गण्डकको पानी १२ ब्लकसम्म

कान्तिपुर संवाददाता

पर्सा — भारतले गण्डक नहरमा कम पानी छोडेपछि नहरको १२ नम्बर ब्लकसम्म मात्र पानी पुगेको छ । बारा र रौतहटको सीमासम्म पानी पुगे पनि यस वर्ष पनि नहरको पानी रौतहटसम्म पुग्न नसकेको नारायणी सिँचाइ व्यवस्थापन डिभिजन कार्यालय बहुअरीका प्रमुख इन्जिनियर राजेन्द्रप्रसाद साहले जानकारी दिए । 

‘पानी नै कम आएकाले रौतहटका किसानको खेतमा यस वर्ष धान बालीमा पानी पुर्‍याउन सकिएन,’ उनले भने । हाल नहरमा करिब ४ सय ५० क्युसेक मात्र पानी आएको साहले बताए ।

भारतबाटै न्यून परिमाणमा पानी आएको उनलेबताए । भारतमा नहरमा ८० आरडीमा नहरको साइफन चुहिएको र त्यहा बोरा राखेर पानी प्रवाह गर्ने काम भइरहेको जानकारी आफूले भारतीय पक्षबाट पाएको साहले बताए । नहरको सोही खण्ड भएर नेपालमा पानी आउने भएकाले भारतबाटै कम पानी आउँदा नेपालमा स्वाभाविक रूपमा पानी कम हुने उनले बताए ।

भारतीय पक्षले नहरको मर्मत सम्भारको काम अविलम्ब सक्ने बताउँदै आए पनि त्यसमा कति समय लाग्ने यकिन नभएको उनले बताए । यो समस्या बारे आफूले विभागलाई पत्राचार गरिसकेको उनले बताए । विभागले परराष्ट्र मन्त्रालयमार्फत भारतीय पक्षसँग पनि संवाद गरिरहेको जानकारी आफूले पाएको साह बताउँछन् ।

नेपाल र भारतबीच भएको गण्डक सम्झौताअनुसार नहरमा भारतले नेपाल तर्फ ८ सय ५० क्युसेक पानी छाड्नु पर्ने हो । तर, बर्सेनि कुनै नकुनै प्राविधिक समस्या देखाएर भारतले नहरमा कम पानी दिँदै आएको छ ।

नवलपरासीको भैंसालोटनस्थित नेपाल भारत सीमामा निर्मित व्यारेजबाट भारतीय पक्षले पानी छोड्ने गर्छ । भारतसँगको सम्झौताअनुसार बर्सेनि धान सिजनका लागि असार १५ र गहुँ सिजनका लागि पुस १० देखि नहरमा पानी आइसक्नुपर्छ ।

सन् १९७५ र ७६ मा दुई चरणमा भारत सरकारले नेपाल सरकारलाई गण्डक नहर हस्तान्तरण गरेको हो । पर्साको जानकीटोलाबाट नेपाल प्रवेश गर्ने र रौतहटको बागमतीमा गएर मिसिने नहरलाई पूर्वी नहर भनिन्छ ।

८१ किमि लामो यो नहरले पर्सा, बारा र रौतहटको ३१ हजार ४ सय हेक्टर जग्गालाई सिंचित गर्ने लक्ष्य थियो । तर भारतबाटै पर्याप्त पानी नछोडिने भएकाले पर्सा र बाराका पूर्वी भेगसम्म मात्र पानी पुग्छ । रौतहटमा पानी पुग्दैन । रौतहटसम्म पानी लग्न हाल बारामा जमुनी सिँचाइ आयोजना निर्माणाधीन छ । जसबाट गण्डक नहरमा पानी झारिनेछ ।

प्रकाशित : श्रावण २८, २०७६ १०:३३
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

जमिन बाँझो रहन नदिन भूमि बैंक

सम्झना रसाइली

तनहुँ — भानु नगरपालिकाले खेतीयोग्य जमिन बाँझो हुन नदिन भूमि बैंक स्थापना गर्ने भएको छ । नगरभित्रका खेतीयोग्य बाँझो जग्गा पहिचान गरी समुचित उपयोगको व्यवस्था मिलाउने उद्देश्यका साथ भूमि बैंक स्थापना गर्न लागेको हो । 

खेतीयोग्य बाँझा जग्गा छुट्याएर किसानलाई उत्पादनमूलक काममा प्रेरित गर्ने उद्देश्यले चालु आर्थिक वर्षको नीति, कार्यक्रम तथा बजेटमा कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने तयारी गरिएको नगरप्रमुख उदयराज गौलीले बताए । उनले भने, ‘खेतीयोग्य जमिन बाँझिँदै गएका छन् । त्यस्ता जग्गा नगरपालिकाले लिजमा लिएर खेती गर्न इच्छुक किसानलाई दिने व्यवस्था मिलाउने र यसले खेतबारी नभएका किसानले काम पाउनुका साथै खेतीयोग्य जमिनको संरक्षण हुनेछ ।’

गौलीका अनुसार खेतीयोग्य जमिन बाँझै रहँदा कृषि उत्पादनमा कमी आएको छ । नगरभित्रका किसान कामविहीन नहुने र खेतीयोग्य जमिन बाँझो नरहने उनले दाबी गरे । नगरपालिकाले कृषिमा यान्त्रीकरणलाई पनि जोड दिँदै बीउ बैंक पनि स्थापना गर्ने भएको छ । विभिन्न फलफूल, तरकारीका बिरुवा उत्पादन गर्ने तथा मौसमसँग मेल खाने जडीबुटी अलैंची, कफी, कागती, सुन्तला, अदुवा खेती गर्न पकेट क्षेत्र तोकी सामूहिक खेती गर्न प्रोत्साहित गर्ने नीति नगरपालिकाले ल्याएको छ ।

एक उत्पादन एक पकेट क्षेत्र कार्यक्रम सञ्चालन गर्न आवश्यक सहयोग उपलब्ध गराउने र व्यावसायिक उत्पादनमूलक समूह तथा सहकारीलाई प्रोत्साहन पनि नगरले गर्ने भएको छ । कृषि उपज संकलन तथा सुरक्षा गर्न शीतगृह निर्माणमा पहल गर्ने भएको छ । यस्तै, पशुचौपाया तथा कृषि उपजलाई साना किसान कृषि सहकारीमार्फत पशु कृषि धन सुरक्षा (बिमा) कार्यक्रमलाई पनि प्राथमिकतामा राखेको छ ।

नगरपालिकाले जैविक खेती हरियो तरकारी, एक घर एक करेसाबारी कार्यक्रम पनि सञ्चालन गर्ने भएको छ । कृषि तथा पशु उत्पादन केन्द्र तोकी क्रमशः नमुना कृषि फार्म र पशु फर्मको स्थापना र विकास गर्दै लग्ने भएको छ । किसानलाई कृषि र पशुपालन कार्यलाई एकीकृत रूपमा सञ्चालन गरी व्यावसायिकतातर्फ उन्मुख गर्न प्रेरित गर्ने लक्ष्य नगरपालिकाको रहेको गौलीले बताए ।

कृषि तथा दिगो वन व्यवस्थापनका लागि नगरपालिकले प्रत्येक वडामा नर्सरी, पोखरी, धूवाँरहित चुल्हो र उज्यालोसहितको घर, एक घर दुई बिरुवा र एक वडा हरियाली पार्क निर्माण गर्ने भएको छ । साथै जैविक विविधताको संवर्द्धन र सदुपयोग गर्दै जलवायु परिवर्तन अनुकूलन प्रविधिको विकास गरी कृषिजन्य उत्पादनमा प्रांगारिक खेतीलाई प्रोत्साहित गर्ने नगरपालिकाले जनाएको छ ।

प्रकाशित : श्रावण २८, २०७६ १०:३०
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT