कोरियाली कवि सिम हुनको नाममा

श्रवण मुकारुङ

काठमाडौँ — सिम हुन  !आज, फ्रेब्रुअरी सत्ताईसमाथि हिमालय पर्वत हुादैचिसो उपहार लिएर हिउामलाई भेट्नयति तलयो सहरमा आइपुगेको छ  ।

प्रेमिकाझैं म
भेट्ने समयमा आइनपुगेको प्रेमी सम्झेर
ईख्याउन उसलाईअनुरागयुक्त रिसले
दुवै आाखा तिमी भएको क्षितिजतिर फालेर
सम्झनाको कालो कफी पिउादै
तिमीसागका ती पत्रेदिनहरू केलाउादैछु ।
चिसोले भने
मेरो कान, गाला र हातका औंलाहरू सुम्सुम्याउन
झ्यालबाट हात छिराइसक्यो ।
के तिम्रो दाङ जिनमा पनि यतिबेला
यसरी नैहिउा
तिमीलाई भेट्न आइपुगेको होला... ?

हो, म सम्झिरहेको छु–
जापानी सेनाहरूले तिम्रो भूमि
कब्जा गर्नुअघिकोत्यो तिम्रो परालेघर
जहाा तिमीलेआफ्नो बाल्यकाल बिताएका थियौ
त्यसको छानोमा जमेको हिउालाई
हाङ जिनको बाफले बोकिलगेको देखेर
तिमीले मुक्तिका लागि शब्दहरू जोड्न थालेका थियौ
अहिले, यसरी नै म
यो हिउाको चिसोले कठ्याङ्ग्रिएका
देवनागरी अक्षर र शब्दहरूजोड्ने कोसिस गरिरहेको छु ।
म झोक्राइरहेको यो भूकम्पग्रस्त अग्लो घरमुनि, सडकमा
स्कुलबस पर्खिरहेकी सानी केटी
दुवै हात पसारेर हिउा थापिरहेकी छे
तर, हिउा
उसको केशराशि, रिबन र परेलाभरि अल्झिादैछ
अहो ! उसको हत्केला त रित्तो छ ...
र मलाई लाग्दैछ कि–
हामी मानिसले ईश्वरसित मागेका हरकुरा
यसरी नै प्राप्त हुने होला
तर, अज्ञानतावश हामी
आफ्नो रित्तो हात देखेर सधैं निराश हुने गर्छौं ।

सिम हुन !
म कसरी बिर्सुंला तिमीसागको त्यो पहिलो भेट
जो सन् दुई हजार सत्रमा भएको थियो
कुनै कुशल कलाकारले कुादेको तिम्रो अग्लो स्ट्याचु
पोतेको फराकिलो क्यानभास
र, तिम्रै कविताका गहिरा भावहरूमा
हाम्रो हार्दिक भेट भएको हो
जतिबेला–
पर ...
सामगिल फोमा उठेका छालहरूसित
घाम, हुस्सु र समुद्री चराहरू
झुमा लिम्बूको पालामझैंप्रेमले लयबद्ध थिए
मृत्यु निश्चित भएकीक्यान्सरपीडित
आफ्नी श्रीमतीको मायालु मुहार सम्झिादै
छङ दे कीले गाएको भावुक गीतमा
पूरै वेई मोङ बस्ती अवाक् भइरहादा
सायद तिमी–
उसको हृदय र घााटीबीच अटसमसिएको हिक्का नजिकै थियौ
सिम हुन Û
यसरी पो मानिसको पुनर्जन्म हुने हो कि...?
अथवा–
चेरी, पैंयु, साकुरा र चाापगुराासमाथि थुप्रिएर हिउाले
ती फूलहरूलाई परिचयहीन बनाएजस्तै हो मृत्यु ?
जो भोलि सूर्यको रापसागै आ–आफ्नो रङमा फर्किनेछन्
जसरी–
तिम्रो देश कोरिया विश्वयुद्धको समाप्तिसागै स्वतन्त्र भएर
फेरि तिम्रो जन्म भयो
र तिमी त्यो दाङ जिनमा त्यसरी
मलाई स्वागत गर्न ठिङ्ग उभियौ ।

सिम हुन !
म अहिले मेरो आत्माले बोलिरहेको छु
तर मलाई थाहा छैन–
मरेपछि मानिसको आत्मा कुन उमेरको हुन्छ ?
यो कुरा
यी हिउा–असिना तर्काउने मिलारेपाले पनि भनेर गएनन्
न त नाक्छोङले नै भने
कि भनेका छन् साङ जेले ?
दाङ हुनले ?
कि भन्नेछौ तिमी मलाई भरै राति अर्धसपनामा ?
जब कि,
तिम्रो स्ट्याचु देखाउादै छङ दे कीले भनेका थिए–
‘हाम्रो सिम हुन तिमीजस्तै कवि हुन्, स्वतन्त्रताका लागि लडेका ।’
त्यतिबेला–
तिम्रो आत्मा हो कि सोजुको गन्ध
बेस्सरी सल्बलाएको थियो मभित्र ।
टेबुलअघिको मृत साक्थेन बौरेर पखेटा फटफटाउादै
आगोले साङ्गेपसाल नपाकेर टुक्राहरू जोडिादै
फेरि जिउादो सुागुर भएर अचानक
सोउल टावरमुनिको जङ्गलतिर दगुरेको जस्तो लागेको थियो ।
म सरम र आश्चर्यले रातोपिरो भएको थिएा ।

सिम हुन !
यतिबेला म टीभीको कुनै च्यानलमा
भारतीय युद्धपोत विमानहरूले क्षतविक्षत बनाएका
पाकिस्तानका कलकलाउादा सल्लाका हरिया रुखहरू हेरिरहेको छैन
न नै म
भ्रष्टाचारको युद्धपोतले त्यस्तै बनाएका
मेरो देशका प्रिय युवानेताहरूका अनुहारमा भविष्य हेरिरहेको छु ।
किनभने–
तिम्रो देशमा यी सब दन्त्यकथा भइसके ।
उत्तर–दक्षिण फर्किएका त्यहााका ध्यानस्त युद्धपोतहरू स्तूपा भइसके
त्यसैले म,
यो शहरको कोलाहलले जन्माएको एकान्तबाट
केवल तिमीलाई सम्झरहेको छु ।
म यसकारण तिमीलाई सम्झिरहेको छु कि, त्यो क्षण
जापानी शासकहरूले बन्देज लगाएका
तिम्रा ती कविताका अपूरा पदहरू, हरफहरू
आज मेरो देशका हजारौं युवाकविहरूले त्यहाा थपिरहेका छन् ।
तिम्रो कविताका नमिलेका अनुप्रास, उपमा उपमेयहरू
आज तिनले त्यहाा मिलाइरहेका छन्
निर्माणाधीन बिल्डिङ, सडक, कारखाना, समुद्र, खेत र बारीहरूमा
तिम्रो कविताको सपना हुर्काउन हैंसे गरिरहेका छन् ।
ओ सिम हुन् !
त्यसैले म यहाा
मेरो सपनाको प्वााखझैं यो हिउा खसिरहेको बेला
तिमीलाई सम्झिरहेको छु ।
.....................

अहो ... लौ !
सम्झनाबाट ब्युाझें म
अब म हिउा खेल्न
तल सडकमा जान्छु
र स्कुलबस पर्खिरहेकी त्यो सानी केटीसागै
दुवै हात पसारेर म पनि हिउा थाप्छु
कि, हिउासागै मिसिएर मेरो हत्केलाभरि
तिम्रो गुलाबी मुस्कान भरियोस् !
सिम हुन !
जसलाई म मेरो तातो ओठले चुम्बन गरूा ।

––––––––––––––––––––––––––––––

१. सिम हुन (सन् १९०१–१९३६): द. कोरियाको स्वतन्त्रताका लागि लडेका कवि, उपन्यासकार, चलचित्रकर्मी ।
२. दाङ जिन: कवि सिम हुनको पुर्ख्यौली घर भएको शहर ।
३. हाङ जिन: समुद्र ।
४. साम गिल फो: समुद्र ।
५. छङ दे की: कवि, गायक, समाजसेवी, व्यवसायी ।
६. वेई मोङ: सोउलको पश्चिममा अवस्थित सुन्दर बस्ती ।
७. सोजु: प्रख्यात कोरियाली रक्सी ।
८. साक्थेन: सिङ्गै कुखुराभित्र चामल र जडीबुटी राखी बनाइने खानाको विशेष कोरियाली परिकार ।
९. साङ्गेपसाल: सुागुरको मासु पोलेर खाने प्रसिद्ध कोरियाली परिकार ।
१०. मिलारेपा: तिब्बती सिद्ध (गुरु) बुद्ध धर्म ।
११. नाक्छोङ: किरात राई जातिका धार्मिक गुरु (पुजारी) ।
१२. साङ जे: कोरियाली ईश्वर ।
१३. दाङ हुन: कोरियाली प्राकृत धर्म सामानिजमका आदि गुरु ।
१४. पालाम: किरात लिम्बू जातिको सङ्गीत ।

प्रकाशित : फाल्गुन २५, २०७५ १२:१५
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

पानी अझै चल्दैन...

थुप्रै पात्रहरू जो टाँसिए हाम्रा जीवनमा, जसलाई दलित भनिए पनि उनीहरू हाम्रो समाज सन्तुलित बनाउने अंग थिए ।
साम्पाङ सञ्जु

काठमाडौँ — चारचक्केको पर्खाइमा थिएँ म कार्जेलयबाहिर  । विशेष लोकल बस, नत्र म्याजिक (सानो हात्ती)  । जे आउँछ घुस्रिन्छु, अटेसमटेस हुँदै । तीन–चार किमिको यात्रामा पनि विभिन्न कल्पना, विचार अनि सम्झनाहरूले छुत्ती खेल्छन् दिमागमा । कुनै बेला नयाँ कुराहरू सुन्न पाइन्छ यात्रुहरूबाट । कहिलेकाहीं नयाँ गीत वज्छ गाडीमा ।

प्रायः भक्कु भीडमा ठेलमठेल गर्दै बसिन्छ । आहा ! कुनै दिन त डल्लै गाडी रिजर्व गरेजस्तो उपरखुट्टी लगाएर एक्लै ‘दादा’ भइन्छ । त्यो दिन पनि यस्तै सोच्दासोच्दै कति छिटो आइसकेछ गन्तव्य । ल, मैले रु. १० को कुदाउनुपर्ने जति गाडी कुदाइसकेछु ।


निश्चय नै त्यो साँझ थियो । दिउसोको आयु लगभग सकिएको अनि बेलुकीको बैंस छिपिँदै गरेको अवस्थालाई जनाउने केही हुन्छ भने त्यो पश्चिम आकाश नै हो । आकाशमा घामका सुन्तले धर्साहरूले मायालाग्दो दृश्य बनाइरहेथ्यो । मायालाग्दो यस अर्थमा कि त्यो दिनप्रतिको मायाले हो कि खै सन्ध्याले निल्दै गरेको पल नीरस लाग्थ्यो मलाई । तर, हुन्छ रोमाञ्चक पनि । पुलमा सेल्फी लिइरहेका हुन्थे केही जोडीहरू । केही किशोरकिशोरीको समूह दुब्ली चट्पटेवाली आन्टीकोमा फोन खेलाउँदै पालो पर्खिरहेका । फुच्चेहरू खोलाको छेउकै स्यानो चौरमा फुटसल खेल्दै हुन्थे । उता भर्खरै ओपनिङ भएको होटलमा ‘कस्टमर’ हरूले मोमो, आलु चपहरू चपाउँदै गरेको दृश्य पनि बडो गज्जब लाग्ने । ओहो ! अनि त एकै छिनमा ख्याप्पै खाइहाल्थ्यो रातले त्यो झलमलाउँदो दिनलाई...! यता गाडीबाट ओर्लिनासाथ देखिहालेँ मेरा मान्छेलाई, जो भट्भटे लिएर रेडी पोजिसनमा थिए । म पनि ठ्याक्क बसिहालेँ पछिल्लो सिटमा । जसै हामी एउटा स्कुललाई देब्रे पारेर अघि बढ्दै थियौँ । ‘अँ सुन न, त्याँ मास्तिर खसी काटेको रैछ कि’,उसले सुनायो । ‘ला किन हौ फेरि ?’ बेला न कुबेला खसी काट्नु भनेको कि घरमा पालेको पशु चौपाया बिरामी भएर कि त घरमा आर्थिक समस्याले गाह्रो बनाएर हुन सक्छ भन्ने मेरो मनोविज्ञान । त्यसैले उसको कुरा नसक्दै प्रश्न गरिहालेछु ।


‘हत्तेरी सुन न पैला चैं, जेसुकै भएर काटेको होस् नि । त्याँ धनमाया बडी र आमा जानुभा’को रैछ, अन्त खसी काट्ने घरकाले त छिःछिः र दुर्दुर गर्‍यो अरे । बडीलाई साह्रै नराम्रो लागेछ ।’ एउटा अत्यास, एउटा नमज्जा... तत्कालै अनुभव भयो मलाई । धनमाया बडी अर्थात् धनमाया विश्वकर्मा, हाम्री आमा (सासू) की एकदमै मिल्ने साथी र छिमेकी । म घर पुग्दा उनी अपमान र तिरस्कारले अत्यन्तै दुःखी थिइन् अनि, रिसले आँखा रातो पार्दै मनको गुनासो अरूसँग पोख्दै रहिछन् । ‘त्यो मरी भने त म शव पनि हेर्न जान्नँ, कस्तो हेप्नसम्म हेपेको हौ ?’ यता आफूलाई सबै कुरा सुन्ने हुट्हुटी भो मनमा, सोधेँ, ‘के भयो बडी ? के भने तिनीहरूले ?’ थकित आवाजमा उनले विस्तार सुनाइन्, ‘अम्बौ कस्तो घिन गरेकी नि बाबु, हामी त ओर पो उभिइरा’को थिउँ त हौ, एसो देख्नेबित्तिकै लुलुलु छिटो काटिसक, छिटो भागबन्डा गरिहाल, याँ छैछुत हुन्छ फेरि भन्छे है लु ।’ पोखिइन् फेरि ‘न त्याँ छेउमा जानु, न गएर छुनु, छक्कै परेँ नानी म त... !’ कताकता आत्मा चर्केको चरक्क आवाज सुनेँ आफैंभित्र । ज्यान भारी भएर दिमागलाई पनि शिथिल गरायो । रातिको खानपिन पूरै बेस्वादिलो । जब घुस्रिएँ ओछ्यानमा, लौ जिन्दगीकै पहिलो अनुभव, मरिकाटे निदाउन सकिनँ म । छेउमै घुरिरहेथ्यो ऊ, छट्पटाइरहेँ म तर भन्न सकिनँ, ‘किन सुनायौ मलाई यो घटना ?’

निद्रा त आँखाले स्वीकार नै गरेन, मनमा लगातार नमीठो अनुभूतिले पोलिरह्यो । सोचेँ, हैन त्यसरी हैट्–हैट् गर्दै परपर खेदाउने काम त जनावरलाई जस्तै कुकुर–बिरालोलाई पो गर्छन् त । मान्छेले मान्छेलाई त्यस्तो गर्दा के बित्यो होला खेदाइमाग्नेको आत्मामा, उसको मगजमा, उसको आत्मसम्मानमा अनि भावनामा ? ओहो ! अनि त रातभरि म ओल्टेकोल्टे हुँदै मन निचोरिएर आँखासम्म आइपुग्ने तरल पीडाहरूलाई तह लाउनमै तल्लीन भएँ । बिल्कुल म बसेँ उनै धनमाया बडीको ठाउँमा, उनको त्यो दिनको तिरस्कृत भोगाइमा, मुटु कोपरिने आलो घाउमा, खाटा बसेका पुराना दुखाइहरूमा... ! कस्सम, त्यतिको दुःख र चित्त फाट्ने गरीको अनुभूति जिन्दगीमा कहिले पनि भएको थिएन । म त्यो ‘एक दिन’ कसैलाई परेको चोटले त्यति विक्षिप्त थिएँ भने, जिन्दगीभर यस्ता दुर्व्यवहार र दुर्वचन खपेर बस्ने कथित ‘दलित’ लाई कस्तो हुँदो हो ?

साउन बिदौरी हुँदै गरेको दिन । एउटी दर्जिनीले अर्की राइनीलाई तीन दिनसम्म दिनरात नभनी प्रसव व्यथामा साथ दिइन् । उनै ‘सुँडेनी’ ले पछि नानीको नाम राखिदिइन्, शनिबार जन्मेको भएर ‘सञ्जु’ । छिमेकी गाउँ तिरिंग जाने घुमाउरो बाटोछेउमा थियो उनीहरूको घर । खुट्टा भाँच्चिएर अलि खोच्याउँदै हिँड्ने भएकाले गाउँलेहरूले ‘लंगडे दमाई’ भनेर नाम राखिदिए दर्जी बडालाई । लुगा पुरानो भएर च्यात्तिएर जान्थ्यो तर उनले सिलाएको सिउनी खुस्किन्थेन भन्छन् अहिले पनि हाम्रा गाउँलेहरू । उनका छोराछोरी पनि हाम्रा फुपू अनि दाजुदिदीका साथी थिए । मलाई अझै मधुरो सम्झना छ, दर्जी बडाको कान्छी छोरी देउकी दिदी र हाम्री चन्द्री दिदी दिनैभरि बलवान छाप खैनीको बट्टामा भात पकाउँदै खेलिरहन्थे अम्बकको बोटमुनि । पारिपट्टिको जुँगे कान्छा म्हेमेको खाली खेतमा गाईबस्तु चराउँथे, हाम्रा दाजुदिदी अनि उनीहरू मिलेर । बर्खामासमा हात्ती आएर वितन्डा मचाउँदा हाम्रै गाउँमा आउँथे उनीहरू । खै, मैले त मेरो संस्कारमै पाइनँ दलितलाई छिःछिः, दुर्दुर गर्नुपर्छ भन्ने कुरा । स्यानो खोल्सा कटेपछि अलि पर्तिर तामाङ, मगर, किसान अनि गहतराजहरूको बस्ती । त्यो हो हाम्रो छिमेकी गाउँ । मेलापात, अर्मपर्म, जन्ममृत्यु, बिहेबटुलो सबैमा समान उपस्थिति हुन्थ्यो र, हुन्छ । मैले जानेर वा नजानेर, चेतन अचेतन कुनै पनि दिमागले आजसम्म दलितप्रति जातीय हिंसा गरेको छुइनँ भनेर छातीमा हात राखेरै भन्न सक्छु म । अहिले पनि गाउँमा मलाई उनीहरूले नामले पनि बोलाउँदैनन्, सबैले छोरी नै भन्छन् । म पनि साइनोअनुसार काका–बडा भनेर नमस्ते गर्छु, आदर–अभिवादन गर्छु ।


सम्मान गरियो भने सम्मान पाइन्छ नै । ती दिनहरू सम्झेँ मैले, जहाँ तिरिंगबाट बिहानै आइपुग्थे दर्नाल बाबै र सुनाइरहन्थे दिनभर ‘सिलोक’ । हाम्री बोजु थिइन् मोटी ज्यानकी । सिकुवाको खाटमा पल्टिरहन्थिन् दिनैभरि । अनि उनी एक शान्त श्रोता हुन्थिन्, दर्नाल बाबैको श्लोकको । उनै बाबैका कान्छी श्रीमतीपट्टिका ससुरा आउँथे कहिलेकाहीँ ‘गजमेर बाबै’ । उनी झन् रौसे, हँसीमजाक ठट्टा गरिरहनुपर्ने मिजासका । हाम्रो घरमा गफ गरेरै दिन बिताइदिन्थे उनी । खै कहिले पनि हाम्रो परिवारले उनीहरूलाई हेलाहोचो, थिचोमिचो, अन्याय गरेको घटना थाहा भएन र अझैसम्म भएको पनि छैन ।अर्को फरक सम्झना भनेको, तल्लो देवीगन्जाका मुर्दुङ बाजे र माथ्लोकी कान्छी दमिनी आमैले चाहिँ चियापानी खाएको गिलास घरकालाई पानी मागेर पखालेर बाहिर राखिदिन्थे । अझै बाल्यकालको रमाइलो याद त तिहारको हो है ! लुहागुन माइला बडा र उनका फुच्चे छोरा देउसी खेल्न आइपुग्थे । उनी खुबै मजाले भट्याउने भएकाले हामी केटाकेटी झुरुप्पै भेला भएर सुन्दा जुन आनन्द थियो, त्यो अचेल खै कहाँ ?


हैन, दलितहरूसँग उठबस नै गर्न नहुने भन्ने चैं खै कहाँ कसले लेखेको होला नि ? अनि गुरुपूर्णेको त्यो माहोल नि झन्, जहाँ दर्नाल्नी आमै चिन्ता बसेको हेर्नलाई मात्र पनि जम्मा हुने घुइँचोले उनको घर झन्डै–झन्डै भत्काइदिन्थ्यो । देवीगन्जाबाट आउने धमला बाबै नै हुन्, हाम्रो घरको छपनी बनाउने शिल्पी । कतिओटा पुराना कुच्चिएका सिल्बरे भाँडा दिँदा नयाँ छपनी बनिन्छ भन्ने पनि बोजु र आमालाई राम्रै हेक्का हुन्थ्यो । सायद सिकेका थिए उनै धमला र गजमेर बाजेहरूसँगै । उता फलामका हातहतियार बनाउनुपर्दा खाती माल्दाजु ठिक्क छँदैछन् । हिउँदमा पहाडबाट झर्ने सहनाई बजाउने दर्जी दाजुहरूको जत्थालाई पनि हाम्रै घरमा बास मिल्थ्यो । उनीहरूमध्ये मुख्य नाइकेले हाम्री बोजुलाई ‘मुखिनी’ अनि आमालाई ‘माइली मालिक्नी’ भन्थे । अनि हामी केटाकेटीचैं आमा र बोजुलाई जिस्काउनमा रमाइलो मान्थ्यौं । यी अनेकौं अतीतलाई गमेर सोच्छु, अहँ मबाट ती धनमाया बडीसँग भएको जस्तो घटना भएकै छैनन् । थुप्रै पात्रहरू जो टाँसिए हाम्रा जीवनमा, जसलाई दलित भनिए पनि उनीहरू हाम्रो समाज सन्तुलित बनाउने अंग थिए ।

लेखक एवं चिन्तक आहूतिले लेखेको ‘तीन हजार वर्षदेखिको दलन’ पढ्दै गर्दा पनि सत्यको नजिक पुग्न सकेको अनुभव गरेँ मैले । आफ्नै समाजको अध्ययन गर्नलाई पनि उपयुक्त छ उनका लेखहरू । कोही कतै स्वार्थले आफ्नो समुदायप्रति गैरजिम्मेवार भएर लेख्ने र बोल्ने गरिरहेका पनि हुन सक्लान् । केही महिनाअघि एक जना मित्रसँग भेट भयो । उनी भारत बस्दै आएको निकै भएछ, उनी मात्र पहिलो व्यक्ति लाग्यो मलाई कि, जातीयताकै आधारमा विभेदको अनुभव नगरेका पात्र । उनले केही व्यक्तिहरूको नाम पनि लिए, जो पैसाको लागि दलित आन्दोलन, राजनीति र साहित्यमा देखिइरहेका छन् अरे । ‘मैले त कतिलाई अनफलो नै गरेको छु’,उनी भन्दै थिए । अर्की साथीले पत्रकार पर्वत पोर्तेलको अनुभव पनि सुनाइन् । नयाँ कोहीसँग चिनजान गर्दा धेरैले सोध्ने प्रश्न ‘पोर्तेल भनेको के जात पो हो ?’


उनले ‘विश्वकर्मा’ भन्नेबित्तिकै उनीहरूको अनुहारको भाव हेर्नलायकको हुन्छ रे । तर उनै पर्वतजीको घर गएर मजासँगले रात्री भोजन गरेर मेरी रेडियोकर्मी साथी बैनी सुजता शिवाकोटी र म कोठा फर्केका थियौँ । कतै केही बिसाएको, शरीर बिग्रिएको, जात झरेको केही महसुस भएन त । मसँग मिल्ने एउटी विश्वकर्मा बैनीले माथिल्लो जातसँग बिहे गरेकै आधारमा केटाको परिवारले उसको ‘किरियाकर्म’ गरेको खबरले पनि मलाई व्यथित गराउँछ ।


डेराको जीवन बाँच्दै गर्दाको एउटा अनुभव छ । सामुदायिक विद्यालयका शिक्षक थिए घरबेटी, जो हरेक बेलुकी स्थानीय रक्सीको ट्वाँक जति चढाउँथे, उति साइकलको गति बढाउँथे । अनि कुनै दिन त बाँसको भाटाको बार भत्काउने पाराले साइकलबाटै उछिटिन्थे । जब घर आइपुग्थे उनी, तब घरबेटी आन्टी कराउँथिन्, ‘धोक्नसम्म धोकेछन्, कामी दमाईजस्तो । कामी दमाईले पो यसरी खान्छन् त ।’ मलाई त्योभन्दा आश्चर्य अरू केही लाग्दैनथ्यो । माथिल्लो तलामा घरबेटीले त्यसो भनिरहँदा भुइँतल्लामा भाडामा बस्ने शिवा थरकी आन्टी चुपचाप सुनिरहन्थिन् । मनमा त उनलाई पनि लाग्दो हो, ‘उसको श्रीमान् जाँड खाने अनि गाली पाउने कामी दमाई ?’
अस्ति भर्खरै एउटा लेखमा लेखकले जात ढाँटेरै बस्दै र पढ्दै आएको अनि दलित हुँदाको मनोसामाजिक समस्या उल्लेख गरेको देखेर नमज्जा लाग्यो । यस्ता उदाहरण त लाखौं छन् मुलुकमा तर, यो युगमा आफ्नै घर छिमेकमा भएको घटनाले अहिलेसम्म पनि विचलित बनाइरहेछ । उही धनमाया बडीका छोरीहरूले मलाई पानी पनि अडिन नमान्ने मेरो गर्भावस्थाले शिथिल भएको समयमा तागतिलो खानेकुरा ल्याइदिएर ठूलो गुन लगाएको बिर्सिनसक्नु छ । ‘मानिस ठूलो दिलले हुन्छ, जातले हुँदैन’ उहिलेदेखि पढ्दै र सुन्दै आए पनि वास्तविक व्यवहारमा प्रयोगमा आउन अझै समय लाग्ने रहेछ । अनि त उही गीत ‘तिमीले छोएको पानी अझै चल्दैन’ नै गाउने होला नि कति पुस्ताले अझै ?

प्रकाशित : फाल्गुन २५, २०७५ १२:१४
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्