होमस्टेले लोभ्याउँदै पर्यटक

विप्लव भट्टराई

इलाम — सोमबार साँझ सन्दकपुर गाउँपालिका १ को देउराली पुग्दा सोमबहादुर राईको घरको रौनक भिन्न थियो । काठ, जस्ता र मालिङ्गोको चित्राले चिटिक्क सजिएको घर अगाडि आकर्षक ढंगले सजाइएको आँगनमा हातमा माला लिएर स्थानीय स्वागतका निम्ति तयार थिए । बाँसबाट सुन्दर ढंगले बनाइएको गेटबाट भित्र छिर्नासाथ उनीहरूले माला लगाइदिँदै अतिथिको स्वागत गरे ।

इलामको सन्दकपुर ३ देउरालीमा सञ्चालित होमस्टेमा आगन्तुकलाई स्वागत गरिँदै । पर्यटकीय यस क्षेत्रका ९ वटा घरमा सामुदायिक होमस्टे सञ्चालनमा ल्याइएको छ ।तस्बिर : विप्लव/कान्तिपुर

Citizen

स्वागत सकिना साथ भुटेको मकै, गुन्द्रुकको सुप, चिमफिङ र टिम्मुरको अचार अनि सेल रोटीले थाल भरेर अतिथिलाई नास्ता गराए । झिसमिस पानीसँगै धुम्म परेर चिसिएको मौसममा स्थानीयले दिएको सत्कारसँगै रैथानै खाद्यवस्तुले पाहुना पनि फुरुङ्ग देखिन्थे ।

निक्कै नौलो लाग्ने यो क्रियाकलापले पर्यटकीय माइपोखरी क्षेत्रमा होमस्टेको अभ्यास हो भन्ने अनुभूति पाउन मुस्किल थिएन । अथाह पर्यटीय सम्भावना बोकेको सन्दकपुर गाउँपालिकाका विभिन्न पर्यटन केन्द्रमा पुग्ने पाहुनालाई लक्षित गर्दै स्थानीयले माइपोखरी देउराली सामुदायिक होमस्टे सञ्चालनमा ल्याएका हुन् ।

नेपालसहित भारतको सिक्किममा रहेकासमेत सफल होमस्टेको अवलोकन गर्दै स्थानीय ९ नौ घरले सामुदायिक होमस्टे सञ्चालन थालेका हुन् । ‘केहीअघि होमस्टे सञ्चालनमा ल्याइएपछि अहिले अतिथि आउने क्रम सुरु भएको छ,’ होमस्टे सञ्चालक जीवन शिवाले भने, ‘अपुग भएका कुराहरू थप्दै आगन्तुकको चाहनाअनुसारको व्यवस्थापनमा जुटेका छौं ।’

यहाँका ९ घरमा सञ्चालित होमस्टेमा ५० धेरैलाई खान र वस्नको व्यवस्था गर्न सक्ने क्षमता छ । होमस्टे सञ्चालकले यस क्षेत्रका पर्यटकीय स्थललाई समेटर टुर प्याकेज निर्माण गरिरहेका छन् । सन्दकपुर क्षेत्रमा रहेका माइपोखरी, सन्दकपुर, छिन्टापु, टोडे झरना, ढापपोखरी, मावुथामलगायत पर्यटकीय क्षेत्रलाई समेटेर टुर प्याकेजवनाउदै आफ्नो होमस्टे प्रवद्र्धन गर्ने उनीहरूको लक्ष्य छ ।

‘नयाँ भएकाले अझै पनि सिक्ने क्रममा छौं,’ होमस्टे सञ्चालक समितिकी सचिव लिलादेवी भट्टराईले भनिन्, ‘पर्यटकीय स्थलको घुमघामसँगै स्थानीय उत्पादनको अधिकतम प्रयोग गर्दै यहाँको कलासंस्कृति पस्कने हाम्रो चाहना हो ।’ यो क्षेत्रमा राई, लिम्बू, शेर्पा, ब्रम्हाण, क्षेत्री, दलित लगायतको बसोबास रहेकाले ती जातिको परम्परागत संस्कृति र भेषभूषालाई पनि होमस्टेको आकर्षणका रूपमा प्रयोग गर्ने अभ्यास उनीहरूको छ ।

होमस्टेका लागि घर सजाउने, आकर्षक फूलबारी र बगैंचा निर्माण गर्नेदेखि अतिथि सत्कार र स्थानीय उत्पादनको प्रयोगमा उनीहरूले अलिकति पनि कन्जुस्याइँ गरेका छैनन् । कृषिमा निर्भर यी घरपरिवारलाई हामेस्टेमार्फत जीविकोपार्जनका लागि हौस्याउनेमा चाहि कञ्चनजङ्घा भूपरिधि संरक्षण तथा विकास पहल नेपाल नामक संस्था हो ।

जैविक विविधता तथा जैविकमार्ग संरक्षणको दृष्टिले महत्त्वपूर्ण नेपाल, भारत र भूटानका कञ्चनजङ्घा भूपरिधिभित्रको २५ हजार वर्ग किमि क्षेत्रफलमा यो कार्यक्रम सञ्चालित छ । अन्तर्राष्ट्रिय एकीकृत पर्वतिय विकास केन्द्र (इसिमोड) ले यी तीन देशमा नै एकीकृत संरक्षणको कामलाई सहजीकरण गरिरहेको छ । जैविक विविधताले भरिपूर्ण यो क्षेत्रको संरक्षणमा स्थानीयवासीलाई पनि समेटदै लैजाने उद्देश्यले नेपाल सरकारको वन तथा वातावरण मन्त्रालयसँगको सहकार्यमा त्रिभुवन विश्वविद्यालय अन्तर्गतको व्यावहारिक विज्ञान तथा प्रविधि अनुसन्धान केन्द्र रिकाष्टले यो कार्यक्रम सञ्चालन गरिरहेको हो ।

‘संरक्षण र आयआर्जनलाई सँगसँगै अघि बढाउने उद्देश्यले होमस्टेलाई प्रर्वद्र्धन गरेका छौं,’ रिकाष्टमा आवद्ध प्राध्यापक यादव उप्रेतीले भने, ‘कार्यक्रमअन्तर्गत झापाको बाहुनडाँगी र पाँचथरको फालेलुङ गाउँपालिका क्षेत्रमा पनि विभिन्न काम सञ्चालनमा छन् ।’

प्रकाशित : फाल्गुन ७, २०७५ ०९:४५
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

आरोहण गुरुकुल : ६ महिनामा पनि बनेन छानो

देवनारायण साह

मोरङ — निर्माण कम्पनीको ढिलासुस्तीले विराटनगरस्थित आरोहण गुरुकुलमा नाटक घर निर्माण कार्य समयमा पूरा हुन सकेको छैन । निर्माण कार्य सम्पन्न गर्ने म्याद सकिएको ६ महिना बितिसक्दा पनि निर्माण कम्पनीले नाटक घरको छानासमेत हाल्न सकेको छैन । भारतीय राजदूतावासको अनुदान सहयोगमा निर्माण भइरहेको छ । 

विराटनगर महानगरपालिकाको हाटखोलास्थित आरोहण गुरुकुल परिसरमा बन्दै गरेको नाटक घर । तस्बिर : देवनारायण/कान्तिपुर

खुस्बु निर्माण सेवा विराटनगरले नाटक घरको ठेक्का प्राप्त गरी २०७४ पुस ५ गतेबाट निर्माण कार्य सुरु गरेको थियो । २०७५ भदौ मसान्तमा निर्माण कार्य सम्पन्न गर्ने निर्माण कम्पनीले हालसम्म नाटक घरमा छानासमेत हाल्न सकेको छैन । महानगरले निर्माण कम्पनीलाई म्याद थप गरेको जनायो । निर्माण कम्पनीले ३ करोड ५४ लाख ८० हजारमा नाटक घर निर्माणको ठेक्का प्राप्त गरेको छ ।

ठेक्केदार प्रतिनिधि लक्ष्मीनारायण चौधरीले नाटक घरको निर्माणमा आफूरूले ढिलाइ नगरेको दावी गरे । ‘नाटक घरको निर्माण कार्य अन्तिम चरणमा पुगेको छ,’ उनले भने, ‘अब छाना हालेर फल्स सिलिङ हाल्ने काम मात्रै रहेकोले चाँडै निर्माण सक्छौं ।’
महानगरपालिकाका इञ्जिनियर गोपाल पोख्रेलले ३ सय ७० जना बस्ने क्षमताको नाटक घरको निर्माण अबको ६ महिनामा पूरा हुने बताए ।

‘हालसम्ममा करिब ७० प्रतिशत निर्माण कार्य पूरा भएको छ,’ उनले भने, ‘अब बाहिर र भित्रको प्लास्टर, रंगरोगन, माथि
छाना हाल्न र फल्स सिलिङलगायतको काम बाँकी छ ।’ भारतीय दूताबासबाट नाटक घरको डिजाइन, नक्सा ल्याउन भएको ढिलाइले समयमा निर्माण काम पूरा हुन नसकेको पोख्रेलको दाबी छ । नाटक घरसँगै दुई तले मेकप र ड्रेसिङ कोठा, लाइट रूम र शौचालयसमेत निर्माण भइरहेको उनले बताए ।

आरोहण गुरुकुलका अध्यक्ष भैरब क्षेत्रीले निर्माण कम्पनीको ढिलासुस्तीले आउँदो फागुन १५ गतेदेखि सुरु हुन लागेको अन्तर्राष्ट्रिय नाटक महोत्सव नव निर्मित नाटक घरमा मनाउन नपाएको गुनासो पोखे । ‘निर्माण कम्पनीले कहिलेसम्ममा निर्माण कार्य पूरा गर्छ भन्ने नै ठेगान छैन,’ उनले भने, ‘ठेक्केदारले आफ्नै तालमा निर्माण कार्य अघि बढाइरहेको छ ।’

साहित्य, कला, संस्कृतिको केन्द्र मानिएको विराटनगरमा नाटक घरको अभावमा राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको नाटक महोत्सव आयोजना भइरहेको समस्याले भारतीय दूतावासमा यो नाटक घरका लागि पहल गरेको क्षेत्रीले सुनाए । ‘७ बर्ष अगाडि गुरुकुलको प्रांणमा २ सय ४२ जना अट्ने सुशिला कोइराला नाटक घर निर्माण भएको थियो,’ उनले भने, ‘त्यसले यहाँको दर्शकको चाप थेग्न नसकेको र राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको नाटक महोत्सवलगायतका कार्यक्रम गर्न अहिले बन्दै गरेको नाटक घरले सघाउ पुग्छ ।’

महानगरले उपलब्ध गराइदिएको १२ कट्टा जग्गामा १२ वटा कोठा भएको २ वटा भवन र सुशिला नाटक घरमा अर्को नाटक घर थपिने क्रममा छ । बन्दै गरेको नाटक घरको पछाडि खाली रहेको जग्गामा कलाकारहरूका लागि होस्टेल निर्माण गर्ने उनको योजना छ ।
गुरुकुलले मुलुकका लागि सफल रंगकर्मीहरू उत्पादन गर्न सफल भएको छ ।

अध्यक्ष क्षेत्रीका अनुसार हालसम्ममा गुरुकुलबाट सुनिल पोख्रेल, रामभजन कामत, मिलन नेपाली, मुकेश कर्ण, उव सापकोटालगायतका सफल रंगकर्मी उत्पादन भइसकेका छन् । तत्कालीन अध्यक्ष प्रदिप श्रेष्ठले २०३७ सालमा गुरुकुल स्थापना गरेको थियो ।

गुरुकुलका महासचिव विवश पोख्रेलले साहित्य, कला, संस्कृतिको संरक्षणका लागि नाटक घर आवश्यक भएको बताए । ‘सहरको सभ्यता त्यहाँको नाटक घरले झल्किन्छ,’ उनले भने, ‘बन्दै गरेको नाटक घरले यहाँ कला क्षेत्रको सम्भाव्यतामा वृद्धि भएको छ ।’ यसअघि भएको सानो आकारको एउटा मात्रै नाटक घरले साहित्यिक र कलासम्बन्धी कार्यक्रम एकै दिन गर्न अप्ठ्यारो हुने गरेको थियो तर अब बन्दै गरेको अर्को नाटक घरले यो समस्या समाधान हुने उनको विश्वास छ ।

प्रकाशित : फाल्गुन ७, २०७५ ०९:४४
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT