मिस्त्री पाउनै मुस्किल

कामलाई सम्मान नगर्ने, युवाको विदेश पलायन र युवाले सिक्न र काम गर्न नचाहँदा मिस्त्री अभाव हुन थालेको स्थानीयको भनाइ छ
करिश्मा चौधरी

वीरेन्द्रनगर — कर्णाली प्रदेश राजधानी वीरेन्द्रनगरमा भवन निर्माणको चाप बढ्दै जाँदा निर्माण कार्यमा संलग्न मिस्त्री अभाव हुन थालेका छन् । नगरभित्र पछिल्लो समय भवनसँगै अन्य भौतिक संरचना निर्माणको काम बढ्दै गर्दा निर्माणमा संलग्न जनशक्ति भने अभाव हुन थालेको हो । 

वीरेन्द्रनगरको एक भवन निर्माणका क्रममा काम गर्दै मजदुर  । तस्बिर : ज्योति कटुवाल/कान्तिपुर 

०६८ जनगणना अनुसार २३ हजार सात सय १० घरधुरी रहेको नगरपालिकामा चालु आर्थिक वर्षको अहिलेसम्ममा पाँच सय २८ घरको मापदण्ड अनुसारको नयाँ दर्ता भएको छ । त्यस्तै तीन सय ८६ घरको नक्सा पास भएको छ ।

यसै अवधिमा करिब तीन सय घर निर्माण सम्पन्न भएका छन् । आर्थिक वर्षको आधा समयमै मापदण्ड अनुरूप बनेका घरको तथ्यांकले पनि नगर क्षेत्रमा भवन निर्माणको गति थाहा पाउन सकिन्छ । कति घर आफू अनुकूल पनि बनिरहेका छन् । भवन निर्माणको गति जस्तै निर्माणमा संलग्न डकर्मी, पलम्बर, काठका काम गर्ने लगायतका मिस्त्री उत्पादन हुन सकेका छैनन् ।

कामलाई सम्मान नगर्ने, युवाको विदेश पलायन, युवाले सिक्न र काम गर्न नचाहँदा मिस्त्री अभाव हुन थालेको स्थानीयको भनाइ छ । जसले गर्दा सुर्खेतमा अधिकांश जनशक्ति बाहिरबाट ल्याउनुपर्ने बाध्यता रहेको निर्माण व्यवसायी बताउँछन् । त्यस्तै मध्येका एक बर्दियाका तीर्थबहादुर चौधरी पनि हुन् ।

डकर्मी काम गर्न आफू सुर्खेत आएको उनले बताए । विगत तीन वर्षदेखि सुर्खेतमा बसेर उनले डकर्मी काम गरिरहेका छन् । आफूमात्रै नभएर आफन्त र साथीहरू पनि कामका लागि सुर्खेत आएको उनी बताउँछन् । ‘आफ्नो जिल्लामा भन्दा काम र ज्याला धेरै पाइन्छ,’ उनले भने, ‘धेरैजसो समय सुर्खेतमै बसेर काम गर्छु, बर्खामा मात्रै घर पुग्छु ।’

जिल्लामा तीन सय २० निर्माण व्यवसायी निर्माण व्यवसायी संघ सुर्खेतमा आबद्ध छन् । संघमा आबद्ध नभएका पनि निजी घर तथा भौतिक संरचना निर्माणमा संलग्न छन् । त्यो संख्या यकिन नभए पनि जिल्लामा पुग्दो जनशक्ति भने नभएको निर्माण व्यवसायी संघ सुर्खेतका महासचिव हर्षविक्रम खड्काले बताए । ‘दक्ष जनशक्ति उत्पादनमा कमी छ,’ उनी भन्छन्, ‘युवाहरूले मिस्त्री काम कमै सिक्ने र भएका पनि विदेशिने गर्दा सुर्खेतमा मिस्त्रीको कमी भएको हो ।’

जिल्लाका ठूला विकास निर्माण कार्यका लागि अधिकांश जनशक्ति जिल्ला बाहिरका रहेको खड्का बताउँछन् । ‘७५ प्रतिशत जिल्ला बाहिरका जनशक्ति छन्,’ उनले भने, ‘जसले गर्दा मिस्त्रीको ज्याला पनि बढेको छ ।’ बाँके, बर्दियासँगै अन्य जिल्ला र भारतबाट आएका जनशक्तिले निर्माणको काम गरिरहेको खड्काले जनाए ।

‘पाँच वर्ष अघिसम्म मिस्त्रीको लागि धेरै समस्या थिएन,’ वीरेन्द्रनगरका दलबहादुर नेपालीले भने, ‘अहिले मिस्त्री पाउन गाह्रै पर्छ ।’

प्रकाशित : माघ २०, २०७५ ०९:५४
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

बहिरा स्कुलमा सामग्री अभाव

करिश्मा चौधरी

वीरेन्द्रनगर — फरक क्षमताका विद्यार्थीको लागि विशेष शिक्षा पढाउनले विद्यालयको व्यवस्थापन राम्ररी हुन सकेको छैन । विद्यालयको व्यवस्थापन, शैक्षिक भवन, शिक्षक, शैक्षिक सामग्रीलगायत व्यवस्थापन नहुँदा विशेष शिक्षाका विद्यालय नाममात्रैका हुन पुगेका छन् ।

वीरेन्द्रनगर–१०, खजुरास्थित सिद्ध बहिरा बालविद्यालयमा विशेष शिक्षाअन्तर्गत व्यवस्थापन नभएको शिक्षकले बताए । सुन्न र बोल्न नसक्ने विद्यार्थीलाई यस विद्यालयमा पढाइन्छ । ९ कक्षासम्म पढाइ हुने विद्यालयमा १ सय २ सय विद्यार्थी छन् । विद्यालयमा शिक्षक, कक्षाकोठा, शैक्षिक सामग्रीलगायत अभाव रहेको विद्यालयका प्रधानाध्यापक चन्द्रबहादुर कार्कीले बताए । उनका अनुसार विद्यालयमा प्राथमिक तहमा तीन, आधारभूत तहमा दुई र माध्यमिक तहमा एक दरबन्दी रहेको छ ।

दरबन्दी अनुसारका सबै शिक्षक रहे पनि त्यो नपुग्दो भएको प्रधानाध्यापक कार्की बताउँछन् । ‘यो दरबन्दी निकै थोरै हो, विद्यालयमा थप सातजना शिक्षक र कर्मचारी आवश्यक छ,’ उनले भने, ‘९ वटा कक्षामा ६ जना शिक्षकले कसरी पढाउन सक्छ ? त्यसमाथि यहाँ संकेतमा बुझाउनुपर्ने हुन्छ ।’

२०३७ सालमा स्थापना भएको विद्यालय भवन जीर्ण बनेको छ । त्यही जीर्ण भवनमा पनि कक्षा कोठा पुग्दो छैनन् । कक्षाकोठा अभाव हुँदा एउटै कोठामा दुईवटा कक्षा सञ्चालन गर्नुपरेको प्रधानाध्यापक कार्कीले बताए । एक र दुई कक्षाका विद्यार्थीलाई एउटै कोठामा पढाउनुपर्ने बाध्यता रहेको शिक्षक उषा रानाले बताइन् । ‘विशेष शिक्षा भने पनि विशेष तरिकाले पढाउन पाएका छैनौं,’ उनले भनिन्, ‘सांकेतिक रूपमा बुझाउन सकिने पाठ्यसामग्री छैन, हामीलाई तालिम छैन, कक्षाकोठाको अभाव छ ।’

५ र ९ कक्षाको पढाइ एउटै कोठामा हुन्छ । एउटै कोठामा दुई कक्षा सञ्चालन गर्दा विद्यार्थीको पढाइमा बाधा पुगिरहेको शिक्षक रमेशकुमार कार्कीले बताए । ‘पढाउँदै गर्दा एउटा कक्षाकोले अर्को कक्षाको विद्यार्थीसँग कुरा गरिहाल्छन्,’ उनले भने, ‘उनीहरूले पढाइमा ध्यान केन्द्रित गर्न सकिरहेको हुँदैनन्, हामीलाई पनि अर्को कक्षाको आवाजले
‘डिस्टर्व’ भइरहेको हुन्छ ।’

समयसँगै विद्यालयमा विद्यार्थी संख्या बढिरहेको छ । गत शैक्षिक सत्रदेखि ९ कक्षाको पढाइ सुरु भएको छ । तर, विद्यालय भवन, शिक्षक दरबन्दीको व्यवस्थापन हुन सकेको छैन । हेरेर बुझ्ने विद्यार्थी मात्रै भएको विद्यालयमा विज्ञान प्रयोगशाला छैन ।

प्रकाशित : माघ १८, २०७५ १२:३७
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT