२१ वर्षपछि सडकको स्तरोन्नति

विप्लव महर्जन

सल्यान — जिल्लाको सबैभन्दा पुरानो सडकमा गाडी सञ्चालन भएको २१ वर्षपछि स्तरोन्नति सुरु गरिएको छ । खैराबाङ (लक्ष्मीपुर(सतीदेवी शक्तिपीठ हुँदै कालीमाटी गाउँपालिकाको गंगामाला भगवती मन्दिरसम्मको पर्यटकीय सडकको स्तरोन्नति सुरु गरिएको हो । २०१८ सालदेखि निर्माण सुरु गरिएको सडकमा २०५४ सालदेखि यातायातका साधन सञ्चालन हुन थालेका थिए । 

पहिलो चरणमा मधनादेखि पैयाखर्कसम्मको सडक स्तरोन्नतिको काम सुरु गरिएको हो । कर्णाली प्रदेश सरकारले विनियोजन गरेको ५० लाख रुपैयाँबाट सडक स्तरवृद्धि सुरु गरिएको उपभोक्ता समितिका अध्यक्ष भीमबहादुर खड्काले बताए । उनका अनुसार पहिलो चरणमा पैयाखर्कसम्म चार किलोमिटर सडक स्तरोन्नतिको काम हुनेछ । सडकको चौडाइ आठ मिटर बनाउन लागिएको उनले जानकारी दिए ।

Citizen


सडक साँघुरो भएकाले गाडी आउजाउमा समस्या भएपछि स्तरोन्नति थालिएको हो । ‘यस वर्ष पैयाखर्कसम्म सडक स्तरवृद्धि हुनेछ,’ उनले भने, ‘क्रमशः बजेट थप गर्दै जाने प्रदेश सरकारले आश्वासन दिएको छ ।’ लक्ष्मीपुर शक्तिपिठसम्म झन्डै २० किलोमिटर सडकमा अहिले यातायातका साधन सञ्चालन भइरहेका छन् । जिल्लाका सबै पर्यटकीय स्थल छुँदै कालीमाटी गाउँपालिकाको केन्द्र रामपुरबाट सुर्खेत र नेपालगन्ज जोड्ने गरी सडक निर्माणको काम थालिएको थियो ।

एक लेनको सडक भएकाले सडकमा यातायातका साधन सञ्चालनमा समस्या भइरहेको छ । सडक निर्माण समितिकी कोषाध्यक्ष नम्रता जिएमका अनुसार सडकको स्तरोन्नतिपछि धार्मिक पर्यटकीय स्थलमा आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटकको संख्या बढ्ने बताइन् । स्थानीय चन्द्रबहादुर खड्काले सडक समस्याका कारण पर्यटकको संख्या उल्लेख्य रूपमा बढ्न नसकेको बताए । ‘सडकको स्तरोन्नतिपछि स्थानीयलाई विभिन्न स्थानमा जानसमेत सहज हुनेछ,’ उनले भने, ‘सडकको स्तरोन्नतिले कृषिजन्य सामग्रीले सहज बजार पाउने र दैनिक उपभोग्य सामग्री ढुवानीमा सहज हुने आशा गरिएको छ ।’

शारदा नगरपालिका १० का वडाध्यक्ष रेशमबहादुर बुढाथोकीले सडक स्तरोन्नतिको काम गुणस्तरीय बनाउन आवश्यक निगरानी गरिने जनाए । खलंगादेखि लक्ष्मीपुरसम्मको सडक निर्माणको काम २०१८ सालबाट सुरु गरिएको थियो । तत्कालीन वनमन्त्री नेबबहादुर मल्लको पहलमा श्रमदानमार्फत सुरु गरिएको सडकमा २०५४ सालदेखि यातायातका साधन सञ्चालनमा आएका थिए । सडकमा गत वर्षदेखि मात्र यात्रुबाहक बस सञ्चालनमा आएका हुन् ।

सडक स्तरोन्नतिको उद्घाटन गर्दै कर्णाली प्रदेशका आर्थिक मामिला तथा योजनामन्त्री प्रकाश ज्वालाले वैशाख दोस्रो साताभित्रै सडक स्तरवबृद्धिको काम सम्पन्न गरे थप बजेट विनियोजन गर्न सकिने बताए । विकासको पहिलो पूर्वाधार सडक भएकाले प्रदेशले जिल्लाका धेरै सडकमा बजेट विनियोजन गरेको उनकोभनाइ छ ।

प्रकाशित : वैशाख १, २०७६ ०९:१५
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

पुरातात्त्विक सम्पदा संकटमा

ज्योति कटुवाल

दैलेख — नौमूलेको पहिचानसँग जोडिएका पुरातात्त्विक महत्त्वका नौमूल सुक्दै गएका छन् । सरकारी निकाय र स्थानीयले संरक्षणमा चासो नदिँदा नौमूलेका पहिचानसँग जोडिएका नौमूल संकटमा परेका हुन् । स्थानीय जानकारका अनुसार ९ वटा मूल भएका कारण गाउँपालिकाको नाम नौमूले रहन गएको हो । 

दैलेखको नौमुले गाउँपालिकास्थित नौमूल क्षेत्र । संरक्षण अभावमा यो क्षेत्रको पानी सुक्दै गएको छ ।तस्बिर : ज्योति/कान्तिपुर

वडा नं १ स्थित नौमूले खानेपानी मुहान आसपासको जग्गा स्थानीयले अतिक्रमण गरेर आफ्नो नाममा पास गरेका छन् । गाउँपालिकाले नौमूल पुनःनिर्माणका लागि नापजाँच गर्ने क्रममा ६० वर्गमिटर स्थानीय डल्ली रानाको नाममा देखिएको थियो । ‘नौमूल भएको स्थान दुई सय वर्गमिटरको छ,’ नारायण नगरपालिकाका अमिन लोकेन्द्र कटुवालले भने, ‘५० मिटर जग्गा फिर्ता भए पुनः त्यही ठाउँमा पुनर्निर्माण गर्न सकिन्छ ।’

केही वर्षअघिसम्म स्थानीय मूलबाट निस्केको पानी लिन स्थानीयवासी घण्टौं लाइनमा बस्ने गर्थे । सिजन अनुसार तातो र चिसो पानी आउने भएकाले २४ सैं घण्टा स्थानीयको घुइँचो लाग्ने गरेको थियो । नौमूलमा पानी सुक्दा उक्त स्थान फोहोर फाल्ने ठाउँको रूपमा परिणत भएको छ । ‘नौमूलको नामबाट नौमूले गाउँपालिका राखिएको हो,’ ८३ वर्षीय नन्दाराम प्याकुरेल भन्छन्, ‘नौमूल नरहे पुरातात्त्विक महत्त्वको नौमुलेको अस्थित्व मेटिँदै जान्छ ।’ उनले सानो हुँदा नौमूलमा नुहाउन र पानी लिन जानेको घुइँचो हुने गरेको सम्झिए । उनका अनुसार पानीको मुहान नजिकै मन्दिर भएकाले नौमूलको धार्मिक महत्त्वसमेत थियो ।

स्थानीय जानकारका अनुसार वर्षभरि नौमूल र मन्दिरमा दर्शन गर्न सुर्खेत, जाजरकोटलगायत जिल्लाबाट भक्तजन आउने गरेका थिए । वर्षमा एक पटक नौमूल क्षेत्रमा ठूलो मेला लाग्ने गरेको थियो । ‘नौमूलले नौमुलेका बासिन्दाको पहिचान झल्काएको छ, पुरातात्त्विक सम्पदा मासिनु कसैको हितमा छैन,’ उनले भने, ‘सार्वजनिक सम्पक्ति व्यत्तिले हड्पेपछि अस्तित्व संकटमा पर्ने देखिएको छ ।’ उनले पुराना सम्पदाको उत्खनन गर्न सरकारसँग आग्रह गरे ।

जथाभावी बजारीकरणका कारण नौमूल लोप हुने अवस्थामा पुगेको स्थानीबासी बताउँछन् । स्थानीयले मुहान वरपर शौचालय बनाएका छन् । घरहरू पनि मुहानमै च्यापेर बनाएकाले अतिक्रमण बढ्दै गइरहेको छ । स्थानीय व्यापारी शशी विकले नौमूलको विकल्प स्थानीय सरकारले खोजेको बताए ।

स्थानीय सरकारले नौमूलको नाममा अन्तै जग्गा किनेर पुनर्निर्माण गर्न खोजेको उनको आरोप छ । ‘सार्वजनिक जग्गा कुनै व्यक्तिको नाममा परेको छ भने नक्सा हेरेर साझा सम्पत्ति छुट्याउन सकिन्छ,’ उनले भने, ‘अन्य ठाउँमा नौमूललाई पुनःस्थापना गर्दा पुरातात्त्विक अस्तित्व मेटिने खतरा छ ।’ स्थानीय रमेश गहतराजले नौमूलको पहिचान जोगाउन सोही स्थानमा नौमूल संरक्षण गर्न जरुरी रहेको बताए ।

गाउँपालिका अध्यक्ष भदे बुढामगरले स्थानीयसँगको सहकार्यमा नौमूल पुनर्निर्माण गरिने बताए । सार्वजनिक जग्गा र व्यक्तिगत जग्गा छुट्याएर उत्खननो प्रक्रिया सुरु गर्ने उनको भनाइ छ । ‘९ वटै धारा बनाएर नौमूलको छेवैमा मन्दिर बनाइनेछ,’ उनले भने, ‘जतिसक्दो छिटो नौमूललाई पहिलेकै अवस्थामा पुनर्निर्माण गर्ने स्थानीय सरकारको योजना छ ।’

प्रकाशित : वैशाख १, २०७६ ०९:१५
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT