बेथेले मनग्गे आम्दानी

मधु शाही

बाँके — आलु खेतीसँगै बारीमा उम्रेको बेथे बिक्री गरेर कोहलपुर–७ की चमेली केसीले घर खर्च चलाउँदै आएकी छन् । आलु किसानको खेतमा उनले अनुमति लिएरै बेथेको साग टिप्छिन् र बजारमा बिक्री गर्छिन् । 

‘अर्कैको बारीमा उम्रिएको बेथेको साग सित्तैंमा पिटेर बजारमा ल्याई बिक्री गर्छु,’ उनले भनिन्, ‘लगानी गर्नु पर्दैन, एक मुठा बिक्री गर्दा १० देखि २५ रुपैयाँसम्म आम्दानी हुन्छ ।’ सागको मुठाको आकार र गुणस्तरका आधारमा मूल्य निर्धारण गर्ने गरेको उनले बताइन् । यो व्यापार चमेलीको लगानीबिनाको शतप्रतिशत मुनाफा हो ।

उनले दिउँसोमा टिप्ने र साँझ–बिहान बिक्री गर्ने गर्छिन् । सित्तैंमा खेतमा उम्रिएको बेथे बेचेर उनले मासिक २० हजार रुपैयाँ सजिलै कमाउने गरेको बताइन् । यतिबेला बेथे उम्रिने सिजन हो । आलु, बन्दा गोपी, काउली, गहँुलगायत खेतीभित्र बेथे पाइन्छ । किसानको लगानी र मिहिनेतबिनै बेथे उम्रिन्छ । त्यसैले उनीहरू त्यसलाई टिपेर बजारसम्म लैजाने सोच राख्दैनन् ।

केसीजस्तै बेथेको साग टिपेर शतप्रतिशत नाफा कमाउने धुनमा लागेका महिला कोहलपुरमा थुप्रै छन् । गाउँमा भन्दा सहरी क्षेत्रमा बेथेको साग निकै चासोका साथ किन्ने गरेको कोहलपुर–११ की अनिता परियारले बताइन् । दिनभरि घरमा बसेर समय खर्चिनु उचित लाग्दैन उनलाई । आफ्नो खेती गर्ने जमिन छैन । जागिर खाने पढाइ छैन ।

उनले बेथे टिपेर बजारमा ल्याउने काम साथीबाटै सिकेको बताइन् । कतिपय किसानले खेतबाट आलु नै चोरी हुने डरले खेतमा पस्न नदिने अनिताले सुनाइन् । कोहलपुर–१३, सिम्री गाउँमा अहिले बेथे टिप्नेको भीड छ । कतिले घरमै खान टिप्छन्भने कतिले बजारमा बिक्री गर्न ।

६० वर्षीया पंकी बुढाथोकीको दैनिकी चलाउने आय आर्जन नै बेथेको साग बिक्री हो । बेथेको साग टिप्न उनलाई लगानी लाउनु पर्दैन । त्यसैले व्यापार गर्न सजिलो भएको उनले सुनाइन् । उनी बेथे टिप्नकै लागि कोहलपुरका विभिन्न भित्री गाउँमा डुल्छिन् । जतिसक्दो लोकल देखिने बेथे खोज्नु उनको मुख्य ध्येय हुन्छ । कोहलपुर कृषि मेला र हवलदारपुरको कृषि मेलामा उनले बेथे नै बेच्ने गरेको बताइन् । बजारका मान्छेले स्वादिलो मान्ने भएकाले उनले साग आफैंले केलाएर बेच्ने गरेको सुनाइन् ।

कलिला पात टिपेर सफा गरी टोकरीमा सजाएर राख्छिन् । यो सबै गर्दा उनको मिहिनेत बढी लाग्छ । त्यही मिहिनेतको पैसा अरुको तुलनामा बढी लिने गरेको उनले बताइन् । ‘साग केलाएर सफा पारिदिन्छु,’ उनले भनिन्, ‘सजिलो मान्दै मान्छेहरू बढी पैसा दिन तयार हुन्छन् ।’

हवलदारपुरकी ३५ वर्षीया मिठु चौधरी खेती किसानी गर्छिन् । तर, उनले खेतमा लगाएको तरकारीभन्दा सित्तैंमा उम्रिएको बेथेको बिक्रीबाट मनग्गे आम्दानी गर्ने गरेको बताइन् । मसुरो खेती गरेकी उनले त्यसभित्र उम्रिएको बेथे बेचेर पुस र माघ महिनामा मात्रै ५० हजार रुपैयाँ कमाएको सुनाइन् । ‘जाँगर गर्नुपर्‍यो, बेथे बेचेर टन्नै कमाइ हुन्छ,’ उनले भनिन् ।

प्रकाशित : माघ २७, २०७५ ०८:५४
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान : कर्मचारी आन्दोलन स्थगित

कर्मचारी आन्दोलन लम्बिएपछि राज्यमन्त्री यादव नेतृत्वको टोली विवाद समाधान गर्न बिहीबार घोराही आएको थियो
दुर्गालाल केसी

दाङ — घोराहीस्थित राप्ती स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानमा एक महिनादेखि जारी कर्मचारी आन्दोलन शुक्रबारदेखि स्थगित भएको छ । स्वास्थ्य तथा जनसंख्या राज्यमन्त्री डा. सुरेन्द्रकुमार यादवको नेतृत्वमा आएको टोलीले आन्दोलनरत कर्मचारी, प्रतिष्ठानका पदाधिकारी, जिल्लाका राजनीतिक दल, स्थानीय तह, नागरिक समाज, प्रतिष्ठान सरोकार समिति र सरकारी अधिकारीबीच २ दिनसम्म वार्ता र छलफल गरी समस्या सुल्झाएको हो । 

दाङको घोराहीस्थित राप्ती स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानमा आन्दोलित कर्मचारी, प्रतिष्ठानका उपकुलपति डा. संगीता भण्डारी र स्वास्थ्य राज्यमन्त्री डा. सुरेन्द्रकुमार यादव ११ बुँदे सम्झौतापत्रमा हस्ताक्षर गर्दै । तस्बिर : दुर्गालाल/कान्तिपुर

पेसागत सुरक्षाको माग गर्दै आन्दोलनरत कर्मचारी र प्रतिष्ठानबीच ११ बुँदे सहमति भएको छ । सम्झौतापछि कर्मचारी नियमित काममा फर्किएका छन् ।

कर्मचारी आन्दोलन लम्बिएपछि राज्यमन्त्री यादव नेतृत्वको टोली विवाद समाधान गर्न बिहीबार घोराही आएको थियो । साबिक राप्ती उपक्षेत्रीय अस्पताल विकास समितिका सबै कर्मचारीलाई प्रतिष्ठानको समानस्तर र तहको पदमा सर्त, बन्देज र सेवा सुविधा लागू हुने गरी प्रतिष्ठानमा समायोजन गर्नेसहमति भएको छ ।

त्यसैगरी प्रतिष्ठानकै ऐन नियमअनुसार करार सम्झौता हुने, हालसम्म भुक्तानी हुन बाँकी तलब भत्ता यथाशीघ्र प्रतिष्ठानले भुक्तानी गर्ने र प्रतिष्ठानको लोकसेवा आयोगबाट स्थायी पदपूर्तिपश्चात् श्रेणीविहीन कर्मचारीबाहेकका अवकाश हुने कर्मचारीले कुनै माग र आन्दोलन गर्न नपाउने सहमति भएको छ ।

साथै, श्रेणीविहीन र ज्यालादारी कर्मचारीको सेवा अवधि तेस्रो पक्षबाट नल्याएसम्म र ल्याउनुपर्ने देखिए हालकै कर्मचारीलाई राख्ने, प्रतिष्ठानले आगामी असार मसान्तसम्म स्थायी पदपूर्तिको प्रक्रिया अघि बढाउने र हाल कार्यरत कर्मचारीलाई एक महिनाको सूचना दिई प्रतिष्ठानले अवकाश दिने सहमति पत्रमा उल्लेख छ ।

प्रतिष्ठानले करार तथा ज्यालादारी कर्मचारीलाई आवश्यकताअनुसार काममा खटाउने, सेवाबाट बर्खास्तमा परेका हिमराज गौतमलाई हाल ३ महिना र ठगुराम भण्डारीलाई एक महिनाको करार म्याद थप गर्ने र ज्यालादारी कर्मचारीको हकमा मासिक ज्यालादारीको सम्झौता गर्ने सहमति भएको छ । सहमतिपत्रमा प्रतिष्ठानका उपकुलपति डा. संगीता भण्डारी, आन्दोलनरत कर्मचारीका तर्फबाट संघर्ष समितिका संयोजक हिमलाल गौतमको रोहबरमा प्रमुख जिल्ला अधिकारी गोविन्दप्रसाद रिजाल र कानुन मन्त्रालयका उपसचिव विनोदकुमार भट्टराईले हस्ताक्षर गरेका छन् ।

प्रतिष्ठानमा साबिक उपक्षेत्रीय अस्पताल विकास समितिका ६२ बढी कर्मचारी पेसागत सुरक्षा र तलबभत्ताको माग गर्दै पुस ३० देखि काम रोकेर आन्दोलनमा उत्रिएपछि उपचार सेवा प्रभावित भएको थियो । कर्मचारी आन्दोलनका कारण उपचार अवरुद्ध भएपछि राज्यमन्त्री यादवको नेतृत्वमा विशिष्ट श्रेणीका प्रमुख विशेषज्ञ डा. सुशील प्याकुरेल, सहसचिव मधुसूदन बुर्लाकोटी र कानुन मन्त्रालयका उपसचिव विनोदकुमार भट्टराई दाङ आएका थिए ।

विवाद समाधन गरेर फर्कंदै गर्दा राज्यमन्त्री यादवले जिम्मेवार र अनुशासित भएर सेवामा खट्न कर्मचारीलाई निर्देशन दिएका छन् । ‘जिम्मेवारी र अनुशासन भुलेपछि विवाद बढ्छन् । प्रतिष्ठानले दिएको जिम्मेवारीलाई जनताको सेवासँग जोडेर खट्नुहोला,’ उनले भने, ‘विकास समितिबाट आएका सबै कर्मचारीको जागिर चालु आर्थिक वर्षको अन्त्यसम्म सुनिश्चित भएको छ । इमानदारी देखाएर उपचारमा लाग्नुहोला ।’

प्रतिष्ठानका उपकुलपति डा. संगीता भण्डारीले कर्मचारीलाई सहमतिअनुसार आइतबार सेवा करार सम्झौतापत्र दिने जानकारी दिइन् । अब प्रतिष्ठानले गति लिनेमा उनले आशा व्यक्त गरिन् ।

साबिक उपक्षेत्रीय अस्पताल हुँदा नेपाल सरकारका तर्फबाट करारमा काम गर्दै आएका २८ जना कर्मचारीको भने जागिर सुनिश्चित भएन । ती कर्मचारीबारे नेपाल सरकारले निर्णय लिने भन्दै प्रतिष्ठानले म्याद थप गर्न नसक्ने जानकारी दिएको छ । चिकित्सक, प्रशासनिक कर्मचारी, ड्राइभर र कार्यालय सहयोगी गरी २८ जनाको जागिर पुस मसान्तमैसकिएको थियो ।

प्रकाशित : माघ २७, २०७५ ०८:५३
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT