका सामान विशेषतः घर र रेस्टुरेन्टमा प्रयोग हुन थालेका छन् । दराज अनलाइनसँग सहकार्यका कारण अहिले काठमाडौंबाहिर चितवन, हेटौंडा र धरानलागयत मोफसलका स्थानहरूबाट पनि टायरका फर्निचरको माग आउन थालेको वैद्य बताउँछिन् ।आफ्ना डिजाइनहरू घरमा प्रयोग हुन थाल्नु भनेको थोत्रा टायरबाट बनेको सामानलाई सबैले स्विकारेको संकेत भएको वैद्यको धारणा छ । उनी भन्छिन्, ‘घरमा प्रयोग भए बढी स्वीकार्य हुन्छ र अन्यत्र पनि प्रयोग बढ्न थाल्छ ।’
थोत्रा टायर प्रयोग गरी बनाइएका भए पनि टायर ट्रेजर्सले तयार पारेको सामान आकर्षक देखिन्छ, यो प्लास्टिकका सामानहरूभन्दा धेरै बलियो हुने वैद्यको दाबी छ । मूल्यको हिसाबले आफ्ना फर्निचरहरू प्लास्टिकका सामानहरूभन्दा केही महँगो पर्ने भए पनि काठ वा अन्य धातुका सामानको तुलनामा सस्तो भएको उनले दाबी गरिन् । टायर ट्रेजर्सको सामान १८ सयदेखि साढे १३ हजार रुपैयाँसम्म पर्छन् ।

काठमाडौंका घरसहित केही चल्तीका रेस्टुरेन्टहरूमा समेत टायर ट्रेजर्सको डिजाइनका फर्निचर देख्न पाइन्छ । थापापालीस्थित रेडमड क्याफे, मंगलबजारको पासा क्याफेसहित अन्य केही रेस्टुरेन्टहरूमा अहिले यसका फर्निचर प्रयोग भएका छन् । नयाँ खुल्न लागेका रेस्टुरेन्टहरूले यसप्रति बढी चासो देखाएको वैद्यले बताइन् । टायर ट्रेजर्सले सामान किन्न चाहनेको डिजाइन वा आफैंले तयार पारेको डिजाइनअनुसार सामानहरू तयार पार्छ । उनीहरू सामान राख्ने ठाउँअनुसार आकार–प्रकारका सामग्रीहरू पनि तयार पार्छन् । यस्ता सामानका लागि आवश्यक पर्ने पुराना टायर कुपन्डोल वरपरका रिकन्डिसन र मर्मत केन्द्रहरूबाट खरिद गरी ल्याउने, सफा गर्ने र रङ लगाइने वैद्य बताउँछिन् ।

फर्निचरका डिजाइनरदेखि हरेक काम गर्नेहरूलाई आवश्यकताअनुसार काम दिइरहेको उनले बताइन् । टायरको सामान भए पनि तिनले फरक–फरक नाम पाएका छन् । टायरबाट बनाइएको एउटा टेबलको नाम ढुकुटी राखिएको छ । ढुकुटी उनीहरूले बनाएको सुरुवाती डिजाइनमध्येमा पर्छ । टेबलमा प्रयोग भएको टायरभित्र अन्य सामानहरू पनि राख्न मिल्ने भएकाले यसको नाम ढुकुटी राखिएको वैद्यले बताइन् । यस्तै, सरिता र जयन्ती नाम गरेका महिलाहरूको सीप प्रयोग गरी बनाइएको टायरबाट निर्मित कुर्सीको नाम सरजयन्ती राखिएको छ । वैद्य टायर ट्रेजर्सलाई रिसाइकल ब्रान्ड बनाउन चाहन्छिन् । ‘टायरबाट मात्रै होइन, अन्य सामानलाई पनि पुनः प्रयोग गर्न सकिने सम्भावना हेर्दै छौं,’ उनी भन्छिन्, ‘चाँडै नै सिसाका ग्लास पुनः प्रयोग गरी बोतलहरू बनाउन सकिन्छ कि भन्नेबारे अध्ययन गर्दैछौं ।’

प्रकाशित : असार २७, २०७६ ११:५०
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्