तरकारी संकलन केन्द्रमा भैंसी

शिव पुरी

रौतहट — यमुनामाई नगरपालिका ४ स्थित सरुअठाको तरकारी संकलन केन्द्र भैंसी राख्ने ठाउँ बनेको छ  । जिल्लाभरका किसानले उत्पादन गरेको तरकारी संकलन गरी बिक्रीका लागि बाहिर लैजाने उद्देश्यले डेढ दशकअघि बनाइएको भवन अहिले भैंसी ओसारपसार स्थलका रूपमा प्रयोग भएको छ  ।

सरुअठाका मंगल सिंहले तरकारी संकलन केन्द्रका लागि १० कठ्ठा जग्गा दिएका थिए । नेपाल सरकारले त्यही बेला दुईवटा भवन र एउटा तरकारी राख्ने टहरा बनाएको थियो । अहिले भवन अलपत्र छ ।

टहरामा व्यापारीले भैंसी बाँध्ने गरेका छन । भारतबाट ल्याइने भैंसी त्यहीं राखेर राजधानी लगायतका सहरमा लैजाने गरिएको छ । कृषि ज्ञान केन्द्रका पूर्व प्रमुख राजनारायण यादवले किसानलाई सहज होस भन्ने उद्देश्यले भवन निर्माण गरिए पनि अहिले भैंसी राख्ने काम भएको बताए ।

Citizen

‘कसले त्यसरी भैंसी राख्ने गरेको हो थाहा भएन,’ उनले भने, ‘यसलाई सही सदुपयोग गर्नुपर्छ ।’ नगरपालिकाले समेत भवनलाई के गर्ने भन्ने कुनै ठोस निर्णय लिन सकेको छैन । केही दिन अघि पूर्वमन्त्री एवम नेकपाका सांसद प्रभु साहले भवनलाई सदुपयोग गर्नुपर्ने भन्दै स्थलगत अवलोकन गरेका थिए । झण्डै १ करोडको लागतमा बनेको भवनमा भैसी व्यापारीको रजगज छ ।

यहाँको तरकारी राजधानी लगायतको सहरमा बिक्री हुन्छ । किसानले छुट्टाछुट्टै लैजाँदा मूल्य नआउने र एकरूपता नभएपछि तत्कालीन जिल्ला कृषि विकास कार्यालयको पहलमा संकलन केन्द्रको भवन निर्माण गरिएको हो । केही समय व्यापारीले तरकारी राखेर बाहिर जिल्ला पठाए । वरपरका गाउँबाट तरकारी ल्याएर यही राख्थे । संकलन गरी राजधानी लैजान्थे । पछि किसानले तरकारी ल्याउन छाडे पछि भवन अलपत्र परेको थियो ।

भैंसी व्यापारीले कसरी र कहिलेदेखि प्रयोग गरेको भन्ने कसैले बताउन चाहेनन् । सम्बन्धित वडाका अध्यक्ष चेतनारायण राय यादवले भवनलाई फुलफुल तथा कृषि बजारका रूपमा प्रयोग गर्ने बताए । ‘हामी भवनलाई चाँडै नै सदुपयोगमा ल्याउँछौं,’ उनले भने, ‘यसका लागि गाउँपालिकामा ब्यापक छलफल भइरहेको छ ।’

भवनको कम्पाउण्डभित्र भैंसी ल्याउने र लैजाने गरिए पछि फोहोर भएको छ । भैसी लोड गर्न ठुला सबारी त्यही लगीन्छ । त्यहा फोहोरको डंगुर लागेको छ । दुईवठा ठुला भवनमा भैसी ब्यापारी र उनका कर्मचारी सुत्ने गर्छन् । बाहिरबाट हेर्दा तरकारी संकलन केन्द्र जस्तो लागे पनि भित्र भैसीको गोठको रुपमा रहेको छ ।

अव्यवस्थित बजार
जिल्लाका अधिकांश बजारहरूमा तरकारी बाटोमै बेच्ने गरेको पाइन्छ । ठाउँको अभावले बाटोमा राख्न बाध्य भएको ब्यापारी बताउछन् । सडक पेटी र मानिसको आवागमन हुने स्थानमा तरकारीको व्यापार गर्दा आवागमनमा समस्या हुने गरेको छ । यो समस्या जिल्लाभरी रहेको उद्योण बाणिज्य संघ चन्द्रनिगाहपुरका अध्यक्ष सुनिल जैसवालले बताए ।

‘जिल्लाभरिका बजार ब्यवस्थित छैनन्,’ उनले भने, ‘जहाँ पायो त्यही तरकारी लगायतका खाद्यान्न राखेर बिक्री गर्छन् ।’ सबैभन्दा ठुलो समस्या तरकारी ब्यवसायीलाई परेको गुनासो छ ।

उनिहरू ठाउँको अभावमा कहिले बजारमा तरकारी लैजादैनन् । सरुअठाका तरकारी किशान शेख सकिलले तरकारी संकलन केन्द्र हुदा सजिलो भएको बताउँछन् ।

‘सबैले केन्द्रमा तरकारी लैजान्थे । त्यही मोलमोलाइ हुन्थ्यो,’ उनले भने, ‘अहिले समस्या परेको छ । मूल्य पनि आउँदैन। जतिमा मन लाग्यो त्यतिमा बिक्री हुन्छ ।’ उनले तरकारी संकलन केन्द्रलाई ब्यवस्थित गर्नुपर्ने सुनाए ।

प्रकाशित : जेष्ठ २, २०७६ १०:४२
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

फर्म एउटाको, कारोबार अर्कैको

भूषण यादव

वीरगन्ज — आन्तरिक राजस्व कार्यालय वीरगन्जको विवरण अनुसार मोहनी इन्टरप्राइजेज बबिता कुमारी साहको नाममा दर्ता छ । उक्त फर्मको नाममा १६ करोड रुपैयाँ कर बक्यौता छ । राजस्व कार्यालयले पटक–पटक पत्राचार गरे पनि बबिता सम्पर्कमा आएकी छैनन् ।

०५६ भदौ २ मा दर्ता भएको मोहनी इन्टरप्राइजेजको नाममा भारतबाट ठूलो परिमाणमा कोइला आयात भएको छ । सम्बद्ध स्रोतका अनुसार बबिताका देवर मुकेश गुप्ताले उक्त आयात गरेका हुन् । सीमावर्ती विहारको रक्सौल निवासी गुप्ताले भारतको आसाम, गुहाटी र झारखण्डबाट कोइला आयात गरी नेपालमा बिक्री गर्दै आएका थिए । जनकपुरबाट वंशज नागरिकता लिएकी बबिताको बिहे रक्सौल निवासी मुकेशका दाजु कृष्ण साहसँग भएको थियो ।

भारतीय नागरिकसँग बिहे गरेपनि बबिताले नेपालको नागरिकता त्यागिनन् । त्यही नागरिकताका आधारमा मुकेशले मोहनी इन्टरप्राइजेज दर्ता गरी कोइला कारोबार गरेका हुन् । आन्तरिक राजस्व कार्यालय प्रमुख गोपीकृष्ण कोइरालाले बबिता र मुकेशलाई पक्राउ गर्न विभागलाई पत्राचार गरिसकेको जनाए ।

कोइला व्यापारी गुप्ताले मोहनी इन्टरप्राइजेजसँगै आफ्नै नाममा दर्ता रहेको शुभ श्री इन्टरनेसनल नामक फर्मबाट पनि कोइला कारोबार गरेका छन् । आन्तरिक राजस्व कार्यालयका अनुसार यहाँको भारतीय महावाणिज्य दूतावासको सिफारिसमा भारतीय नागरिकको हैसियतमा राजस्व कार्यालय वीरगन्जमा ०६० वैशाख २ मा शुभ श्री इन्टरनेसनल फर्म दर्ता गरेका थिए । आफ्नो नामको फर्ममा गुप्ताले कर बाक्यौता राखेका छैनन् ।

फरार रहेका गुप्तालाई सम्पर्कमा ल्याउन सिफारिस गर्ने महावाणिज्य दूतावासलाई समेत पत्राचार गरिने कर्मचारीले जनाएका छन् । भारतीय नागरिकको हैसियतमा शुभ श्री इन्टरनेसनल दर्ता गराएका गुप्ताले ०६४ वैशाख १६ मा जिल्ला प्रशासन कार्यालय पर्साको टोली नम्बर तीनबाट जन्मको आधारमा नेपाली नागरिकता समेत प्राप्त गरेका छन् । नागरिकता लिएर नेपाली नागरिक बने पनि गुप्ताले भारत सरकारले आफ्ना नागरिकलाई प्रदान गर्ने परिचय पत्र भने त्यागेका छैनन् । रक्सौल नगरपालिका निर्वाचन नामावलीमा गुप्ताको तस्बिर सहितको विवरण अझै देखिन्छ । उनको भाउजु बबिताको नाम समेत निर्वाचन नामावलीमा उल्लेख छ ।

आन्तरिक खटपटले पुराना कर्मचारीले जागिर छाडेपछि गुप्ताले गरेको गैरकानुनी क्रियाकलापको खुलासा भएको हो । राजस्व कार्यालय र प्रशासनले निगरानी बढाएपछि उनले अहिले गणपति कोल सप्लायर्सको नाममा कोइला आयात गरिरहेका छन् । वीरगन्ज नेसनल ट्रेडिङ निवासी एक महिलाको नाममा उक्त फर्म दर्ता रहेको छ । सम्बद्ध स्रोतका अनुसार केही महिना पहिलेसम्म एक सहकारीमा काम गर्ने ती युवती मुकेशको सम्पर्कमा आएपछि फर्म दर्ता गरिएको हो । ‘मुकेशका बुवा रामेश्वर गुप्ता पनि कोइला व्यापारी नै थिए, उनले पनि वीरगन्ज भन्सार क्षेत्रकी एक महिलाको नाममा फर्म दर्ता गरी करोडौंको कारोबार गरे,’ स्रोत भन्छ, ‘कर दाखिला नगरेपछि आन्तरिक कर कार्यालयले ती महिलाको नाममा पटक–पटक पत्रचार गरेको थियो, अझै कर बक्यौता छ ।

आन्तरिक राजस्व कार्यालयको विवरणअनुसार सार्वजनिक संस्था र विभिन्न फर्मको ८२ करोड कर बक्यौता छ । आयकर तर्फ ३८ करोड र मूल्य अभिवृद्धि कर (भ्याट) तर्फ ४४ करोड रुपैयाँ कर बक्यौता रहेको छ । आफ्नो नाममा फर्म दर्ता गरी अरूलाई कारोबार गर्न दिने प्रवृत्ति भयावह बन्दै गएको आन्तरिक राजस्व कार्यालय प्रमुख गोपीकृष्ण कोइराला बताउँछन् । ‘सोझासाझा, गरिब व्यक्तिको नाममा फर्म दर्ता गरी करोडौँको व्यापार गरी कर दाखिला नगर्ने प्रवृत्ति देखिएको छ,’ प्रमुख कोइराला भन्छन्, ‘यस्ता कारोबार गर्ने अधिकांश व्यापारी भारतीय हुन् ।’ कार्यालयका अनुसार भारतीय नागरिकले कारोबार गरेको गौरी निर्माण सेवाको पनि करिब १० करोड रुपैयाँ बक्यौता छ ।

फर्म दर्ताका लागि गाउँ–गाउँमा बिचौलिया घुमिरहेका हुन्छन् । ५ हजारदेखि १० हजार रुपैयाँको प्रलोभनामा फर्म दर्ता गरी अर्कैलाई कारोबार गर्न दिने गरेका छन् । यस्तो प्रवृत्ति बढ्दै गएपछि राजस्व कार्यालयले कडाई गरेको प्रमुख कोइरालाको दाबी छ । ‘कानुनी रूपले फर्म दर्ता रोक्न मिल्दैन,’ उनले भने, ‘तर, ठगिनबाट जोगाउन सचेत गछौँ, विभिन्न प्रश्न सोधेर मात्र दर्ता गर्छौं ।’

कार्यालयका अनुसार कुल फर्म दर्ताको मूल्य अभिवृद्धि तर्फ ३०.१५ प्रतिशत र आयकर तर्फ ५६ प्रतिशत ननफाइलर छन् । जसले कार्यालयमा कर विवरण दिँदैनन् । ‘नेपालमा व्यापार गर्न र कर छल्न सजिलो भएकाले सीमावर्ती क्षेत्रका कारोबारीले नेपाली नागरिकको नाममा दर्ता गरिएका फर्मबाट कारोबार गर्छन्,’ एक जानकार भन्छन्, ‘एउटा फर्मबाट ४/५ महिना कारोबार गरेपछि फेरि नयाँ फर्मको खोजी हुन्छ ।’

प्रकाशित : जेष्ठ २, २०७६ १०:४२
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT