घरघरै स्वास्थ्य सेवा

गिरुप्रसाद भण्डारी

प्यूठान — प्यूठान नगरपालिका–३, डाँडागाउँकी ७० वर्षीया शान्ता कुमाल चार छोरा भएर पनि अहिले एक्लै छन् । केही वर्षपहिले श्रीमानो निधन भएपछि उनी एक्लो भएकी हुन् । छोराबुहारीले नहेरेका कारण एक्लै बस्नु परेको र उपचार गर्न नपाएको उनले बताइन् ।

‘भिटामिन बी’को कमीका कारण कमजोरी भएको र शरीर थाम्नै गाह्रो हुने यो उमेरमा उनका आँखाबाट पानी बगिरहने अर्को समस्या थियो । हिंडन, उठबस गर्न र सुत्नसमेत सकस भएपछि उनी अस्पताल पुग्नसमेत सकेकी थिइनन् ।

त्यस्तै यहाँका ७१ वर्षीय बुद्धिराम कुमालको अवस्था पनि शान्ताको भन्दा फरक थिएन । जहिल्यै ज्वरो, खोकीले गर्दा शरीर शिथिल हुने समस्या थियो । नगद र सहयोगी मान्छेको अभावमा उनी पनि उपचार गराउन कतै जान पाएका थिएनन् ।

यी दुई प्रतिनिधि पात्र हुन् । डाँडागाउँको कुमाल समुदायका धेरैजसो मानिस उपचार गर्न घरबाहिरै निस्किंदैनन् । नजिकै साप्डाँडा स्वास्थ्य चौकी र प्यूठान अस्पताल भए पनि आर्थिक र चेतनाको अभावका कारण उपचार गराउन नजाने गरेको स्थानीयले बताए । यहाँ प्रायः ज्येष्ठ नागरिक रोग पालेरै जीवन बिताउँछन्।

प्यूठान नगरपालिकाले यस वर्षदेखि सञ्चालनमा ल्याएको ६० वर्ष कटेका वृृद्धवृद्धालाई घरदैलोमै निःशुल्क उपचार सेवा यहीँ गाउँबाट सुरु गरेको छ । सोमबारदेखि सुरु भएको यस सेवामा साप्डाँडा हेल्थपोस्टका सिनियर अहेव गोविन्द्र घिमिरे र सिनियर अनमि वसन्ता अधिकारीले घरदैलोमै पुगेर उपचार सुरु गरेका छन् ।

वर्षौं स्वास्थ्य परीक्षण नगराएका शान्ता र बुद्धिराम कुमालले पनि घरमै स्वास्थ्य परीक्षण गराएर औषधि लिएका छन् । उनीहरू मात्र नभएर गाउँभरका २५ जना ज्येष्ठ नागरिकलाई सोमबार घरदैलोमै पुगेर उपचार गरेको घिमिरेले बताए । ‘नगरपालिकाको कार्यक्रमअनुसार घरदैलोमा पुगेर उपचार गराउन थालेका हौ,’ उनले भने, ‘कार्यक्रमले स्वास्थ्य चौकीसम्म आइनपुगेका बिरामीलाई धेरै राम्रो भएको छ ।’ उनले महिनामा १० दिन घरदैलोमै पुगेर सेवा दिने कार्यक्रम स्वास्थ्य चौकीले बनाएको बताए ।

स्वास्थ्य समस्याले ज्यादै पछाडि रहेको डाँडागाउँ क्षेत्रबाट घरदैलोमै निःशुल्क उपचार सेवा सुरु गरिएको नगर प्रमुख अर्जुनकुमार कक्षपतिले बताए । ‘अझै पनि गाउँघरका धेरै वृद्धवृद्धा विभिन्न रोग पालेर बसेका छन्,’ उनले भने, ‘हाम्रो कार्यक्रमले अवश्य पनि उनीहरूलाई राहत मिल्नेछ ।’

स्वास्थ्य चौकीबाट ३५ र जिल्ला अस्पतालबाट ७० प्रकारका औषधि निःशुल्क पाइन्छ भन्ने जानकारीको अभावमा यहाँका स्थानीयले रोग पालेर बसेको कक्षपतिले बताए । उनले नगरभित्रका १० वटा स्वास्थ्य संस्थाका कर्मचारीबाट घरदैलोमै औषधिसहित उपचार सेवा पुर्‍याउने व्यवस्था मिलाएको बताए । केही दिनमै पालिकाभरका हरेक बस्तीमा घरदैलोमै निःशुल्क उपचार सेवा कार्यक्रम संचालन गरिनेउनको दाबी छ ।

घरमै आएर उपचार गराई औषधि दिएकामा स्थानीय खुसी भएको वडाध्यक्ष प्रेम हमालले बताए । ‘अझै धेरै नागरिक स्वास्थ्य परीक्षण गर्नबाट बन्चित छन्,’ उनले भने, ‘त्यसैले वडाले पनि स्वास्थ्य परीक्षण गराउनु पर्छ भन्ने सचेतना जगाउने कार्यक्रमका लागि एक लाख रुपैयाँ बजेट विनियोजन गरेको छ ।’

प्रकाशित : श्रावण २२, २०७६ ०९:४५
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

एक घर पाँच फलफूल

कान्तिपुर संवाददाता

पाल्पा — तिनाउ गाउँपालिका–२, सिस्नरीका रामबहादुर भण्डारीले फलफूल लगाउने खाल्डा तयार गरेर राखेका थिए । उनलाई वडा कार्यालयबाट खाल्डा खन्न लगाइएको थियो ।

असारमै खनेका खाल्डामा साउनको तेस्रो साता फलफूलका पाँच बिरुवा दिइएको छ । उनको रहर भने अझै धेरै लगाउनेछ । ‘फलफूलका बिरुवा लगाउन खाल्डा खनेको थिएँ,’ उनले भने, ‘त्यसबाट आम्दानी गर्न नसके पनि घरमा खान पक्कै पाउने आशा छ ।’ लिची, आँप र कागतीका बिरुवा वडा कार्यालयले निःशुल्क दिएपछि खुसी लागेको उनले सुनाए ।

तिनाउ–२ का सबै परिवारले कम्तीमा पाँच बिरुवा पाउने छन् । खाल्डा खन्न पनि कृषि प्राविधिक मार्फत सिकाइएको थियो । बगाहाका दिनेश जीसीका अनुसार सबैका घरमा फलफूल लगाउन खाल्डा खनिएका छन् । ‘अहिले वडा कार्यालयले सबैलाई बिरुवा वितरण गरेको छ,’ उनले भने, ‘सबैले घर नजिकमा फलफूलका बिरुवा लगाउने भएका हुन् ।’ वडा कार्यालयले चालु आर्थिक वर्षमा सबै परिवारलाई फलफूलका बिरुवा लगाउन प्रोत्साहन गर्न ४ लाख बजेट विनियोजन गरेको थियो । सोही बजेटबाट वडाका सबै ८ सय १८ घरधुरीलाई कम्तीमा ५ वटा फलफूलका बिरुवा लगाउन प्रोत्साहन गरेको हो ।

वडाध्यक्ष राजेश श्रेष्ठका अनुसार ०७६/७७ को बजेटबाट साउनमै काम गरेको हो । यसबाट जनतालाई आय आर्जनमा राहत पुग्ने भएको छ । ‘व्यावसायिक खेती गर्छु भन्नेलाई पनि सोही अनुसार व्यवस्थापन गर्न सकिन्छ,’ उनले भने, ‘त्यसैले यस वर्ष सुरुवात मात्रै हो ।’ चुरे क्षेत्र पर्ने भएकाले लिची, आँप र कागती फल्नेमा उनीहरू आशावादी छन् ।

सब–डिभिजन वन कार्यालय दोभान, वडा कार्यालय र कृषि शाखाको समन्वयमा बिरुवा ल्याएको वडाध्यक्ष श्रेष्ठले बताए । उनका अनुसार नेपालगन्जको कोहलपुरबाट बिरुवा ल्याइएको छ । ‘सफल भएर हुर्किए भने अर्को वर्ष पनि वितरण गर्ने छौं,’ उनले भने, ‘प्रत्येक घरपरिवारलाई आर्थिक उपार्जनमा समेत सहयोग पुग्ने गरी काम गर्ने योजना अनुसार यस वर्ष सबैका घरमा फलफूलका बिरुवा रोप्ने अभियान चलेको हो ।’

अहिलेसम्म ४ हजार ५ सय बिरुवा वितरण गरेको वडाध्यक्ष श्रेष्ठले बताए । नुवाकोटबाट हरियाली गाउँसम्मको बाटो किनारमा पनि लिची र आँपका बिरुवा लगाउने योजना बनेको छ । सार्वजनिक र महत्त्वपूर्ण बाटोको छेउमा समेत फलफूलका बिरुवा लगाउने योजना बनेको उनले बताए ।

प्रकाशित : श्रावण २२, २०७६ ०९:४३
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT