कर्णाली–रारा पर्यटन वर्ष : खर्च प्रक्रियामा त्रुटि

कान्तिपुर संवाददाता

(सुर्खेत) — रारा पर्यटन वर्षको उद्घाटन समारोहमा भएको खर्चबारे प्रदेश सरकारद्वारा गठित अध्ययन समितिले प्रतिवेदन बुझाएको छ । फागुन ५ गते सरकारको प्रमुख सचिवस्तरीय निर्णयबाट प्रदेश लेखा नियन्त्रक मानबहादुर बमको संयोजकत्वमा ३ सदस्यीय समिति गठन गरिएको थियो ।

फागुन २६ मा बुझाइएको प्रतिवेदनमा विषयगत मन्त्रालयहरूले कानुनी रूपमा प्रक्रियागत त्रुटि गरेको औंल्याइएको छ । लागत अनुमान र सम्झौताबिनै रकम खर्च गरिएको, खर्चको भरपाइ नबनाइएको र भुक्तानी गर्दा सहभागीको हाजिरी नगरिएको जस्ता गल्ती प्रतिवेदनमा छन् । ‘खर्च गर्नुअघि अधिकारप्राप्त अधिकारीबाट लागत अनुमान स्वीकृत गराई खरिद प्रक्रियाको थालनी गर्नुपर्ने देखिन्छ,’ प्रतिवेदनमा भनिएको छ, ‘लागत अनुमानभन्दा बढी खर्च हुने अवस्था उत्पन्न भएमा स्पष्ट कारण र आधार खोली सम्बन्धित अधिकारीबाट स्वीकृत गराउनुपर्छ ।’ खर्च प्रमाणित गर्ने आवश्यक कागजजातको पर्याप्तता र कर्णाली प्रदेश खर्च मापदण्ड निर्देशिकामा भएका व्यवस्थाको पालना गर्न पनि प्रतिवेदनमा सुझाव दिइएको छ ।

Citizen


समितिले स्थलगत कागजात अध्ययन, आन्तरिक लेखापरीक्षण, अन्तिम लेखापरीक्षण र प्रत्यक्ष सोधपुछमार्फत प्रतिवेदन तयार गरिएको जनाएको छ । प्रदेश सरकारका एक कर्मचारीका अनुसार प्रतिवेदनमा रकम खर्च गरेका ५ मन्त्रालय र मुगु जिससको कमजोरी देखाइएको छ । उद्योग, पर्यटन, वन तथा वातावरण मन्त्रालयले महोत्सव व्यवस्थापनको लागि चैत २५ गते ३० लाख ४५ हजार रुपैयाँको लागत अनुमान स्वीकृत गरी सोही दिन ३ शाखा अधिकृत मुकुन्दनाथ योगी, शेरबहादुर रोकाया र शिखर चपाईंलाई प्रतिव्यक्ति ९/९ लाख रुपैयाँ पेस्की दिएको थियो । चैत २८ गतेको मन्त्रिपरिषद् बैठकले भने उक्त मन्त्रालयलाई १० लाख रुपैयाँ खर्चको मात्र सीमा तोक्यो । मन्त्रालयको खर्चको स्रेस्तामा भने १६ लाख ५८ हजार रुपैयाँ छ ।

प्रतिवेदनमा उद्योग, पर्यटन, वन तथा वातावरण मन्त्रालयले प्रस्तुत गरेको महोत्सवको खर्च विवरण र महालेखा परीक्षकको अन्तिम लेखा परीक्षणमा ९ लाख २ हजार रुपैयाँ फरक देखिएको उल्लेख छ । उक्त रकममध्ये जुम्ला–रारा अल्ट्रा म्याराथन दौड प्रतियोगिताको ५ लाख, जलवायु परिवर्तनबाट परेको असर न्यूनीकरणसम्बन्धी सन्देशमूलक कार्यक्रमको करिब ३ लाख, विश्व वातावरण दिवस मनाउने प्रयोजनको लागि छुट्याइएको ९० हजार र अन्य कार्यक्रमको १३ हजार रुपैयाँ महोत्सवको नाममा खर्च गरिएको उल्लेख छ ।

अख्तियारको चासो
कर्णाली–रारा पर्यटन वर्षको उद्घाटन समारोहमा भएको खर्चबारे अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगले चासो देखाएको छ । आयोगको सुर्खेतस्थित कार्यालयले फागुन २२ गते प्रदेश सरकारका विभागीय मन्त्रालयहरूलाई पत्र पठाएर विवरण माग गरेको हो ।

आयोगले उद्योग, पर्यटन, वन तथा वातावरण मन्त्रालय, भूमि व्यवस्था, कृषि तथा सहकारी मन्त्रालय, भौतिक पूर्वाधार विकास मन्त्रालय, सामाजिक विकास मन्त्रालय र आन्तरिक मामिला मन्त्रालयसँग विवरण माग गरेको जनाएको छ । संसदको सार्वजनिक लेखा समितिले खर्चमा अनियमितता भएको भन्दै प्रतिवेदन दिएपछि आयोग र मुख्यमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद कार्यालयले अध्ययन थालेका हुन् । चैत २८ को मन्त्रिपरिषद बैठकले उद्घाटन कार्यक्रमका लागि विभिन्न जिम्मेवारी तोकेर ५ मन्त्रालय र मुगु जिससलाई ४६ लाख रुपैयाँ खर्च गर्ने गरी स्वीकृति दिएको थियो । सरकारकी प्रवक्ता विमला केसीले भने समितिको प्रतिवेदन पूर्वाग्रही भएको भन्दै खण्डन गरेकी छन् ।

प्रकाशित : चैत्र १, २०७५ ११:२६
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

'ओके बाजे’ लाई अभिनन्दन

माधव अर्याल

(पाल्पा) — जापानी नागरिक काजुमासा काकिमी ‘ओके बाजे’ लाई २५ वर्षसम्म जिल्लामा सेवा गरेको अवसरमा बिहीबार तानसेनमा नागरिक अभिनन्दन गरिएको छ । अभिनन्दन समितिका संयोजक सुन्दरप्रसाद श्रेष्ठलगायत १ सय ७१ संघसंस्थाले काकिमीलाई अभिनन्दनपत्र प्रदान गरे । पाल्पाली ढाकाको दौरा सुरुवाल, टोपीमा सजिएका उनलाई तानसेन बजार परिक्रमा गराइयो । बन्दले गर्दा गाउँगाउँबाट जनता आउन नपाएको आयोजक समितिले जनाएको छ । 

२५ वर्षे सम्झना स्वरूप पुस्तकसमेत प्रकाशित गरिएको छ । अभिनन्दन समारोहमा जापानबाट सयभन्दा बढी जापानी नागरिकसमेत सभागी हुन आएका छन् । काकिमीले जिल्लाको पूर्वभेगका सयौं स्थानीयलाई शैक्षिक र सामाजिक विकासका लागि महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्‍याएका छन् । ग्रामीण भेगका विद्यालयको भवन निर्माण, क्लबलाई सहयोग, गरिब तथा विपन्न समुदायका बालबालिकाको शैक्षिक विकास, आमा समूह, बालक्बल, स्वास्थ्य क्षेत्रका विकासका लागि सहयोग गर्दै आएका थिए । कहीं कतै रेकर्ड नभए पनि २५ वर्षमा ५० करोडभन्दा बढी सहयोग भित्र्याएको अनुमान स्थानीयको छ ।

सन् १९३९ मा जापानको टोकियोमा जन्मेर बासोदा विश्वविद्यालयबाट स्नातक उत्तीर्ण छन् । उनले टोकियोमै उच्च माविमा २३ वर्ष अध्यापन गराए । अवकाशपछि २०५० सालमा नेपाल आए । उनी गरिबी, अशिक्षा र चेतनास्तरको कमीका कारण गाउँमा अधिकांश बालबालिका विद्यालय नजाने, सरसफाइमा ध्यान नदिने गरेको देखेपछि यहीं बसेर जापानमा सहयोग जुटाउने र ल्याएर वितरण गर्ने गरेका छन् । ७९ वर्षको ढल्किँदो उमेरमा पनि गाउँको समाजसेवामा रमाएको मूल आयोजक समितिका सचिव देवराज देवकोटाले बताए । मगरी परिवेश र गाउँमा रमाउने उनलाई समय बितेको पत्तै नहुने उनले बताए । जापानिज र अंग्रेजी भाषासमेत नबुझ्ने यहाँका मगर समुदायले उनको नामै ‘ओके बाजे’ राखिदिएका छन् । जल्पाको ढोलीमारा, सिलुवाको छिस, ज्यामिरेको भुटुकेमा उनी बढी बसोबास गर्ने निस्दीका पूर्णबहादुर सोमैले बताए । अहिले उनलाई सबैले ‘ओके बाजे’ नै भनेर चिन्छन् ।

२०५० सालतिर नेपाल आएका उनी अन्नपूर्ण बेस क्याम्प घुमेर जल्पास्थित ढोलीमारामा बस्ने मौका पाए । ‘मलाई पाल्पामै केही गरौं भन्ने लाग्यो,’ उनले भने, ‘त्यसैले पुनः नेपाल आएँ र समाजसेवी बनें ।’ उनले एक–एक वर्षे भिसा नवीकरण गर्दै आएका छन् । ‘अहिले आवासीय भिसा पाइसकेका छन्,’ नेकपा नेता ठाकुर गैरेले भने, ‘अब हामीले नागरिकता दिलाउन पहल गर्नुपर्छ ।’ जिल्लाको पूर्व, मध्य र पश्चिमका विभिन्न स्थानमा उनको सहयोग जुटेको छ । जापानका विभिन्न संस्थासँग सहयोग मागेर उनले यहाँ खर्चिन्छन् । आफूले जापानमा पाएको सम्मानको रकमबाट अक्षयकोष राखेका छन् । दुर्गम, मगरबस्ती, खसभाषा नबुझ्ने गाउँका विद्यार्थी पढ्न जान सक्ने भएका छन् । विद्यालय भवन नभएको स्थानमा भवन बनेको छ । विद्यालय जान नसक्नेलाई घरमै पढ्न बालकक्षा पनि सञ्चालन गरेका छन् । सिलुवा, ज्यामिरे, मित्याल, बाकामलाङ, ख्याहालगायतका स्थानमा झोलुङ्गे पुल निर्माणमा समेत सहयोग गरेका छन् । काकिमीले तानसेनको मिसन अस्पताल र लुम्बिनी मेडिकल कलेज प्रभासमा खाता खोलेर गरिब र औषधि उपचार गर्न नसक्नेका लागि निःशुल्क सेवा पुर्‍याएका छन् ।

पढ्न नसक्नेलाई पढ्न पठाउने, घरमा खान छैन भने खान दिने, आवश्यकताअनुसार सहयोग गर्ने गरेको नेकपा नेता धनेन्द्रराज घिमिरेले बताए । यातायात, कृषि, सिँचाइ, पुललगायतका विकास निमार्णका काम गरेका छन् । ७ सयभन्दा बढी शौचालय बनाउन सहयोग गरेका छन् । मासिक सयदेखि दुई हजारसम्म छात्रवृत्ति प्रदान गर्ने विद्यार्थी २ सयभन्दा बढी छन् । नेपालमा बसेर ग्रामीण विपन्न जनताको सेवा गरेबापत जापानको संस्था ‘को दान स्ले योसिकावा एईजी कल्चर’ ले सन् २००९ मा सम्मान गरिसकेको छ ।

प्रकाशित : चैत्र १, २०७५ ११:२४
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्