हुलाकी सडकमा लापरबाही : कालोपत्रे उप्काएर ग्राभेलमा मिसमास

मनोज पौडेल

कपिलवस्तु — हुलाकी मार्गअन्तर्गत लुम्बिनी–तौलिहवा खण्डको निर्माणमा ठेकेदार कम्पनीले लापरबाही गरेको पाइएको छ । निर्माण कम्पनीले पुरानो पिच उप्काएर नयाँ ग्राभेलमा प्रयोग गरिरहेको छ ।

कपिलवस्तुको लुम्बिनी–तौलिहवा हुलाकी सडक खण्डअन्तर्गत मैनिहवामा कालोपत्रे र ग्राभेल झिक्दै डोजर । तस्बिर : मनोज/कान्तिपुर

नयाँ ग्राभेल गर्नुपर्नेमा पहिलाको कालोपत्रे उप्काएर फोहरसहित एक ठाउँबाट अर्कोमा प्रयोग गरिरहेका छन् । यसरी निकालिएका पदार्थ एक ठाउँमा डम्प गरिन्छ । त्यसपछि अर्को ठाउँमा लगेर प्रयोग गरिरहेका छन् ।

Citizen


सम्झौताअनुसार १० मिटर चौडा सडकको ३८ सेन्टिमिटर मोटाइ रहने उल्लेख छ । २१ किलोमिटर तौलिहवा–लुम्बिनी खण्डका ठाउँ–ठाउँमा यस्तो काम भइरहेको छ । अहिले सडकको लेबल मिलाइसकिएको छ । ६/७ किमि बाँकी छ । पुराना पिच उप्काएर त्यसमुनिको ग्राभेल निकालेर प्रयोग गर्दा निर्माण कम्पनीलाई लाभ हुने गर्छ ।

एक साताअघि सदरमुकाम नजिक मैनिहवामा पुरानो पिच र ग्राभेल झिकेर अर्को ठाउँमा लैजाँदै गर्दा स्थानीयले विरोध गरेका थिए । सर्तभन्दा बाहिर गएर गुणस्तरहीन काम गरेको कपिलवस्तु नगरपालिका–८ का वडाध्यक्ष शिवकुमार पाण्डेले बताए ।

भैरहवा–लुम्बिनी–तौलिहवा खण्डअन्तर्गत सडक फराकिलो बनाउने काम भइरहेको छ । सन् २०२१ सम्म निर्माण पूरा गर्ने लक्ष्य छ । उक्त खण्ड फराकिलो बनाउन २ अर्ब रुपैयाँमा ठेक्का लगाइएको हो । गावर कन्स्ट्रक्सन लिमिटेडले ठेक्का लिएको हो । उक्त कम्पनीले पेटी ठेक्का लगाएर काम गराइरहेको छ ।

जिल्लास्थित शुद्धोदन गाउँपालिकाको बिमिहादेखि तौलिहवासम्म १० किमिको यो सडक भैरहवाको चैतन्य निर्माण सेवाले १५ करोड रुपैयाँमा ठेक्का लिएको छ । अहिले चैतन्यको कार्यक्षेत्रअन्तर्गत मैनिहवामा काम रोकिएको छ । ‘ठेकेदारले नयाँ ग्राभेल राखेर काम गर्नुपर्छ,’ सांसद अतहर कमालले भने, ‘पुरानो प्रयोग गर्नु छलछाम हो ।’ पटक–पटक ठेकेदारलाई गलत काम नगर्न आग्रह गरेको उनले बताए । अटेर गरेपछि स्थानीय विरोधमा उत्रिएको उनले बताए ।

सम्झौता अनुसार काम गरेको चैतन्य निर्माण कम्पनीका सञ्चालक विक्रम मल्लले बताए । सडकबाट निकालिएको कालोपत्रे र ग्राभेल अन्यत्र लगेर प्रयोग गरेको उनले स्वीकारे । अहिलेको सडक ३ सय ५ मिटरसम्म सजिलै हेर्न मिल्ने गरी बनाइरहेको उनले बताए ।

त्यसैले लेबल मिलाउन पुरानो खन्नु परेको उनले बताए । गावर कन्स्ट्रक्सनका कार्यक्रम निर्देशक पवन नयनले सडक निर्माण कार्य तोकिएको मापदण्डअनुसार भएको दाबी गरे । निर्माणका लागि जिल्ला समन्वय समितिले महेन्द्रकोटस्थित कोन्द्रे खोलाबाट उपलब्ध गराउने गरी तोकिएको परिमाणको गिटी भने अहिलेसम्म नपाएकाले समस्या परेको उनले बताए ।

प्रकाशित : माघ २९, २०७५ १०:३१
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

घरमै सेनेटरी प्याड

नवीन पौडेल

परासी — महिनावारीका बेला यहाँका महिलाले फालिएका कपडाका टुक्रा प्रयोग गर्थे । ती सफा हुन्थेनन् । त्यसले विभिन्न संक्रमणको खतरा हुन्थ्यो । झन्झटिलो हुन्थ्यो ।

विद्यालयमा सेनेटरी प्याड बनाउँदै पूर्वी नवलपरासी देवचुलीका किशोरी । तस्बिर : नवीन/कान्तिपुर 

पश्चिम नवलपरासीका किशोरी र महिलालाई अहिले त्यसबाट छुट्कारा मिलेको छ । घरमै सुरक्षित सेनेटरी प्याड बनाएर प्रयोग गर्न थालेका छन् । सेनेटरी प्याड किन्न लाज मान्ने र खर्चिलो हुने भएपछि उनीहरूले आफैं तयार पारेर प्रयोग गर्न थालेका हुन् ।

विभिन्न संघसंस्थाले जनचेतनामूलक कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने र स्थानीय तहले स्वस्थ रहन सुरक्षित सेनेटरी प्याड प्रयोग गर्नुपर्ने अभियान सञ्चालन गरेपछि पुराना र थोत्रा कपडाका टालाको सट्टा आफंैले तयार गरेर प्रयोग गर्न थालेका हुन् । यहाँको पाल्हीनन्दन गाउँपालिकाकी कलावती मुसहरले महिनावारी भएको जानकारी घरका सदस्य र आफन्तलाई गराउन सकिनन् ।

त्यस्तो बेलामा फालिएका कपडालाई बेरेर प्याडका रूपमा प्रयोग गर्थिन् जसले गर्दा काम गर्न असहज र स्वास्थ्यमा असर पुगेको थियो । बजारमा उपलब्ध हुने सेनेटरी प्याड किन्न पैसा पनि हुन्थेन ।

जसोतसो रकमको जोहो गरे पनि गाउँका पसलमा प्याड बेच्न राख्दैनथे । बजारसम्म धाउनुभन्दा पुरानै कपडाले काम चलाउँथिन् । अहिले बनाउन जानेपछि खुसी छिन् । ‘पुराना टालाले स्वास्थ्यमा असर पुग्दोरहेछ । पहिले यसबारे जानकारी थिएन । अहिले थाहा पाएपछि झसंग भएँ,’ उनले भनिन्, ‘घरमा बसेर सेनेटरी प्याड बनाउन जानेपछि स्वास्थ्यसँगै रकम पनि बचत भएको छ । गाउँका अरू महिलालाई यसबारे बताउने गरेकी छु ।’

जनचेतनाका लागि अहिले गाउँ–गाउँमा यसबारे तालिम र प्रशिक्षण दिन सुरु गरिएको छ । पाल्हीनन्दन–२ का स्थानीय महिलाले तालिम लिएर धमाधम प्याड बनाइरहेका छन् । गाउँका ४४ महिलाले एकैपटक तालिम लिएका हुन् । उनीहरूले साथीहरूलाई यसको महत्त्व र प्रयोगबारे सिकाइरहेका छन् ।

प्याड नहुँदा फोहोर कपडाको प्रयोगले रोगको संक्रमण र पाठेघरमा पुग्ने असरबारे तालिममा सिकाइएको थियो । केहीले व्यावसायिक रूपमा उत्पादन गर्ने सोच बनाएका छन् । उक्त गाउँपालिका महिलाले मात्र होइन, देवचुलीका किशोरीले आफ्ना लागि आफैं प्याड बनाउँछन् ।

बजारमा पाइने प्याड एकपटक प्रयोग गरेपछि फाल्नुपर्ने र खर्चिलो हुने भएकाले उनीहरूले घरमा सुतीको कपडा, धागो प्रयोग गरेर आरामदायी प्याड तयार गर्ने गरेका छन् । किशोरी अवस्थादेखि सुरक्षित र स्वस्थकर प्याड प्रयोग गर्न प्रोत्साहन गर्ने उद्देश्यले आफैं अभियानमा सहभागी भइरहेका छन् । उनीहरूले प्याड बनाउने मात्र होइन, पहिलो पटक महिनावारी हुँदाका क्षणबारे पनि सबै साथीहरूसँग अनुभव साटासाट गर्ने र महिनावारी हुने उमेर पुगेकालाई यसबारे जानकारी गराउने गर्छन् ।

देवचुलीकी १५ वर्षीया प्रभा वाग्ले घरमै प्याड बनाउँछिन् । पहिलो, दोस्रो पटक महिनावारी हुँदा किशोरी यसबारे खुलेर गफ गर्न हच्किन्थे । बजारमा गएर सेनेटरी प्याड किन्न लाज मान्ने भएकाले विभिन्न संघसंस्थाको सहयोगमा प्याड बनाउने तालिम सञ्चालन गरेपछि सहज भएको छ ।

‘अझै पनि महिनावारीलाई सहज रूपमा लिने गरिँदैन । यस्तो समयमा पुराना कपडा प्रयोग गर्दा विभिन्न संक्रमण हुने सम्भावना हुन्छ,’ वाग्लेले भनिन्, ‘अहिले रकमको बचत, प्याड किन्न बजार जानुपर्ने बाध्यता हट्नुका साथै फाइदा भएको छ ।’

अभियान मुलुकभरका स्थानीय तहले सञ्चालन गर्न सक्ने हो भने किशोरी तथा महिलामा यौन रोगसम्बन्धी संक्रमण कम हुनुका साथै महिनावारीबारे समाजमा रहेको नकारात्मक दृष्टिकोण हटेर जानेसरोकारवालाले बताए ।

प्रकाशित : माघ २९, २०७५ १०:२९
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT