लक्ष्यभन्दा बढी फैसला

कान्तिपुर संवाददाता

बागलुङ — सर्वोच्च अदालतले निर्धारण गरेका चौथो पञ्चवर्षे रणनीतिक आयोजनाको उच्च अदालत पोखराको बागलुङ इजलास र जिल्ला अदालतले औपचारिक थालनी गरेका छन् ।

उच्च अदालतमा बुधबार न्यायाधीशहरू हरिप्रसाद पौडेल, शकुन्तला घिमिरे र जिल्ला न्यायाधीश प्रकाशप्रसाद पण्डितले योजनाअनुसार सबैलाई न्यायमा पहुँच पुर्‍याउने उद्घोष पनि गरे ।

छिटो छरितो न्याय सम्पादनसँगै गुणस्तरमा ध्यान दिने योजनामा उल्लेख छ । अघिल्ला वर्षमा संख्यात्मक रूपमा लगत देखाएर प्रगति मान्ने चलनलाई परिमार्जन गर्दै गुणस्तरीयतामा ध्यान दिन भनिएको छ । ‘संख्या धेरै भएपछि प्रगति मान्ने प्रवृत्ति अन्त्यका लागि रणनीति आएको हो,’ पौडेलले भने, ‘अब ५० प्रतिशत मुद्दा फैसला मात्र नभई न्याय पाएको अनुभूति दिने भनिएको छ ।’ अभियोजन पक्षबाट पनि कमजोरी नहुने वातावरण बनाउन योजनाले भूमिका खेल्ने उनले बताए ।

अदालतमा विशेषगरी बाल न्याय, अपांगता र महिला तथा अन्य लक्षित समूहको न्यायका लागि छुट्टै व्यवस्थाको रणनीति बनेको छ । सर्वोच्चको रणनीतिकै आधारमा रहेर हरेक उच्च र जिल्ला अदालतले एकवर्षे र पञ्चवर्षे छुट्टै रणनीति पनि बनाउनुपर्ने प्रावधान छ ।

फैसला कार्यान्वयनलाई प्रभावकारी बनाउने, न्यायमा पहुँचका अवरोध हटाउने र सेवाप्रवाह गुणस्तर बनाउने उल्लेख छ । अदालतलाई सूचनामैत्री बनाउने रणनीतिमा छ । ‘अब अदालत पनि जडसूत्रवादी भएर बस्दैन,’ पण्डितले भने, ‘न्यायालय पनि अग्रगामी छलाङ मार्न तयार छ ।’

गत आर्थिक वर्ष २०७५/०७६ मा उच्च अदालत बागलुङ इजलासले लक्षको ५१ प्रतिशत बढी मुद्दा फैसला गरेको छ । अघिल्लो वर्ष जिम्मेवारी सरेका ४ र गत वर्ष परेका ३ सय २३ गरी ३ सय ७२ मुद्दामा २ सय ८७ मुद्दा फर्छ्यौट भएको रजिष्ट्रार धुवकुमार ढकालले बताए ।

जिल्ला अदालत बागलुङले पनि लक्ष्यभन्दा झन्डै १० प्रतिशत बढी मुद्दा फैसला गरेको छ । एक वर्षमा ४ सय २८ मुद्दा फर्छ्यौट गर्नुपर्ने लक्ष्यमा ४ सय ५३ मुद्दा फर्छ्यौट भएको जिल्ला न्यायाधीश पण्डितले बताए । ‘एक वर्ष काटेका कुनै पनि मुद्दा बाँकी छैनन्’ उनले भने, ‘अघिल्लो वर्षको जिम्मेवारी सरेका मुद्दा कुनै पनि नराखेर फर्छ्यौट भएका छन् ।’

कुल मुद्दाको ६५ प्रतिशत मुद्दा फर्छ्यौट गर्दा पुग्ने जिल्लाका रूपमा रणनीतिक योजनामा बागलुङ समावेश छ । तर झन्डै ७३ प्रतिशत मुद्दा फर्छ्यौट भएका छन् ।

गत भदौ १ गतेदेखि लागू भएको मुलुकी देवानी र फौजदारी संहिताको प्रावधानअनुसार सम्बन्ध विच्छेदका मुद्दालाई एक वर्ष अनिवार्य राख्नैपर्ने प्रावधानले कतिपय मुद्दा बाँकी रहेको स्रेस्तेदार भेषराज पौडेलले बताए । कानुनी प्रावधानले रोकिने बाहेक कुनै पनि मुद्दा नरोकीकनै फर्छ्यौट भएको उनको भनाइ छ ।

प्रकाशित : श्रावण २, २०७६ ०९:४८
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

वन्यजन्तुको आक्रमण बढ्यो

प्रताप रानामगर

दमौली — तनहुँमा केही समययता वन्यजन्तुको आक्रमणबाट मृत्यु हुनेको संख्या बढेको पाइएको छ । जिल्ला वन कार्यालयको तथ्यांक हेर्दा अहिलेसम्म वन्यजन्तुको आक्रमणबाट भानुमा मात्र ४ बालबालिकाले अकालमा ज्यान गुमाएका छन् । घर आँगनमै आएर चितुवाले आक्रमण गरेपछि स्थानीय त्रासमा छन । 

डेढ वर्षको अवधिमा चितुवाको आक्रमणबाट ४ बालबालिकाले ज्यान गुमाएको डिभिजन वन अधिकृत केदार बरालले बताए । ‘भानुमा चितुवा र भालुको त्रास छ,’ उनले भने । चितुवाको आक्रमणबाट ०७४ फागुन महिनामा भानु– ३ का ६ वर्षीय विशाल श्रेष्ठले ज्यान गुमाए ।

त्यसैगरी ४ वर्षीया रन्जिता लम्साल, गोरखा घर भई मामाघर भानुमा बस्दै आएका अमृत गुरुङ पनि घरआँगनमा खेल्नेक्रममा चितुवाको सिकार बन्न पुगे । गत जेठ महिनमा भानु–२ का ८ वर्षीय पुष्पा अधिकारीको चितुवाको आक्रमणबाट मृत्यु भएको उनले बताए । मृतक तीन जनाको परिवारलाई १० लाख रुपैयाँका दरले राहत रकम वितरण गरिएको छ ।अधिकारीको भने प्रक्रियामा छ ।

‘घटनापछि वन्यजन्तुको त्रास छ,’ उनले भने, ‘वन्यजन्तुबाट सुरक्षित रहन चेतनामूलक कार्यक्रम सञ्चालन गरिरहेका छौं ।’ दर्जन बढी विद्यालयका विद्यार्थीलाई वन्यजन्त आक्रमणबाट सुरिक्षत हुने तरिका सिकाइएको छ । घरवरपरका झाँडी तथा बुट्यान फाँड्न भनिएको छ । जंगलमा चितुवाको आहार नभएकाले गाउँमा पसेर बालबालिकालाई आक्रमण गरेको हुनसक्ने बरालले बताए । मानव र वन्यजन्तुबीच द्वन्द्व न्यूनीकरण गर्न जंगलमा चितुवाको बासस्थान पहिचान गरी आहाराको व्यवस्थापन तयारी भइरहेको छ ।

जंगलमा खरायो, मृगजस्ता जीवजन्तु संरक्षण गरेर चितुवालाई जंगलमा भुल्ने वातावरणको व्यवस्था गर्ने उनले बताए ।
चितुवाले बालबालिकामाथि आक्रमणका घटना भएकाले स्थानीयमा त्रास अझै रहेको स्थानीय नानबहादुर अधिकारीले बताए । पछिल्लो घटनापछि चितुवा घरघरमा आएर बाख्रालाई आक्रमण गर्न आएको छ ।

मान्छेलाई पनि नगर्ला भन्न नसकिने उनको भनाइ छ । ‘आधा दर्जन बाख्रा मारिसकेको छ । घटनाबारे डिभिजन वन कार्यालयमा खबर गरेका छौं,’ उनले भने, ‘वर्ष दिनदेखि चितुवाको त्रासमा बसिरहेका छौं ।’ एक दुई दिन सशस्त्र प्रहरीको टोलीले गस्ती गरे पनि अहिले छाडेकालेआफूहरू त्रासमा रहेको बताए ।

भालुको आक्रमण परी भानुमा ३ घाइते भएका डिभिजन वन कार्यालयका कर्मचारी पुष्प खनालले बताए । ०७५ कात्तिकमा भानु ११ का ४८ वर्षीय भीमबहादुर तामाङ, ०७४ वैशाखमा प्रेम बानिया र ६० वर्षीय चिजबहादुर कुँवर भालुको आक्रमणबाट घाइते भएका हुन् । घाइतेको औषधी उपचार खर्च प्रावधान अनुसार राज्यबाट रकम दिएको छ । भानु ११ र १३ मा भालुको त्रास छ ।

यहाँका आधा दर्जन गाउँमा रातभर घरआगनमा भालु डुल्ने गर्छन् । गाउँमा भालुको त्रास रहेको भानु–१३ का वडाध्यक्ष रामबहादुर बानियाँले बताए । ‘बारीको मकै भालुले खाएका छन्,’ उनले भने, ‘गाउँलेले मकै बारीमा राँको र बत्ती बाल्ने गरेका छन् ।’ साँझ परेपछि गाउँका मानिस समूहमा हिँडने गरेको उनले बताए ।

सम्जुर, बकैले, धनुबास, अतभैया, माझगाउँ र सिरना गाउँ दैनिक रातको समयमा भालु आउने गरेको छ । भालुले मुस्लिम समुदायको चिहानबाट गाडेको लास खोतल्न थालेपछि झनै त्रास बढेको छ । भालुको मुख्य आहारा फलफूल भएकाले जंगलमा फलफूलका बिरुवा रोप्नुपर्ने वन अधिकृत बरालले बताए ।

प्रकाशित : श्रावण २, २०७६ ०९:४८
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT