छाउप्रथा हटाए १ लाख

हरि गौतम

(रुकुम पश्चिम) — मुसीकोटलाई छाउपडी प्रथा नरहेको नगरपालिका घोषणा गरिएको छ । ठूलो तामझामका साथ बराहटाकुरा टुँडिखेलमा आइतबार आयोजित औपचारिक कार्यक्रममार्फत छाउपडीमुक्त नगरपालिका घोषणा गरियो । तर स्थानीयले घोषणा कार्यक्रम हुनुअघि कहिल्यै छाउपडी प्रथा छ भनेर सुनेकासमेत थिएनन् ।

रुकुम पश्चिमको मुसीकोटलाई छाउपडी नरहेको, छुवाछूतमुक्त तथा जातीय सद्भावयुक्त र पूर्ण खोप सुनिश्चित नगर घोषणाका आधार तथा प्रतिबद्धता जाहेर गर्दै नगर प्रमुख देवीलाल गौतम । तस्बिर : हरि/कान्तिपुर

मुसीकोटलाई छाउपडीमुक्त घोषणापूर्व नगरपालिका तथा अन्य सरोकारवाला निकाय कसैले पनि यस विषयमा कुनै कार्यक्रम प्रचारप्रसार पनि गरेका थिएनन् । ‘रुकुममा छाउपडी छ भनेर कहिल्यै थाहा पाएनँ,’ स्थानीय पार्वती पुनले भनिन्, ‘तर आज नगरपालिका छाउपडीमुक्त घोषणा भयो ।’ हुँदै नभएको प्रथा अन्त्य भएको घोषणा गर्नु गलत भएको बुझाइ उनको छ ।

यस विषयमा नगरपालिकाको भने आफ्नै तर्क छ । नगरप्रमुख देवीलाल गौतमले छाउपडीमुक्त नभई जिल्लामा छाउपडी प्रथा नरहेको घोषणा गरिएको तर्क गरे । ‘कर्णालीबाटै यो छाउपडीजस्तो कुप्रथा अन्त्यको प्रयास प्रदेश सरकारले गरेको छ,’ उनले भने, ‘सरकारको कार्यक्रम सफल बनाउन छाउमुक्त घोषणा गरेका हौं ।’ प्रदेश सरकारले थालेका अभियानका सूची धेरै छन् । ती सबै स्थानीय सरकारबाट गर्दा स्थानीय, प्रदेश तथा संघीय सरकार सफल हुँदा फरक नपर्ने भनाइ उनको छ । नगरभित्र मात्रै नभई जिल्लामै छाउपडी प्रथा भने नरहेको नगर प्रमुख गौतमले स्वीकारे ।

नगरका ९० प्रतिशत घरपरिवारले महिनावरी भएका महिलामाथि छाउ (छुई) बार्ने चलन नगरेको नपाइएकाले मुसीकोट नगरपालिकाभित्र छाउपडी प्रथा अन्त्य भएको घोषणा गरिएको नगर प्रमुख गौतमले बताए । त्यसको कार्यान्वनका लागि नगरपालिकाले ५ बुँदे प्रतिबद्धता जारी गरेको छ । महिनावारी भएकालाई नि:शुल्क सेनेटरी प्याड वितरण तथा प्रजनन् स्वास्थ्य र महिनावारीबारे जनचेतनामूलक कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने प्रतिबद्धता नगरपालिकाले गरेको छ ।

प्रदेशको सामाजिक विकास मन्त्रालयले हरेक सामाजिक कुप्रथा अन्त्यको घोषणा गर्ने, स्थानीय सरकारलाई १ लाख नगद दिने घोषणा गरेको छ । कर्णाली प्रदेशसभाको सामाजिक विकास समिति सभापति राजु नेपालीले ३ रिबन काटेर मुसीकोटलाई छाउपडीमुक्त, जातीय छुवाछुतमुक्त तथा पूर्ण खोप सुनिश्चित नगरपालिका घोषणा गरिन् । नगरभित्र कुनै पनि खालको जातीय विभेद नरहेको तथा सबै समुदायबीच आपसी सद्भावयुक्त वातावरण बनेपछि नगरपालिकालाई जातीय सद्भावयुक्त नगर घोषणा गरिएको हो । यसका लागि नगरपालिकाले १२ सूचक पूरा गरेको जनाएको छ । यसको कार्यान्वनका लागि भने ८ प्रतिबद्धता जारी गरिएको छ ।

अन्तरजातीय विवाहको प्रोत्साहन, बालीघरे प्रथा अन्त्यका लागि आवश्यक कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने प्रतिबद्धता नगरपालिकाले जनाएको छ । घरजग्गाविहीन दलित समुदायलाई आवास निर्माण, दलित बस्तीलाई जातीय सद्भावयुक्त नमुना ग्रामीण बस्ती तथा सहरी बस्ती स्थापना गर्ने, आर्थिक तथा सामाजिक रूपान्तरणका लागि सचेतनामूलक तथा सशक्तीकरण गर्ने प्रतिबद्धता पनि नगरपालिकाले गरेको छ ।

नगरभित्र रहेका १६ देखि २३ महिना उमेरका ४ सय ७७ बालबालिकालाई सबै खोप लगाइसकिएकाले पूर्ण खोप सुनिश्चित घोषणा गरिएको जनाइएको छ । नगरभित्र अब जन्मने हरेक बच्चालाई पूरा खोप लगाउने ग्यारेन्टी भएकाले पूर्ण खोप सुनिश्चित नगर घोषणा गरिएको स्वास्थ्य संयोजक कमला केसीले बताइन् ।

प्रकाशित : जेष्ठ २७, २०७६ १०:४६
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

कर्णालीमा हिंसाविरुद्ध अभियान

कान्तिपुर संवाददाता

वीरेन्द्रनगर — कर्णाली प्रदेश प्रहरीले महिलामाथि हुने हिंसा र लागूऔषध नियन्त्रणका लागि वडास्तरसम्मै विशेष प्रशिक्षण अभियान सुरु गरेको छ । प्रदेशको आन्तरिक मामिला तथा कानुन मन्त्रालयको समन्वयमा सुरु भएको अभियानको आइतबार मुख्यमन्त्री महेन्द्रबहादुर शाहीले उद्घाटन गरे ।

अभियानअन्तर्गत पहिलो चरणमा १० जिल्लाबाट ४४ जनालाई जिल्लास्तरीय ६ दिने प्रशिक्षक प्रशिक्षण तालिम दिइनेछ । तालिममा एक प्रहरी निरीक्षक, एक पत्रकार र नागरिक समाजका प्रतिनिधि २ जना हुनेछन् । प्रदेश राजधानीमा तालिमप्राप्त प्रशिक्षकले जिल्लामा गएर ७९ स्थानीयका तहका ७ सय १८ वडालाई लक्षित गरी १ सय ८२ जनालाई प्रशिक्षित गर्नेछन् । ‘यसरी वडास्तरमा प्रशिक्षित हुने प्रशिक्षकले नियमित आफ्नो क्षेत्रमा महिलामाथि हुने हिंसा, लागूऔषध दुर्व्यसन, सडक दुर्घटना न्यूनिकरणका लागि सरोकारवालालाई प्रशिक्षित गर्नेछन्,’ प्रदेश प्रहरी प्रमुख डीआईजी महेशविक्रम शाहले भने, ‘यी घटनामा जनचेतनाको अभाव प्रमुख कारक भएकाले यस्तो अभियान थालिएको हो ।’

प्रहरीका अनुसार पछिल्लो समय कर्णाली प्रदेशमा महिलामाथि हुने हिंसाका घटना न्यून हुनुको साटो बढिरहेका छन् । गत आवमा महिलामाथि हुने हिंसाका १ सय ५४ घटना भएकोमा चालु आवमा २ सय ६९ घटना भएका प्रदेश प्रहरीको तथ्यांकमा छ । त्यस्तै गत आवमा लागूऔषधका ३५ घटना दर्ता भएकोमा चालु आवमा ८५ घटना दर्ता भएका छन् । प्रहरीको तथ्यांकमा गत आवमा घरेलु हिंसाका ६ सय १२ घटना दर्ता भएकोमा चालु आवमा ७ सय ४८ घटना दर्ता छ ।

अभियान आरम्भ गर्दै मुख्यमन्त्री शाहीले कर्णालीलाई शान्त र सुरक्षित प्रदेश बनाउन सबै क्षेत्रबाट सहयोगको खाँचो रहेको बताए । आन्तरिक मामिला तथा कानुनमन्त्री नरेश भण्डारीले यो अभियानलाई सार्थक तुल्याउन स्थानीय तह, नागरिक समाज सबैसँग सहकार्य गर्ने बताए ।

प्रकाशित : जेष्ठ २७, २०७६ १०:४३
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT