पुस्तक सूचीमा  आलटाल

कान्तिपुर संवाददाता

विराटनगर — विगतमाझैं यस वर्ष पनि अधिकांश संस्थागत विद्यालयले पुस्तकको सूची सार्वजनिक गरेका छैनन् । शैक्षिक सत्र सुरु हुनु अगावै आवश्यक पुस्तकको सूची सार्वजनिक गर्नुपर्ने भए पनि संस्थागत विद्यालयले अझै गरेका छैनन् । 

शिक्षा ऐन र शिक्षा निर्देशिका २०७२ मा उल्लेख भएअनुसार परीक्षाफल सँगसँगै विद्यालयले पुस्तकको सूची पनि सार्वजनिक गर्नुपर्ने हो । प्रदेश १ का ४० प्रतिशत संस्थागत विद्यालयले मात्रै पाठ्यपुस्तको सूची सार्वजनिक गरेको अभिभावक संघ प्रदेश समितिले जनाएको छ ।

Citizen


विद्यालयले कमिसनको खेलमा लागेर बेलैमा पुस्तकको सूची सार्वजनिक नगर्ने र शैक्षिक सत्र सुरु भएपछि अभिभावकलाई पुस्तक पसल र प्रकाशन गृह तोकेर पुस्तक खरिद गर्नुस् भनेर दबाब दिने गरेको अभिभावक उत्तम ढुङ्गेलले बताए । निजी विद्यालयले प्रकाशकबाट कमिसन लिएर पाठ्यपुस्तक किन्न लगाउँदा विद्यार्थी र अभिभावक मारमा परेको उनले बताए ।

‘विद्यार्थीले पाउनुपर्ने पाठ्यपुस्तकको लिस्ट गोप्य राखिरहनुको कारण के ?,’ ढुङ्गेलले भने, ‘पाठ्यक्रमको सूची पनि समयमा नदिने, एउटा मात्र प्रकाशन गृह त्यसमा पनि एउटा मात्र पुस्तक पसल तोकिनुले कमिसनको चलखेल हुने गरेको स्पष्ट बुझ्न सकिन्छ ।’ ‘शैक्षिक सत्र सुरु हुन २० दिन अगाडि नै कुन कुन पुस्तक आवश्यक पर्ने हो त्यो सूची सार्वजनिक गर्दा हामी अभिभावकलाई असहज हुन्छ,’ उनले भने, ‘विद्यालयले सुरुमै सार्वजनिक गरे त सबै व्यवसायीले आवश्यक पुस्तक राख्छन् । व्यवसायीबीच प्रतिस्पर्धा हुन्छ त्यसो हुँदा अभिभावकले केही छुट पनि पाउन सक्छन् तर जुन पब्लिकेसनले बढी कमिसन दिन्छ सोही प्रकाशन गृहको पुस्तकको लिस्ट अभिभावकलाई थमाउँछन् ।’

पुस्तक तथा स्टेशनरी व्यवसायी माधव अधिकारीले अहिलेसम्म कुनै पनि विद्यालयले पाठ्यपुस्तक सूची नदिएको बताए । ‘विद्यालयले बेलैमा पाठ्यपुस्तको सुचि सार्वजनिक गर्ने हो भने आम उपभोक्ताले आफूले चाहेको स्थानमा पुस्तक खरिद गर्न पाउँछन्,’ उनले भने ‘तर विद्यालयले अहिलेसम्म सूची दिएका सरोरवाला निकायले यसमा कुनै अनुगमन पनि गरेको छैन ।’

अभिभावकले पुस्तकको सूची विद्यालयले सार्वजनिक नगर्दा पुस्तक खरिदमा झन्झट व्यहोर्नुपर्ने गुनासो गरेपछि प्रदेश सामाजिक विकास मन्त्रालयले एक साता अगावै संस्थागत विद्यालयलगायत सरोकारवाला सबै निकायसँग छलफल गरेर पाठ्यपुस्तक सहज उपलब्धहुने वातावरण बनाउन निर्देशन गरेको थियो ।

‘अभिभावकको गुनासो आएकाले हामीले सरोकारवाला सबैसँग मन्त्रालयमा छलफल गरेर पाठ्यपुस्तकको बिक्री वितरणलाई सहज बनाउन आग्रह गरेका छौँ,’ सामाजिक विकास मन्त्रालय शिक्षा महाशाखा प्रमुख दिव्यराज कट्टेलले भने, ‘यो स्थानीय तहर जिल्ला शिक्षा समन्वय समितिको कार्यक्षेत्र भएकाले उसको काम हो ।’

यता जिल्ला शिक्षा समन्वय समितिका राजेन्द्र बुढाथोकीले भने आफूहरूले शिक्षकको नियुक्ति, सरुवा र बढुवाका विषयमा मात्रै काम गर्ने बताए । ‘जिल्ला समन्वय समितिले शिक्षकहरू मात्रै हेर्छ,’ उनले भने, ‘बाँकी काम स्थानीय तहको हो शिक्षकको सरुवा, बढुवा र नियुक्ति बाहेकको काम हाम्रो कार्यक्षेत्र भित्र पर्दैन ।’ विराटनगर महानगरपालिका शिक्षा शाखा प्रमुख रुद्र दुलाले विद्यालयहरूले पुस्तकको सूची सार्वजनिक गर्ने पर्ने कुनै नियम नभएपनि विद्यार्थी र अभिभावकलाई सहज बनाउन सार्वजनिक
गर्नुपर्ने बताए ।

‘पुस्तकहरूको सूची समयमै सार्वजनिक नहुँदा समस्या आएको भन्दै अभिभावकको धेरै गुनासो आएपछि हामीले संस्थागत विद्यालयहरूलाई पुस्तकको सूची सार्वजनिक गर्न र महानगरपालिकामा पनि पठाउन आग्रह गरेका छौं,’ उनले भने, ‘केही विद्यालयले महानगरपालिकामा आफ्नो सूची बुझाएका छन् प्याब्सनले सबै विद्यालयहरूसँग संकलन गरेर बुझाउँछु भनेको छ तर अहिलेसम्म आएको छैन ।’

प्याब्सन मोरङका अध्यक्ष अर्जुन बस्नेतले भने विद्यालयहरूले अभिभावकहरूलाई सहजै पाठ्यपुस्तकको लिस्ट दिने गरेको बताए । अभिभावकहरू स्वयम्ले पब्लिकेशन र पुस्तक पसल तोकेर दिन आग्रह गर्ने गरेकाले विद्यालय तोक्ने गरेको उनको तर्क छ । ‘कुन पुस्तक पसलमा किन्नुपर्ने हो पुस्तक भन्नुहोस् हामीलाई धेरै वटा पुस्तक पसल धाउन झन्झट हुन्छ भन्नुहुन्छ अभिभावकहरू,’ उनले भने, ‘त्यसैले पनि विद्यालयहरूले अभिभावकहरूलाइ पुस्तक पसल तोकिदिने गरेका हुन् ।’

विद्यालयले प्रकाशन गृह तोक्ने, तोकिएका प्रकाशन गृहकै पुस्तक खरिद गर्न अभिभावकलाई बाध्य पार्ने र त्यसबाट मोटो रकम निजी विद्यालय सञ्चालकको हातमा पुग्ने गरेको आरोप अभिभावक संघको छ ।

‘परीक्षा फल सँगसँगै विद्यालयहरूले पाठ्यपुस्तकको सूची पनि सार्वजनिक गर्नुपर्ने हो,’ अभिभावक संघ प्रदेश समिति अध्यक्ष देवी पन्थीले भने, ‘तर अहिलेसम्म प्रदेशका ४० प्रतिशत विद्यालयहरूले मात्रै सार्वजनिक गरेका छन्, हामीले नियमित अनुगमन गरिरहेका छौं तर पनि धेरै विद्यालयहरूले अटेर गरिरहेका छन् ।’ प्रदेश १ मा ५ सय ६९ वटा संस्थागत र ८ सय ३६ सामुदायिक विद्यालय सञ्चालनमा छन् ।

विनु तिम्सिना (प्रशिक्षार्थी)

प्रकाशित : वैशाख २, २०७६ ०९:२३
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

सिरुवा पर्व मनाइँदै

राजवंशी जातिले बैशाख १, २ र ३ गते सिरुवा पर्व मनाउने
अर्जुन राजवंशी

बिर्तामोड — नयाँ वर्षसँगै राजवंशी समुदायको ‘सिरुवा पर्व’ सुरु भएको छ । तीन दिनसम्म मनाइने सिरुवाको पहिलो दिन वैशाख १ गते आइतबार झापाका राजवंशीहरूले उत्साहसाथ ‘पानी सिरुवा’ मनाएका छन् ।

झापाको कनकाई ९ घैलाडुब्बामा राजवंशीले ॅसिरुवा पर्व’मा पानी छ्यापाछ्याप गर्दै ।तस्बिर : अर्जुन/कान्तिपुर

राजवंशी जातिले वैशाख १, २ र ३ गते सिरुवा पर्व मनाउने गर्छन् । सिरुवा राजवंशीको प्रमुख चाड हो । पर्वकाअवसरमा ठाकुर–ब्र≈माणी, घाटोसरीसहित कुल देवीदेवताको पूजा गर्ने चलन छ । यो जातिले सिरुवाको पहिलो दिन बैशाख १ गते ‘पानी सिरुवा’, २ गते ‘काद सिरुवा’ र ३ गते ‘रंग सिरुवा’ खेलेर मनाउने गर्छन् । वर्षभरी शितलता प्राप्त होस् भन्ने कामना गर्दै आपसमा पानी छ्यापा–छ्याप गरेर परापूर्वकालदेखि पानी सिरुवा मनाउने चलन रहदै आएको ७७ वर्षीया नुकानी राजवंशीले बताइन् ।

सिरुवामा राजवंशी जातिले पर्वभरी दैनिक घर–आँगन लिप–पोत गरी सफासुग्घर राख्ने, लुगा–कपडा धुइपखाली गर्ने, कुल देवता, ग्रामथानको नियमित पूजा गर्ने, मीठा–मीठा परिकार बनाएर खाने तथा सिरुवा खेल्न छिमेकी गाउँ र मेला बजार जाने चलन छ । महिलाहरू सिरुवा पर्व सुरु हुनु एक हप्तादेखि परिवारका सदस्यहरूको शरीरमा घाउँ, खटिरा नओस्, वर्षभरि घरपरिवारमा सुख–शान्ति होस् भन्ने कामना गर्दै गाउँगाउँ घुमेर घाटोसरी गाउने चलन पनि छ ।

पानी सिरुवा कनकाई नगरपालिकाको घैलाडुब्बा, बाह्रदशी गाउँपालिका, गौरीगञ्ज गाउँपालिका १ कुञ्जिबारीलगायतका स्थानमा सामूहिक मनाइएको छ । पानी सिरुवा राजवंशी जातिका सबैले मनाउने गर्छन् । उनीहरूले पानी सिरुवा खेल्नुअघि बिहान खानाको सट्टा ‘गाजी–मुरी’ (चना–भुजा) र खेसरी दालको ‘बरी’ (चप) परिकार बनाएर खाने गर्छन् ।

घैलाडुब्बाको टेकनारायणबारीमा बिहान राजवंशी पुरुष तथा महिलाहरू जातीय पोसाक लगाएर पानी सिरुवा खेलेका थिए । कोचिला गाभूर फ्रन्टको आयोजनामा सामूहिक रूपमा गाजी–मुरी र दालको बरी खाएर जातीय सांस्कृतिक कार्यक्रमसाथ उनीहरूले पानी छ्यापा–छ्याप गरेर पानी सिरुवा खेले ।

पर्वका अवसरमा जिल्लाका आदिवासी गाउँहरूमा सिरुवा मेलाहरू समेत सुरु भएका छन् । चैत २९ गते गौरादह नगरफालिका ७ ग्वालडुब्बामा सामूहिक सिरुवा सांस्कृतिक कार्यक्रम गरियो । कार्यत्रममा स्थानीय राजवंशी महिलाहरूले नयाँ वर्षमा गरिने घाटोसरी पूजा समेत गरेका थिए । पछिल्लो समय सिरुवा सामूहिक रूपमा मनाउने चलन बढेको छ । ‘युवा पुस्तालाई पर्वबारे आकर्षित गर्न तथा जानकारी पस्किन सामूहिक रूपमा पानी सिरुवा खेल्ने कार्यक्रम आयोजना गरेको’ फ्रन्टका अध्यक्ष अभय राजवंशीले जानकारी दिए ।

‘पहिला हामी गाउँगाउँ डुलेर पानी सिरुवा खेल्ने गर्दथ्यौं । तर, अहिले त्यो चलन हराएर गएको छ,’ ६० वर्षीया सावित्रा राजवंशीले भनिन्, ‘तर अहिले सामूहिक रूपमा पानी सिरुवा खेल्न पाउँदा निकै खुसी लागेको छ ।’

प्रकाशित : वैशाख २, २०७६ ०९:२१
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT