अस्ट्रेलियामा क..ख..ग..

राजु घिसिङ

 चाँदनी दोङ कार्की स्कुल जान थालेकी धेरै भएको छैन  । अस्ट्रेलियामा जन्मिएकी उनी मेलबर्नको निजी विद्यालयमा पढ्दै छिन्  ।

बिहान नौ बजेदेखि साँझ ५ बजेसम्म स्कुलमै हुन्छिन् । स्कुलमै पढ्छिन्, साथीहरूसँग खेल्छिन् । ‘स्कुलमा रमाइलो लाग्छ,’ ६ वर्षीया चाँदनीले सुनाइन् । साताको पाँच दिन स्कुल लाग्छ । शनिबार र आइतबार बिदा हुन्छ । अचेल उनलाई शनिबार कहिले आउँछ जस्तो लाग्छ । किनभने हरेक शनिबार नेपाली गीतमा नाच सिक्न र पढ्न पाउँछिन् । नेपाली गीतमा साथीहरूसँगै नाचिरहेकी उनले भनिन्, ‘मलाई क..ख..ग.. पढ्न र लेख्न पनि आउँछ ।’


चाँदनी बाआमासँग मेलबर्नमा बस्छिन् । यहाँ करिब २५ हजार नेपाली बस्छन् । तर, यहाँका स्कुलमा नेपाली भाषामा पढाइ हुँदैन । अभिभावक काममा व्यस्त हुने भएकाले अस्ट्रेलियामा हुर्किरहेका नेपाली बालबालिका पनि अंग्रेजी लवजमा बोल्ने गर्छन् । उनीहरू नेपाली कम र अंग्रेजी बढी बुझ्छन् । घण्टौंको हवाई यात्रापछि पुगिने अस्ट्रेलियामा हुर्किरहेकी चाँदनी र उनका साथीहरूले कसरी सिक्दै छन् नेपाली भाषा लेख्न र पढ्न ?


‘यहाँ फुर्सद कमै हुन्छ । छोराछोरी स्थानीय स्कुलमा अंग्रेजी भाषामा पढ्छन् । साथीहरू र घरमा पनि धेरैले अंग्रेजीमै बोल्छन्,’ युगेन्द्र रेग्मीले भने, ‘भाषा नबुझ्दा नेपालबाट आफन्त आएका बेला बच्चाहरूसँग बोलचाल नै नहुने अवस्था हुन थाल्यो । मन कटक्क दुख्यो । अनि सबै मिलेर नेपाली बालबालिकालाई आफ्नो भाषा सिकाउन थाल्यौं । यहाँ हुर्किए पनि हाम्रा बच्चाहरूले नेपाली बुझून्, बोलून्, आफ्नो संस्कृति जानून् भन्ने चाहन्छौं । त्यसैका लागि नेपाली भाषाको पढाइ सुरु गरिएको हो ।’ अस्ट्रेलियाको एउटा ठूलो सहर मेलबर्न भिक्टोरिया राज्यमा पर्छ । यस राज्यमा बस्ने नेपालीको संगठन छ, नेप्लिज एसोसिएसन अफ भिक्टोरिया (एनएभी) । यही एनएभीले सञ्चालन गरिरहेको बाल चौतारी वेस्टमा नेपाली भाषा सिक्दै छन् चाँदनी र उनका साथीहरू । यस चौतारीका संयोजक हुन्, युगेन्द्र। उनीसहित नेपाली अभिभावकहरू मिलेर सन् २०१६ डिसेम्बरदेखि मेलबर्नको पश्चिमी क्षेत्र सिन्डोममा बाल चौतारी सुरु गरिएको हो । यहाँ नेपाली पढ्ने बालबालिका ५ देखि १३ वर्षसम्मका छन् । बालबालिकाहरू हरेक शनिबार दुई घण्टा सँगै हुन्छन् । सुरुको एक घण्टा नेपाली सांस्कृतिक नृत्यमा कम्मर मर्काइरहेका हुन्छन् । उनीहरूलाई वर्षा भण्डारीले नाच सिकाउँछिन् । वर्षाअघि सुशान्त योञ्जनले नृत्य सिकाउँथे । नाच सकिएपछि एक घण्टा नेपाली भाषाको पढाइ हुन्छ ।


नेपाली पढाइ लेखाइ सुरुको एक वर्ष मनोज पौडेलले सिकाएका थिए । उनले छाडेपछि तारा भट्टराई शिक्षकका रूपमा काम गरिरहेकी छन् । ‘अब बच्चाहरू नेपाली किताब हेर्ने र पल्टाउने भएका छन्, खुसी लाग्छ,’ शिक्षिका भट्टराईले भनिन् । उनले नेपालमा छँदा दुई वर्ष स्कुलमा पढाएकी थिइन् । १२ वर्षअघि अस्ट्रेलिया पुगेकी उनले अहिले अरूका छोराछोरीसँगै आफ्नै सन्तानलाई पनि नेपाली पढाइरहेकी छन् । उनी भन्छिन्, ‘अब हाम्रा बच्चाहरू नेपाली बोल्छन्, बुझ्छन्, पढ्छन् । पहिला आउँदैन थियो ।’ नेपाली भाषा सिक्न सुरुमा बालबालिका अभिभावकको करले बाल चौतारीसम्म पुग्ने गरेका थिए । अहिले आफैं रहरले पढ्न आउने गरेका छन् । बोलाइ र लेखाइको आधारमा बाल चौतारीका कक्षालाई पाँच तह बनाइएका छन् ।


सिन्डोममा जस्तै मेलबर्नको प्रेस्टनमा पनि ६ वर्षयता नेपाली भाषाको पढाइ भइरहेको छ । नेपालीको बाक्लो बस्ती भएको अरू तीन स्थानमा पनि बच्चाहरू भेला पारेर नेपाली भाषा सिकाइन्छ । अस्ट्रेलियामा नेपालीको सबभन्दा बाक्लो बस्ती रहेको सिड्नीका विभिन्न स्थानमा पनि नेपाली भाषाको पढाइ हुन्छ । त्यस्तै अनौपचारिक शिक्षाका रूपमा ब्रिस्बेन र डार्बिनमा पनि पढाइ भइरहेको छ । नेपालभन्दा धेरै टाढा रहेर पनि बालबालिकाले नेपाली भाषा पढ्न, लेख्न र बोल्न सिकिरहेका छन् । आफ्नो संस्कृतिबारे जानकारी लिइरहेका छन्।

प्रकाशित : असार २२, २०७६ ११:०१
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

कागको जुत्ता

कान्तिपुर संवाददाता

पीपलको हाँगामा बसिरहेको गिद्धले कागलाई देखेर छक्क पर्‍यो र भन्यो, ‘ओहो १ काग भाइ, आज त झिल्के बनेर आएछौ नि  । ’काग दंग पर्‍यो र भन्यो, ‘ए हो र ? कहिलेकाहीँ त झिल्के बन्नुपर्‍यो नि  ।

काग दंग पर्‍यो र भन्यो, ‘ए हो र? कहिलेकाहीँ त झिल्के बन्नुपर्‍यो नि ।’
त्यही बेला एउटा कोइली उडेर त्यहीँ आइपुग्यो । ऊ पनि काग देखेर छक्क पर्‍यो, ‘ओहो, त्यस्तो राम्रो जुत्ता कहाँबाट ल्यायौ हँ ? हामीलाई पनि ल्याइदेऊ न ।’


‘बजारबाट ल्याएको नि,’ काग भुरर्र उडेर अर्को हाँगामा गयो ।
‘मैले त अहिलेसम्म जिन्दगीमा यस्तो जुत्ता लाएकै छैन । कस्तो राम्रो जुत्ता है ।’ कोइलीले जुत्ता हेरिरह्यो ।
‘मेरो जुत्ता कति हेरिराखेको ? आँखा लाग्ला है,’ कागले भन्यो ।
काग कहिले यता, कहिले उता उड्न थाल्यो । उसको जुत्ता देखेर चिल, परेवा, सुँगा, सारौ, भँगेरा, जुरेली सबका सब छक्क परे र उसको प्रशंसा गर्न थाले ।
आफ्नो प्रशंसा सुनेर दङ्ग परेको काग दिनभर सबैलाई जुत्ता देखाउँदै थियो । दिनभरि उताउता गरेकाले उसलाई थकाइ पनि लाग्यो । त्यसैले साँझ नपर्दै उसले आफ्नो जुत्ता बकैनाको हाँगामा झुन्ड्यायो र सँगै रहेको गुँडमा गयो । एकैछिन्मा ऊ मस्त निद्रामा पर्‍यो ।
रात बित्यो र बिहान भयो । सारौको चिर्बिर आवाजसँगै कागको निद्रा खलबलियो । ऊ उठ्यो । उठ्नेबित्तिकै उसले जुत्ता खोज्यो। तर त्यहाँ जुत्ता थिएन । जुत्ता नदेखेपछि ऊ तिर्मिरायो ।


‘हिजो यही झुन्ड्याएको जुत्ता, कहाँ गयो होला ?’ ऊ मनमनै भुतभुताउन थाल्यो । त्यसपछि दायाँबायाँ हेर्‍यो । जमिनमा खस्यो कि भनेर हेर्‍यो । त्यहाँ पनि थिएन । कतै नभेटेपछि ऊ जुत्ता खोज्न हिँड्यो ।
जाँदाजाँदै उसले बाँसघारीमा सारौलाई देख्यो र सोध्यो, ‘सारौ भाइ । तिमीले मेरो जुत्ता कतै देख्यौ ?’
‘अहँ । मैले त देखिनँ त,’ सारौले जवाफ दियो ।
त्यसपछि उसले काँगियो रूखमा बसेको तित्रालाई सोध्यो । शिरीषको रूखमा बसेको सुँगालाई सोध्यो । गन्जमा बसेको परेवालाई सोध्यो । मयलको रूखमा बसेको भँगेरालाई सोध्यो । बयरको रूखमा रहेको जुरेलीलाई सोध्यो । तर सबैले नदेखेको जवाफ दिए । जसलाई सोधे पनि नदेखेको बताएपछि काग हैरान भयो । ऊ निराश बन्यो ।
उसले आफ्नो जुत्ता पाउने आश मारिसकेको थियो ।
अचानक त्यसैबेला उसले उत्तिसमा बसिरहेको कोइलीलाई देख्यो । त्यसलाई देखेर उसको अनुहारमा चमक आयो । ऊ खुसी भयो र सँगै आक्रोशित पनि । खुसी यस मानेमा कि उसले कोइलीको खुट्टामा आफ्नो जुत्ता देख्यो । आक्रोश यस मानेमा कि
आफ्नो जुत्ता किन कोइलीले चोर्‍यो ? आक्रोशले नै जितेपछि ऊ चिच्यायो, ‘जुत्ता चोर कोइली । तैंले कसरी मेरो जुत्ता चोर्ने हिम्मत कसरी गरिस् ?’
अचानक काग कराएको सुनेर कोइली अक्क न बक्क भयो । ऊ काग देखेर डरायो र त्यहाँबाट भाग्न खोज्यो ।
‘पख्लास्, कहाँ भाग्न खोजेको ?’ काग नजिकै गएर उसलाई ठुँग्यो । कोइली भाग्नै भ्याएन । कागले रिसाउँदै भन्यो, ‘हिजो मात्रै सहरबाट ल्याएको जुत्ता राति सुटुक्क चोर्न लाज लागेन ? तैंले त्यस्तो काम गर्छस् भनेर मैले सपनामा पनि सोचेको थिइनँ ।’
कोइली शिर निहुर्‍याउँदै थियो । उसको मुख अँध्यारो भयो । अकमक्काउँदै भन्यो, ‘गल्ती भयो, माफ गर है । तिमीले नयाँ जुत्ता लगाएको देखेर मलाई पनि साह्रै लाउन मन लाग्यो । त्यसैले राति कसैले नदेख्ने गरी चोरेँ ।’
‘तर तिमीले अर्काको सामान त्यसरी चोर्न नहुने थियो । भनेको भए त म एकक्षण लाउन दिइहाल्थेँ नि,’ कागले जवाफ दियो ।
‘मैले त्यस्तो भन्नुपर्थ्यो, तर भन्नै सकिनँ, त्यसैले...’ कोइलीले नम्र हुँदै भन्यो ।
कोइलीले जुत्ता फुकालेर कागलाई फिर्ता गर्‍यो । कागले जुत्ता लियो र सम्झाउँदै भन्यो, ‘अबदेखि यसरी अरूको सामान कहिल्यै नचोर है ।’
कोइलीसँग कुनै जवाफ थिएन । उसले टाउको मात्र हल्लायो । काग आफ्नो जुत्ता लगाएर त्यहाँबाट भुर्र उड्यो । कोइली भने कागलाई हेरिरह्यो ।
श्यामकृष्ण खुलिमुली

प्रकाशित : असार १५, २०७६ ११:२४
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्