परम्परागत सीप सिक्दै राजवंशी महिला

कान्तिपुर संवाददाता

बिर्तामोड — राधिका राजवंशी गृहणी हुन् । सधैं घरकै काममा व्यस्त हुने उनलाई हिजोआज हर्चना चोकमा भेटिन्छ । बिर्तामोड नगरपालिका ८ हर्चना चोकमा राधिका जस्तै अन्य २० राजवंशी महिला पनि सँगै भेटिन्छन् । बिहान १० बजे भेला हुने गरेका उनीहरु चार दिन यता जातीय परम्परागत खाना मुरै (भुजा) बताउने तालिम लिइरहेका छन् ।

राजवंशी समुदायमा भात पछि धेरै खाने खाना हो, भुजा। पहिला घरमै भुजा बनाएर खाने चलन थियो। दुई दशक यता राजवंशीका घरमा भुजा बनाउने क्रम हराएको छ। मेसिनबाट उत्पादन हुने भुजा बजारमा पाउन थालेपछि राजवंशीका महिलाले भुजा बनाउन छोडेका थिए। मेसिनले भन्दा घरमै उत्पादन हुने भुजा अर्गानिक तथा स्वादिष्ट हुने भएपछि अहिले फेरी राजवंशी महिला भुजा बनाउन तम्सिएका छन्। राजवंशीको पुरानो खाना भुजा बनाउन वडा कार्यालयले सहयोग गरेको छ।


परम्परागत खानाको संरक्षण तथा राजवंशी महिलालाई व्यवसायिक बनाउने उद्देश्यले वडा ८ कार्यालयले १५ दिने भुजा बनाउने तालिम आयोजना गरेको वडा सदस्य गंगा राजवंशीले जानकारी दिए। वडा कार्यालयको १ लाख ९० हजार रुपैयाँको सहयोगमा असार ६ देखि तालिम सुरु गरेको छ। तालिममा सबै गृहणी एवं बेरोजगार महिलाको सहभागीता छ। ‘भुजा राजवंशी जातिको लागि नभई नहुने खाना हो। त्यसैले यो खानाको संरक्षण संगसंगै राजवंशी महिलालाई भुजा बेचेर व्यवसायिक बनाउन सकिन्छ कि भनेर यो तालिमको आयोजना गरेका हौं,’ वडा सदस्य राजवंशीले भने।


तालिमका लागि १५ जना महिलाको आव्हान गरेकोमा २१ जना आएको उनले बताए। सहभागीलाई प्रशिक्षक मंगली राजवंशीले भुजा बनाउन सिकाइरहकी छन्। मंगलीले २५ वर्षदेखि भुजाको व्यापार गर्दै आएको बताइन्। ‘मेसिनले बनाएको भन्दा घरमा बनाएको भुजा सफा, अर्गानिक र स्वादिलो हुन्छ,’ उनले भनिन्, ‘मैले भुजा व्यापार गरेरै तीन जना छोराको पालनपोषण गरें।’ तालिमपछि भुजाको व्यापार थाल्ने वसन्ती राजवंशीले सुनाइन्। ‘गाउँमै मेरो सामान्य पसल छ। तालिमपछि घरमै भुजा बनाउन सकें भने यसैको व्यापार गर्ने सोचमा छु,’ उनले भनिन्।


झापामा राजवंशी, ताजपुरिया, गनगाईलगायत आदिवासी महिलाले घरमै बनाउने भुजाको माग उच्च छ। एक सयदेखि १ सय २० रुपैयाँ प्रतिकेजीसम्म बिक्री हुने भुजा सहर, बजारका होटल र माछा फ्राई खाजा पसलले खरिद गर्ने गर्छन्। राजवंशी समुदायका परिवारमा पनि दैनिक भुजा खाने पुरानो चलन छ। बिहान र दिउँसोको खाजाको रुपमा खाने भुजा चाड पर्वमा अनिवार्य जस्तै खाने गरिन्छ।


‘माइती घरमा भुजा बनाउन सिकेको थिएँ। विवाह भएपछि २८ वर्षसम्म भुजा बनाइनँ,’ सूर्यकुमारी राजवंशीले भनिन्, ‘यतिका वर्षपछि गाउँमै भुजा बनाउने तालिम पुनः लिन पाउँदा खुसी लागेको छ। व्यापार नै नगरे पनि आफ्नै घरका लागि भुजा अब आफै बनाउन सक्ने गरी तालिम लिइरहेकी छु।’


जिल्लाको दमक, गौरादह, गौरीगन्ज, शिवगन्ज, महाभारा, बिर्तामोड, चन्द्रगढी, भद्रपुर, धुलाबारीलगायत ग्रामीण बजारमा घरेलु भुजाको माग उच्च छ। मेसिनबाट उत्पादन हुने भुजाभन्दा करिब ४० रुपैयाँसम्म महँगो हुने भए पनि अर्गानिक र स्वादको हिसाबले स्थानीयले घरेलु भुजा नै मन पराउँछन्। ५ केजी चामलको ४ केजी भुजा उत्पादन हुने गरेको प्रशिक्षक मंगलीले जानकारी दिइन्।

प्रकाशित : असार १०, २०७६ १०:४२
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

धमाधम खेल मैदान

कान्तिपुर संवाददाता

तेह्रथुम — पर्यटकीय क्षेत्र वसन्तपुरमा व्यवस्थित खेल मैदान निर्माण अन्तिम चरणमा पुगेको छ  । बजार क्षेत्रसँगै जोडिएको देउराली भुल्केधारा सामुदायिक वन उपभोक्ता समुहको जंगल क्षेत्रमा मैदान बनाइएको हो  ।

पुरानो खेल मैदानको क्षेत्रफल बढाएर अन्तिम आकार दिन लागिएको नयाँ शहर आयोजना वसन्तपुरले जनाएको छ । आयोजनाको ४० लाख रुपैयाँ सहयोगमा गत बर्षबाट काम सुरु गरिएको खेल मैदानका लागि चालु आबमा ३ करोड २१ लाख रुपैंया बजेट उपलव्ध गरिएको छ ।

बहुवर्षीय आयोजनाको रुपमा यो रकम खर्च गरिने आयोजना उपप्रमुख सुरेन्द्र सम्भोले बताए । दुई दशक अघिदेखि तत्कालीन गाविस, जिविस, खेलकुद मन्त्रालय, अर्थ मन्त्रालयलगायतको सहयोगमा निर्माण भइरहेको खेल मैदान निर्माणको जिम्मा गत वर्षबाट सहरी विकास तथा भवन निर्माण विभागअन्तर्गतको नयाँ सहर आयोजना वसन्तपुरले लिएको छ ।

आगामी ३ वर्षभित्रमा निर्माणका सम्पूर्ण काम पूरा गर्ने गरी आशिष आशीर्वाद जेभी उदयपुरले आधुनिक शैलीको खेल मैदान निर्माणको ठेक्का पाएको हो । यो निर्माण कम्पनीले पनि गत वर्ष भएका कामसमेतलाई निरन्तरता दिँदै बाँकी रहेका नयाँ काम गर्नुपर्ने आयोजनाले जनाएको छ ।

पहिलो वर्ष खेल मैदानसम्म जाने पहुँच सडक ढलान, खेल मैदानको क्षेत्रफल बढाउने, मैदान वरिपरि घेराबारा गर्ने, मैदान आसपास रहेका खोला कुलोको व्यवस्थापन गर्ने, माटो काटेर मैदान फराकिलो बनाउनेलगायत काम भएका छन् । खेल पर्यटनको विकास गर्ने उदेश्यले प्रदेश १ का पहाडी जिल्लामध्येकै ठूलो खेल मैदान निर्माण थालिएको प्रदेश सांसद एवं स्थानीय लक्ष्मण तिवारीले बताए ।

गुराँसको राजधानीको प्रवेशद्वार वसन्तपुरमा निर्माण भइरहेको खेल मैदानले भारतको विहार र दार्जिलिङका खेल पर्यटक तान्ने तिवारीले बताए । खेल मैदान निर्माण पूरा भएपछि वर्षभरि नै खेलका विभिन्न प्रतियोगिताको आयोजना गर्न सजिलो हुने जिल्ला खेलुकद विकास समिति अध्यक्ष केशवकुमार भट्टराईले बताए । निर्माणाधीन खेल मैदानमा खेलाडी र दर्शकका लागि आधुनिक शैलीका सेवासुविधा हुने अध्यक्ष भट्टराईले बताए ।

खेल मैदानको वरिपरि आकर्षक हरित पार्क निर्माण गर्ने काम पनि भइरहेको छ । खेल मैदान निर्माण पूरा भएपछि वर्षभरि नै खेलका विभिन्न प्रतियोगिताको आयोजना गर्न सजिलो हुने स्थानीय पाथीभरा सामुदायिक युवा क्लबले जनाएको छ । पार्कमा सकेसम्म गुराँसका धेरै प्रजातिका बिरुवा हुर्काइनेछ ।


त्यस्तै खेल मैदानभित्रै साना ठूला सवारी साधन पार्किङ स्थल, आरामदायी शौचालय, खेलाडीका लागि आराम स्थल, ५ हजार दर्शकले एकै साथ हेर्न मिल्ने प्याराफिट, प्राथमिक उपचार कक्ष, खेल मैदानभित्रै वाईफाईलगायतका सुविधा हुने नयाँ सहर आयोजनाले जनाएको छ । आगामी ५ वर्षभित्र अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको कुनै पनि प्रतियोगिता सञ्चालन गर्न मिल्ने गरी खेल मैदान तयार पारिने निर्माण कम्पनीले जनाएको छ ।

प्रकाशित : असार १०, २०७६ १०:३९
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्