सडकभरि ई-रिक्सा

ट्राफिक भगाउने र ड्राइभर भाग्ने लुकामारीले यातायात व्यवसायीमात्र होइन, सर्वसाधारण यात्रु पनि मर्कामा परेका छन्
शिव पुरी

(रौतहट) — चन्द्रपुर नगरपालिका ४ स्थित मुख्य चोक । सधैं व्यस्त हुने चोक हो यो । यहाँ पूर्व मेचीदेखि पश्चिम महाकालीसम्म जाने सवारी रोकिन्छन् । यो एउटा मुख्य गन्तव्य पनि हो । पछिल्लो समय व्यस्त सडकभरि ई-रिक्सा भेटिन्छन् । व्यवस्थित पार्किङ गरिएको हुँदैन । जता मन लाग्यो त्यतै रोकेर राख्छन् । दुई वर्षदेखि यही समस्याले ई-रिक्सा मजदुर पनि समस्यामा छन् ।

रौतहटको चन्द्रनिगाहपुर चोकमा सडकमै पार्किङ गरिएका ई-रिक्सा । तस्बिर : शिव/कान्तिपुर

चन्द्रपुर नगरपालिकाले पार्किङको व्यवस्था मिलाउन नसक्दा यहाँको सडक ई-रिक्साले पूरै ढाक्ने गरेको छ । उनीहरू पार्किङको अभावमा यताउता भौतारिने गर्छन् । बेलाबेलामा ट्राफिक प्रहरी र उनीहरूबीच लुकामारी चल्छ । ट्राफिकले सडकमा इरिक्सा राख्यो भनेर लखेट्छन् ।

ट्राफिक जान्छ । फेरि त्यही सडकमै पार्किङ हुन्छ । ई-रिक्सा संघका पूर्वअध्यक्ष तथा मजदुर केदारप्रसाद तिमल्सिनाले नगरपालिकाले बेवास्ता गर्दा ई-रिक्सा मजदुरले लामो समयदेखि सास्ती खेप्नु परेको सुनाउँछन् । 'व्यवस्थित पार्किङ छैन । सडकमै राख्नुबाहेक विकल्प पनि छैन,' उनी भन्छन्, 'नगरपालिकाले दुई वर्षदेखि पार्किङको ब्यवस्था गर्छु भनेर झुक्याएको छ ।' सडकको पेटीको नाली भत्काउने र त्यसलाई त्यतिकै छाड्ने गर्दा पनि समस्या बढेको उनको भनाइ छ । नालीलाई व्यवस्थित गर्न सके त्यसैको आडमा पार्किङ गर्न मिल्ने मजदुर बताउँछन् । पूर्वपश्चिमबाट आउने बस रोक्नासाथ यहाँ यात्रु बोक्न ई-रिक्साबीच तछाडमछाड चल्छ । सडक ढाकेर उनीहरू यात्रु बोक्न बस्छन् । त्यही बेला ट्राफिकले लखेेट्ने गरेको हो ।

चन्द्रनिगाहपुर क्षेत्रमा ४ सयका हाराहारी ई-रिक्सा सञ्चालनमा छन् । एक सयभन्दा बढी इन्धनबाट चल्ने अटो रिक्सा छन् । यहाँको क्षमता भनेको १ सय ई-रिक्सा रहेको तिमल्सिनाले बताए । चाहिनेभन्दा झन्डै चार गुणा बढी चल्न थालेपछि पार्किङ सुविधामा कठिनाइ भएको नगरपालिकाको भनाइ छ ।

यति धेरै सवारी एकैपटक सडकमा थुप्रेपछि कुनै बेला यातायात आवागमनमै समस्या हुने गरेको छ । सडकको पेटीमा फलफूलका पसलहरू बग्रेल्ती छन् । यहाँको दुबै क्षेत्र र गौर राजमार्गको सडकमै पसल राखिँदा थप समस्या निम्त्याएको छ । यसले चोकलाई कुरुप बनाएको छ । नगरपालिका प्रमुख रामचन्द्र चौधरीले चाँडै ई-रिक्सा व्यवस्थित गराउने जानकारी दिए । सबै कुरा एकैचोटि कहाँ हुन्छ र ? उनले भने, 'बिस्तारै समाधान निकाल्नुपर्छ । दुबैतिर नाला बनेपछि सबै समस्या सकिन्छ ।'

पछिल्लो समय यहाँ ई-रिक्सा किनेर चलाउनेको संख्या पनि हात्तै बढेको छ । उनीहरूमध्ये अधिकांशको अनुमतिपत्र छैन । ट्राफिकले लाइसेन्स लिन पटकपटक दबाब दिँदै आएको छ ।

उही ठाउँमा बसपार्क चन्द्रनिगाहपुरको मुख्य चोकमा सवारी रोक्दा ट्राफिक व्यवस्थापन समस्या भएको गुनासोपछि चन्द्रपुर नगरपालिकाले झन्डै ४ सय मिटर अगाडिको क्षेत्रमा लगेर रोक्ने भन्ने निर्णय गर्‍यो । निर्णय कागजमै सीमित भयो । नगरपालिकाले केही गर्न सकेन ।

पुरानो स्थानबाट केही अगाडि ल्याएर बस रोक्न थालेपछि झनै समस्या देखियो । गएको मंसिरमा नगरपालिकाले बस रोक्ने ठाउँलाई व्यवस्थित गर्ने र राजमार्गको मुख्य सडक दायाँबायाँ अतिक्रमण हटाउने अर्को निर्णय गर्‍यो । जिल्ला ट्राफिक, इलाका प्रहरीलगायता सरोकारवालालाई साक्षी राखेर निर्णय भएको थियो । त्यसको चार महिनापछि नगरपालिका, ट्राफिकलगायत सरोकारवाला मिलेर पुरानै स्थानमा बसपार्क सारेको छ । पश्चिम जाने बसलाई भने जहाँको त्यही रोक्न भनिएको छ ।

बसपार्कलाई पुरानै स्थानमा सारिए पनि सडकको दुवै क्षेत्रमा बढदो अतिक्रमण हटाइएको छैन । अहिले चोकको दुबै क्षेत्रमा अतिक्रमण बढदो छ । सडक पेटी र मुख्य राजमार्गमै थापिएका पसलले पेटीमा हिँड्नै समस्या छ । उनीहरू अटेर गरी सामान राखेर बसेका छन् । नगर नै कुरुप हुने गरी सडकमै पसल राख्दा सम्बन्धित निकाय चुप बस्नु आश्चर्य भएको स्थानीय बिनोद घिमिरेले बताए । सडकमै पसल राख्ने क्रम पनि बढेको छ ।

जथाभावी सवारी रोक्न छाडेको छैन । चन्द्रनिगाहपुरको मुख्य चोकमा सबैको नजर पुग्ने र देशभरिका यात्रु ओहोरदोहोर गर्ने हुँदा यसलाई सफा र व्यवस्थित गर्नुपर्ने भनेर जनप्रतिनिधिलाई दबाब दिँदै आएको छ । तर बेवास्ता गर्दै आएका छन् । राजधानीलगायत पश्चिम जाने बसले चोक क्षेत्र अस्तव्यस्त पार्छ ।

बिहान सबारी व्यवस्थापन गर्न ट्राफिकलाई हम्मेहम्मे पर्छ । उनीहरू कराउँछन् । सम्झाउँछन् । तर बस चालक टेर्दैनन् । अन्तमा जरिवाना काटेर छाड्छन् । ट्राफिक प्रहरी निरीक्षक बिजय श्रेष्ठले नगरपालिकाले व्यवस्थित गर्नुपर्नेमा किन नगरेको भनेर प्रश्न गर्छन् । 'ट्राफिक एक्लैले सम्भव छैन । व्यवस्थित बसपार्क र ई-रिक्साको समस्या समाधान नभएसम्म मुख्य चोकको अवस्था गन्जागोल देखिन्छ ।'

यहाँ चोेकका विभिन्न स्थानमा जथाभावी बस, ट्रक रोकेर राख्छन । बस, ट्रक, ई-रिक्सा, जिप ब्यस्त सडकमै पार्किङ हुन्छ । ट्राफिकले राखेको नोपार्किङ बोर्डमै लगेर सवारी रोक्छन् । रोक्ने स्थान नभएपछि कहाँ जाने भनेर सबाल जवाफ फर्काउछन् । राष्ट्रिय राजमार्ग भनिएको सडकलाई पार्किङस्थल बनाइएको छ । नियम विपरीत गरिएको पार्किङले सवारी साधन गुडाउनमात्र होइन, पैदलयात्रुलाई हिँड्न समेत बाधा पुगेको छ ।

प्रकाशित : वैशाख ४, २०७६ ११:५९
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

हुन्डरीपीडितलाई साइकल

जीविकोपार्जनलाई सहज बनाउने उद्देश्यसाथ नेपाल एयरलाइन्सका कर्मचारीले दिए साइकल र सिलाइ मेसिन 
शंकर आचार्य

(पर्सा) — फेटा गाउँपालिका ३ पुरैनियाकी ३५ वर्षीया रुखसाना खातुनको हातमा मंगलबार नयाँ सिलाइ मेसिन परेपछि आँखा रसायो । दुई साताअघिको विनाशकारी हुरीहुन्डरीले उनको जीविकोपार्जनको एकमात्र सहारा सिलाइ मेसिनमा क्षति पुर्‍याएको थियो ।

नेपाल एयरलाइन्सका कर्मचारीले हुरीपीडित पर्सा र बाराकालाई राहतस्वरूप उपलब्ध गराएको साइकल मंगलबार वीरगन्जमा हस्तान्तरण गरिँदै । तस्बिर : शंकर/कान्तिपुर

११ वर्षमुनिका आधा ६ छोराछोरीसहितको परिवार पाल्ने एकमात्र सहारा सिलाइ मेसिन उडाएपछि उनलाई भविष्यको निक्कै चिन्ता थियो । 'हुरीले मेसिन क्षति गरे पनि मेरो हातखुट्टा सहीसलामत छ,' उनले भनिन्, 'नयाँ मेसिन पाउँदा आत्मविश्वास पलाएको छ, छोराछोरी पाल्न अब कसैको अघि हात थाप्नु परेन ।' पति अर्की श्रीमती लिएर हिँडेपछि उनकै काँधमा परिवारको जिम्मेवारी आएको थियो । नेपाल एयरलाइन्सका कर्मचारीले आफ्नो १ दिनको तलबबाट राहतस्वरूप उपलब्ध गराएको रकमबाट उनले मंगलबार वीरगन्जमा उपहारस्वरूप नयाँ सिलाइ मेसिन पाइन् । दाइजो एवं सामाजिक कुरीतिविरुद्ध जागरण अभियान पर्साको आयोजनामा एयरलाइन्स कर्मचारीले संकलन गरेको तलब रकमबाट पर्सा र बाराका हुन्डरीपीडित २८ परिवारलाई राहत सामग्री बाँडेको थियो । २५ जनाले साइकल पाए भने १ जनाले सिलाइ मेसिन र २ परिवारलाई राहतस्वरूप ६/६ हजार रुपैयाँ नगद उपलब्ध गराएको थियो ।
साइकल पाएपछि फेटा १ भलुहीका ३६ वर्षीय राजेश दास पनि निक्कै भावुक बने । हुरीले उनको एकमात्र साइकल उडाएर कता लग्यो पत्तै भएन । 'नयाँ साइकल पाएपछि अब मलाई दैनिक रोजगारीका लागि वीरगन्ज आउन सहज भयो,' उनले भने, 'म वीरगन्जमा ट्रकको बडी बनाउने मजदुर हुँ, बसमा दैनिक भाडा तिरेर आउँदा कमाएको जति भाडामै खर्च हुन्छ । त्यसमाथि सार्वजनिक बसको हिसाबले कामबाट र्फकनु पर्दा पनि बढी समय दिन पाइन्थेन ।' साइकल पाएका फेटा १ भरवलियाकै पीडित ३२ वर्षीय रमेश शर्माले आफू वीरगन्जमा दैनिक राज मिस्त्रीका रूपमा मजदुरी गर्न आउने गरेको तर २ सातायता साइकल नहुँदा निक्कै सास्ती भोगिरहेको बताए । 'अब साइकल पाइयो, धेरै सहज भयो,' उनले भने, 'साइकल नहुँदा निक्कै गार्‍हो भयो ।'

इन्जिनियर अतिउल्लाह अन्सारीले एयरलाइन्सका १ हजार ४ सय कर्मचारीले यसअघि नै एक दिनको तलब बराबर १४ लाख रुपैयाँ राहतस्वरूप प्रधानमन्त्री राहत कोषमा बुझाइसकेको बताए । तर त्यो रकम बिस्तारै पीडितको भवन निर्माण प्रयोजनमा खर्च हुने भएकाले तत्काललाई ३ सय कर्मचारीले व्यक्तिगत रुपमा पीडितलाई थप राहत होस् भनी आआफ्नो तलबबाट रकम छुट्याई सहयोग गरेको उनले बताए ।

'पीडित परिवारलाई तत्कालीन राहतका रूपमा खाद्यान्न तथा अन्य वस्तु पर्याप्त भइसकेकाले हामीले दीर्घकालीन राहतका रूपमा साइकललाई प्राथमिकता दिएका हौं,' उनले भने, 'विपन्न र मजदुरी गरेर गुजारा चलाउने परिवारलाई साइकलजस्तो दीर्घकालीन राहत अरू केही हुन्न भनेर सहयोग गर्‍यौं ।'

आयोजक संस्थाका अध्यक्ष वृजेश्वर चौधरीले तराईमा साइकलको ठूलो महत्त्व रहेको बताए । 'साइकल तराईको घोडा र गरिबको मोटर मानिन्छ, घरका धेरै सदस्यले एउटै साइकलको बहुउपयोग गरिरहेका हुन्छन्,' उनले भने, 'साइकल पाउने धेरैजसो मजदुरी गर्ने सामान्य र दलित परिवार भएकाले उनीहरूलाई अब कलैया र वीरगन्जसम्म पुगेर काम गर्न सहज हुनेछ ।' उनले तराई मधेशको पीडामा पहाडबाट लगाइएको मलम सराहनीय भएको बताए । बाराको भरवलिया, पुरैनिया, मनगढवा, फेटा तथा पर्साको सुखचैनालगायत हुरीपीडित बस्तीमा पुगेर स्थलगत अध्ययनपछि अति पीडित, विपन्न तथा दलित परिवारको पहिचान गरी राहतमा प्राथमिकता दिइएको उनले जनाए ।

प्रकाशित : वैशाख ४, २०७६ ११:५५
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्