नक्कली नोटको अनुसन्धान फितलो

लक्ष्मी साह

बारा — प्रहरीले गत जेठ १६ मा हजार दरका १० नेपाली नक्कली नोटसहित रौतहट जिल्ला मौलापुर नगरपालिका–९, सोनरनियाँ घर भएका २७ वर्षीय शिवदयाल महतोलाई बाराको कोल्हवी नगरपालिका–२, झुरझुरेबाट पक्राउ गर्‍यो ।

पूर्व–पश्चिम राजमार्गमा पर्ने निजगढ बजारबाट कोल्हवी व्यापारिक बजार हुँदै घरतर्फ जाँदै गर्दा प्रहरीले जाँचका क्रममा उनलाई नोटसहित पक्राउ गरेको थियो । उनी ना९प ५४५२ नम्बरको बाइकसहित पक्राउ परेका हुन् । प्रहरीले उनीमाथि खोटा चलनअन्तर्गत मुद्दा दर्ता गरी अदालतमा पेस गरेको थियो । अदालतले उनलाई मुद्दाको थप पुष्टिका लागि अनुसन्धान गर्नुपर्ने भन्दै थुनछेक आदेश गरेपछि उनी जेलमा छन् ।

‘प्रहरीले उक्त नक्कली रकम शिवदयालले कहाँबाट ल्याए ? कहिलेदेखि यो धन्दा गर्दैछन् ? भन्ने अनुसन्धानबाट खुलाउन सकेन,’ अपराध अनुसन्धान गर्न प्रदेश प्रहरी कार्यालय जनकपुरबाट परिचालित सादा पोसाकका एक प्रहरी अधिकृतले भने, ‘तीन सातासम्म प्रहरी हिरासतमा रहेका शिवदयालले उक्त नक्कली नोटबारे न भित्री पोल खोले न अनुसन्धान अधिकृतले खुलाउन सके ।’

शिवदयालले प्रहरी समक्ष मेलामा लंगुरबुर्जा खेल्ने क्रममा आफूले उक्त नक्कली रकम हात पारेको बयान दिएका छन् । प्रहरी उनले दिएको बयानसम्म मात्र सीमित भएकाले आरोपितले नक्कली नोटको धन्दा गर्ने सञ्जालबारे बयानमा विस्तृत नबताएको ती अपराध अनुसन्धान अधिकारीको भनाइ छ ।

‘भित्री कुरा खुलाउन गहिरो अनुसन्धानतिर गएनन्,’ उनले भने, ‘सुराकीको सूचनाले पक्राउ गर्‍यो । मुद्दा चलायो, सक्कियो । योबाहेक थप अनुसन्धान नै गर्दैनन् ।’ यसैगरीे यो घटनाको पाँच दिनपछि जेठ २१ मा रौतहटको गरुडा प्रहरीले कटहरिया नगरपालिका–५ कटहरिया मुख्य बजारबाटै सोही नगरपालिका–७ वगहीका ६१ वर्षीय जियालाल महतो १ लाख नेपाली नक्कली नोटसहित पक्राउ परे ।

उनीसँगै कटहरिया नगरपालिकाको छिमेकी मौलापुर नगरपालिका–७ पिपरिया गाउँका ४० वर्षीय विहारी साह तेली १ लाख नेपाली नोटसितै सोही ठाउँबाट छुट्टाछुट्टै पक्राउ परे । दुवैले प्रहरीसमक्ष अरू अपरिचित व्यक्तिले नोट थमाएर गएको बयान दिएका छन् ।

तिनीहरूबाटसमेत प्रहरीले अनुसन्धानबाट नक्कली नोटको सञ्जालबारे खासै खुलाउन सकेको छैन । उनीहरूमाथि समेत खोटा चलन मुद्दा चलाइएको छ । प्रहरीले उनीहरूलाई सोमबार सरकारी वकिल कार्यालयमार्फत रौतहट जिल्ला अदालतमा पेस गरेको छ ।

बारा जिल्लामा पक्राउ परेका शिवदयाल र रौतहट जिल्लाको कटहरियामा पक्राउ परेका विहारी रौतहटको मौलापुर नगरपालिकाका हुन् । यसैगरी रौतहट कटहरिया बजारबाट पक्राउ परेका जियालाल मौलापुर नगरपालिकाको छिमेकी कटहरिया नगरपालिका निवासी हुन् ।

यसरी छुट्टाछुट्टै तीनवटा घटनामा प्रहरीले तीन जनालाई नक्कली नोटसहित पक्राउ गर्दा नक्कली नोटको छपाई र यसको सञ्जालबारे गहिरो अनुसन्धान गर्न सकेको छैन् । ‘नक्कली नोटबारे गहिरो अनुसन्धान गर्न खोज्यौं । तर थुप्रै तहबाट यो कारोबार हुने गरेकाले जरोसम्म पुग्न अप्ठयारो भयो,’ बाराका प्रहरी प्रवक्ता प्रहरी नायव उपरीक्षक रञ्जितसिंह राठौरले भने, ‘यसबारे प्रहरीको विभिन्न अनुसन्धान टिमबाट थप अनुसन्धान भइरहेको छ ।’

केही समययतादेखि तराईका विभिन्न ठाउँमा नेपाली नक्कली नोट छ्याप्पछ्याप्ती पाइएको छ । केही वर्षअघि भारतीय नक्कली नोटको बजारमा बिगबिगी हुँदा भारत सरकारले नोटबन्दी गरेपछि भारतीय नक्कली नोट बरामदका घटना कम हुन थालेका छन् । तर, नेपाली नोट छुयाप्पछ्याप्ती पाइने गरेका छन् । मेला, हाटबजार र स्थानीय बजारमा नक्कली नोट पाइने गरिएको छ ।

प्रकाशित : असार १७, २०७६ ०९:११
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

सीमामा अवैध सटही कारोबार

एक वर्षयता सीमा क्षेत्रमा झन्डै १ करोड रुपैयाँसहित दुईजना पक्राउ परिसकेका छन् 
लक्ष्मी साह

बारा — प्रहरीले सुराकीका आधारमा सुवर्ण गाउँपालिका–७ सनफुलवास्थित दसगजा क्षेत्रबाट मंगलबार साँझ एक भारतीयलाई ५७ लाख ७९ हजार ४ सय ९० रुपैयाँसहित पक्राउ गर्‍यो । भारतको मोतीहारीका २४ वर्षीय बृजकिशोरकुमार कुसवाहा पक्राउ परेका थिए । 

घटनास्थल उनको ससुराली गाउँ नजिक पर्छ। बीआर ०५ एसी ४४८६ नम्बरको भारतीय बाइकसहित कुसवाहा पक्राउ परे। जाँचका क्रममा बाइकको विभिन्न भागलगायत उनले लगाएको हेल्मेट, पिंडौला, ढाड, पेट, कम्मर, जिन्स पाइन्टको खल्तीलगायत ठाउँमा लुकाएको रकम बरामद भयो। रकमको स्रोत नखुलेपछि प्रहरीले उनलाई सम्पत्ति शुद्धीकरण अनुसन्धान विभाग ललितपुर पठाएको छ।

एक वर्षअघि दसगजा क्षेत्रमा पर्ने विश्रामपुर गाउँपालिका–१ छतवामा ४० लाख नेपाली रुपैयाँ ल्याउँदै गर्दा अर्का एक भारतीय नागरिक पक्राउ परेका थिए। मोतीहारी जिल्ला आदापुर श्यामपुर बजारका गुडुकुमार साह कानु बाइकसहित पक्राउ परेका थिए। उनलाई पनि प्रहरीले अनुसन्धानका लागि सम्पत्ति शुद्धीकरण विभागमा पठाएको थियो। बृजकिशोर र गुडु पक्राउ परे पनि यस्तो कारोबार गर्ने धेरै भए पनि समातिएका उदाहरण कमै छन्।

केही समययता सीमा क्षेत्रमा अवैध रकम सटही गर्ने यस्तो कारोबार बढदा प्रहरी सक्रिय भएको छ। भारतीय रुपैयाँको अभावले यस्तो धन्दा फस्टाउँदै गएको हो। भारतीय रुपैयाँको आवश्यकता पूरा गर्न व्यक्तिले सटही कारोबार गर्ने गरेका छन्। भारतीय रुपैयाँ साट्नका लागि लाग्ने बट्टा (प्रतिसयमा ३ रुपैयाँ) बाट कमाउने उद्देश्यले भारतीय र नेपाली नागरिकले सीमा क्षेत्रमा यस्तो धन्दा बढाएका छन्।

‘व्यापार र जागिरभन्दा यसमा बढी कमाइ हुने भएकाले यो कारोबार गर्छौं,’ एक सटही कारोबारीले भने, ‘कारोबार गर्न सजिलो छ।’ नेपालको बैंकमा नेपाली रकम राखेर पारिको बैंकबाट भारतीय रकम झिकेर प्रति सयकडा ३ रुपैयाँको दरले बट्टा कमाएर कारोबार गर्ने गरिएको उनले बताए।

नेपाली व्यापारीलगायतलाई भारतबाट कारोबार गर्दा भारु रकम चाहिने भएकाले यो धन्दा फस्टाएको उनले सुनाए। सीमापारिका भारतीयले नेपाली आफन्त, श्रीमती, नातागोता, विश्वासिलो र साझेदारीमा काम गर्ने नेपालीको नाममा रहेका बैंक खातामा रकम जम्मा गरी पारिको बैंकबाट भारतीय रकम झिकेर सटही गर्न यस्तो धन्दा अपनाएको उनले बताए।

अहिले सबैजसो पालिकामा बैंक भइसकेकाले त्यस्तो कारोबार गर्नेहरू झन् बढेका छन्। प्रहरीका एसपी रञ्जितसिंह राठौरका अनुसार सीमा क्षेत्रमा हुन्डी र बट्टालगायत अवैध सटही गर्ने संगठित गिरोहको निगरानी बढाइएको छ। यसैबीच स्रोत नखुलेको रकमसहित पक्राउ पर्दा पक्राउ पर्नेको पक्षबाट प्रहरी अधिकारीलाई छोडन ‘लबिइङ’ गर्ने पनि बढेका छन्।

‘हुन्डी र अवैध सटही कारोबार गर्ने फरकफरक गिरोह छन्। हुन्डीमा सरकारलाई तिर्नुपर्ने विनिमय दरअनुसारको खरिद तथा बिक्री मूल्य तिर्नु पर्दैन,’ उनले भने, ‘बैंकबाट कारोबार नगरेर हातोहात कारोबार गर्छन्, जसबाट उनीहरूलाई एक त सरकारलाई कर तिर्नु परेन र अर्को बैंकमा स्रोत खुलाउनु परेन। नोक्सानी नभएर सिधै अवैध कमाइ भयो।’ यसैगरी सटही काम गर्नेले नेपाली रकमबाट भारतीय रकम साटेर बढी मुनाफा कमाउन बट्टाको काम गर्ने गरेको उनको राठौरको भनाइ छ।

प्रकाशित : असार ४, २०७६ २०:११
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT