साथी

कान्तिपुर संवाददाता

एउटा घना जंगलमा बाँदरहरूको समूह बस्थ्यो  । समूहमा एउटा बच्चा बाँदर थियो  ।

उसको नाम चङ्खे थियो । चङ्खे समूहकै एउटा मात्र बच्चा थियो । ऊसँग बोल्न र खेल्न कोही पनि साथी थिएनन् । ठूला बाँदरहरू कहिले सँगै बसेर घरव्यवहारका कुरा गर्थे त कहिले रूखका हाँगामा मच्चिएर पिङ खेल्थे । कहिले सबैजना मिलेर खाना खोज्न जान्थे । चङ्खे सानै छ भनेर उसलाई केही काम गर्न दिँदैनथे । छाडेर जान्थे । चङ्खे दिनभरि एक्लै हुन्थ्यो । उसलाई पनि आफूसँग मिल्ने एक साथी भइदिए हुन्थ्यो जस्तो लाग्थ्यो । साथी भए मनका कुरा सुनाउन हुन्थ्यो । रूखका हाँगा समातेर पिङ खेल्न हुन्थ्यो । चङ्खेले आफूसग मिल्ने एउटा साथी खोज्ने विचार गर्‍यो । एक दिन घरका सबै ठूला सदस्य खानाको खोजीमा निस्किएपछि ऊ पनि साथी खोज्न निस्कियो ।


हिँड्दै जाँदा चङ्खेले एउटा तलाउ देख्यो । तलाउमा अजङ्गको गोही थियो । उसले डिलमा रोकिएर बिस्तारै गोहीलाई सोध्यो, ‘तिमी मेरो साथी बन्छौ ?’ उसको कुरा सुनेर गोहीले आफ्नो लामो थुतुनो पानीबाट बाहिर निकाल्यो र हाई काढ्यो । हाई काढ्दा त्यसका तिखातिखा दाँत टलक्क टल्किए । त्यो बेलामा पो चङ्खेलाई आफ्ना हजुरबा र त्यो गोहीको कथा याद आयो । अङ्गुर दिएर साथी बनाएपछि एक दिन गोहीले उसका हजुरबालाई घुमाउन लान्छु भनेर नदीको बीचमा पुर्‍याएछ र तेरो मुटु–कलेजो खान्छु भनेछ । हजुरबा निकै चलाख थिए । उनले पनि आफ्नो मुटु–कलेजो रूखमै झुन्डाएको छ भनेर बचेछन् ।
‘बाफ रे बाफ १’ गोहीले केही बोल्न नपाउँदै चङ्खे त्यहाँबाट भाग्यो र अलि अगाडिको रूखमा गएर अडियो ।
‘तिमी मेरो साथी बन्छौ ?’ चङ्खेले रूखको हाँगामा छाती फर्काएर बसेको भँगेरोलाई सोध्यो ।
‘साथी बनेर के गर्नु, तिमी मजस्तो चिटिक्क परेको छैनौ र म जसरी माथिमाथि आकाशमा उड्न पनि सक्दैनौ ।’ भँगेरो यति भनेर आफ्नो गुँडतिर भुर्र उड्यो । यस्तो घमण्डीको त साथी बन्न पनि हुँदैन । चङ्खेले आफ्ना पातला औंलाले टाउको कन्याउँदै सोच्यो ।
चङ्खे अलि पर गयो । जंगलमा हिँड्दा हिँड्दा उसले एउटा सिंहको गुफा देख्यो ।
‘सिंहलाई त साथी बनाउन हुँदैन पालो बाधेर खान्छ ।’
ऊ फटाफट अगाडि बढ्यो । हिँड्दाहिँड्दै चङ्खे अल्झेर लड्यो । उसले के रहेछ भनेर टाउको उठाएर हेर्‍यो ।
कछुवा रहेछ ।
‘तिमी मेरो साथी बन्छौ ?’ चङ्खेले कछुवाको खपटा टक्टक् पार्दै सोध्यो ।
‘म तिम्रो साथी बन्न लायक छैन । तिमी छिटो हिँड्छौ, रूखमा चढ्छौ म त्यस्तो केही गर्न सक्दिनँ,’ कछुवाले भन्यो ।
‘ए हो त नि...’ भन्दै चङ्खे हिँड्न थाल्यो । हिँड्दाहिँड्दै उसले रूखको हाँगामा एउटा उल्लु देख्यो । ‘तिमी मेरो साथी बन्छौ ?’ चङ्खेले निदाइरहेको उल्लुलाई कोट्याएर सोध्यो ।
‘म तिम्रो साथी बन्न सक्दिनँ । तिमी दिनमा उठेर रातमा सुत्छौ, मचाहिँ दिनमा सुतेर रातमा उठ्छु । हामी साथी भयौँ भने त बोल्न पनि मुस्किल पर्छ ।’ यति भनेर उल्लु फेरि सुत्यो । चङ्खेले यताउति हेर्‍यो । अलि पर्तिर एउटा गधा चर्दै रहेछ ।
‘मेरो साथी बन न है,’ उसले गधालाई अनुरोध गर्‍यो ।
‘ढेँचु ....ढेँचु...’ गधाले टाउको उठाएर अनौठो आवाज निकाल्यो र फेरि चर्न थाल्यो । यस्ताको साथी बनेर के फाइदा ? चङ्खेले सोच्यो र आफ्नो बाटो लाग्यो । उसले बाटामा एउटा खोला देख्यो । खोलामा माछा पौडिँदै थिए ।
‘मेरो साथी बन न है १’ नदी किनारमा आइपुगेको एउटा माछालाई चङ्खेले सोध्यो ।
‘हुँदैन..., तिमी पानीमा बस्न सक्दैनौ अनि म जमिनमा बस्न सक्दिनँ ।’ यति भनेर माछा अर्कोतिर लाग्यो । चङ्खे पनि अँध्यारो अनुहार लगाएर त्यहाँबाट हिँड्यो ।
‘मेरो कोही साथी भएन, मसँग खेल्ने बोल्ने कोही छैन...’ चङ्खे नजिकैको रूखको फेदमा बसेर क्वाँक्वाँ रुन थाल्यो ।
‘तिमी नरोऊ म तिम्रो साथी बन्छु नि,’ कतैबाट आवाज आयो ।
‘को हौ तिमी ?’ चङ्खेले रुन बन्द गरेर यताउता हेर्‍यो ।
‘म...’ भन्दै एउटा लोखर्के चङ्खेका अगाडि आइपुग्यो ।
‘तिमी रूख चढ्न सक्छौ ?’ चङ्खेले सोध्यो ।
‘सक्छु नि, मेरो गुँड त उः त्यो रूखका टोड्कामा छ,’ लोखर्केले भन्यो, ‘आऊ, मेरो घर जाऊँ...।’
चङ्खे लोखर्केसँग उसको घर गयो । दुवैले केही बेर कुराकानी गरे । रूखका हाँगामा चढेर खेले । त्यो दिनदेखि चङ्खे र लोखर्के असल साथी भए ।

उपासना बराल
कक्षा ः ६
फिनिक्स स्कुल, ललितपुर

प्रकाशित : श्रावण २६, २०७६ १०:४४
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

९ दिने गाईजात्रा

कान्तिपुर संवाददाता

मृत्यु भएका आफन्तको सम्झनामा मनाइने पर्व हो गाईजात्रा  । काठमाडौं उपत्यकालगायत विभिन्न जिल्लामा मनाइने गाईजात्रा भक्तपुरमा भने ८ रात ९ दिनसम्म हुन्छ  ।

श्रावण शुक्लपूर्णिमा अर्थात् जनैपूर्णिमाको साँझ भक्तपुर दरबार क्षेत्रको तलेजुस्थित बहत्वाबाट निस्किएको घिन्तात्वाङ घिसीसँगै हरेक वर्ष गाईजात्रा सुरु हुन्छ ।

बहत्वाबाट निस्किएको घेन्ताघिसी नाच नगरको दरबार स्क्वायर, बालाखु गणेश, चोछें, भोलाछें, महालक्ष्मी, नागपोखरी, क्वाठण्डौं, नवदुर्गास्थान, सूर्यमढी, दत्तात्रय, सुकुलढोका, गोलमढी, तौमढी, पोटरी स्क्वायर, वंशगोपाल, इताछें, खौमाको हुँदै दरबार स्क्वायर पुगेर समापन गर्ने परम्परा छ ।

जात्रा अवधिका बाँकी आठ दिन विभिन्न देवीदेवता दत्तात्रय, भैरवनाथ, बाराही, छुमा गणेशलगायत मन्दिरमा जात्रा गर्ने परम्परा छ । पूर्णिमादेखि कृष्ण जन्माष्टमीसम्म प्रत्येक साँझ टोलटोलमा व्यंग्यात्मक नाटक, नाच, प्रहसन, ख्याललगायत प्रदर्शन हुन्छन् ।

केहीले कालोमाटोको गाई बनाई शृंगारपटारसाथ खटमा राखी बालबालिकालाई आकर्षक तवरले सिँगारी बाजागाजासहित बासा लुइके गरेर प्रदर्शन गर्ने चलन छ । कतिपयले मृतक परिवारको घरबाट बालबालिकालाई शिव–पार्वतीको प्रतीकका रूपमा शृंगारपटार गरी ल्याउने प्रचलन छ । यस्ता बालबालिका भने कर्म नचलिसकेका कलिला बालबालिका हुनुपर्ने संस्कृतिकर्मी ओम धौभडेल बताउँछन् ।

भक्तपुरमा ‘घेन्ताघिसी, गिनित्वाङ, घ्यान्ताङ घिसिङ त्वाङ, ताहामचा गना ते ग्वाङखङ् प्वाले ते, ग्वाङ प्वाले मन्ह्यसा खुसिङ चुइक छोय’ भनेर नाचिने आकर्षक नाचको बढी चर्चा हुने गर्छ । घेन्ताघिसि दुई समूह वा दुईजना बीच लठ्ठी जुधाएर नाच्ने गरिन्छ ।

पुत्रशोकले विहृवल भएकी आफ्नी रानीलाई दुनियाँले पनि यस्तै शोक बेहोर्नुपर्छ भन्ने देखाउन तत्कालीन राजा प्रताप मल्लले जनतालाई ‘आ–आफ्ना दिवंगत व्यक्तिका नाममा गाईजात्रा निकाली सहर परिक्रमा गराउनू’ भनी आदेश दिएपछि गाईजात्रा सुरु भएको थियो ।
-लीला श्रेष्ठ

प्रकाशित : श्रावण २६, २०७६ १०:४२
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT