चिसोले भेडीगोठमा समस्या

कान्तिपुर संवाददाता

दार्चुला — उच्च लेकाली भेकमा हिउँ जमेपछि भेडाबाख्राको चरन क्षेत्र घटेको छ । मंसिरबाट हिमाली भेकमा हिउँ जम्न थालेपछि भेडी गोठ बेंसी झरिसकेका छन् ।

प्रशस्त चरन क्षेत्र रहेको हिमाली भेकमा हिउँ जमेपछि बेंसी झरेका भेडीगोठहरूलाई चरन क्षेत्रको अभाव झेल्नुपर्दा अप्ठ्यारोमा परेको ब्याँस गाउँपालिका–२ दुम्लिङमा भेडापालन गर्दै आएका स्थानीय रामसिंह बुढाथोकीले बताए । भेडाबाख्राका लागि उपयुक्त चरन क्षेत्रमा अहिले हिउँ जमिसकेको छ,’ उनले भने, ‘हिउँ नजम्ने बेंसी क्षेत्रमा भेडाबाख्रालाई चराउन उपयुक्त ठाउँ पाइँदैन ।’

Citizen

यहाँको नजिकका जंगली क्षेत्रमा अहिले स्थानीयले सामुदायिक वन बनाएका छन् । हिउँदमा मेलापाखामा घाँस पाइँदैन । बेंसीको अन्य क्षेत्रमा किसानहरूको खेतीपाती हुने हुँदा भेडापालन गरिरहेका मानिसहरूलाई पछिल्लो समय चरनको समस्या भोग्नुपरेको बुढाथोकीको भनाइ छ ।

पहिले प्रशस्त जंगल भएकाले जिल्लाका सबै ठाउँमा भेडाबाख्रा पालेको भेटिन्थे । तर, पछिल्लो समय ब्याँस, नौगाड, दुहु, अपीहिमाल गाउँपालिकाका विभिन्न ठाउँमा मात्रै भेडापालन हुने गर्छ । यहाँका स्थानीयले पुस्तौंदेखि अँगाल्दै आएको भेडापालन व्यवसाय अन्य व्यवसाय जस्तो एक ठाउँमा मात्र राखेर गर्न नहुने भएकाले मौसम अनुसार हिमालदेखि पहाडसम्म चरनक्षेत्र खोज्दै भेडाबाख्रा डुलाउनुपर्ने व्यवसायी बताउँछन् । जंगल बढी भएको क्षेत्रमा भेडापालन व्यवसाय चलेकै छ र अन्य ठाउँमा उहिलेको जस्तो भेडीगोठ देख्न छोडेको दुहु गाउँपालिका–१ पिपलचौरीका जसमल महराले बताए ।

यो वर्ष हिमाली क्षेत्रमा जाडो अत्यधिक बढेको छ । चरनका लागि माथिल्लो क्षेत्र खुला हुने भए पनि हिउँदमा हिउँ जम्ने र तल्लो क्षेत्रका सामुदायिक वन उपभोक्ता समितिले चरन उपलब्ध नगराउँदा हिउँदमा समस्या भोग्नुपरेको छ । यहाँका हिमाली क्षेत्रका बासिन्दाको पुख्र्यौली पेसा मानिएको भेडापालन पछिल्लो समय घट्दै गएको छ ।

कोही भने आफ्नो पेसालाई निरन्तरता दिइरहेका छन् । ‘जिल्लाको सडक नपुगेकादुर्गम भेकमा नुन, चामल, गुडलगायतवस्तु ढुवानी भेडाबाख्राबाटै गरिन्थ्यो,’नौगाड १, एयरकोटका रामसिंह बडालले भने, ‘सबैभन्दा बढी ऊन प्रयोगमा आउँथ्यो । अहिले घटेको छ ।’

प्रकाशित : पुस २८, २०७५ ०९:५१
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

बच्चा बोकेर शिविरमा

कान्तिपुर संवाददाता

अछाम — पञ्चदेवल विनायक नगरपालिका–९, कालेकाँडाकी नमुना थापामगर नागरिकता लिन दुधे बालकसहित चिल्तडामा सञ्चालित शिविर पुगिन् । नमुनाले ५ वर्षदेखि नागरिकता बनाउन खोजेकी थिइन् ।

सदरमुकाम आउन ३ दिन र त्यसका लागि कम्तीमा ५ हजार खर्च आवश्यक पर्ने भएकाले धोको अधुरै थियो । अहिले भने शिविरबाटै नागरिकता पाएपछि दंग छिन् ।

‘सदरमुकाम पुग्नै ३ दिन लाग्छ,’ उनले भनिन्, ‘पैसाको चाँजोपाँजो मिलाउनुपर्ने, घरमा छोराछोरी र गाईबस्तुको हेरचाह गर्ने कोही नभएकाले नागरिकता बनाउन सकेकी थिइनँ ।’ गाउँकै बिमला गिरी पनि २ बच्चासहित शिविर आइन् । उनले पनि सदरमुकाम टाढा भएकाले नागरिकता बनाउन पाएकी थिइनन् । ३४ वर्षको उमेरमा बल्ल बनाइन् । ‘घरकै काम गर्न, बालबच्चाको रेखदेख गर्न समय पुग्दैन । मंगलसैन गएर नागरिकता लिने योजना पटकपटक बनाए पनि जान सकिएको थिएन,’ उनले भनिन् ।

सदरमुकाम मंगलसैन पुग्न कालेकाँडाबाट दैलेख भएर आउनुपर्ने बाध्यता छ । नगरकै वडामा समेत सडक नपुगेकाले दैलेखको आठबीस नगरपालिका पुगेर गाडी चढ्नुपर्ने बाध्यता रहेको गिरीले बताइन् ।

जिल्ला प्रशासन कार्यालयले कालेकाँडा, शोडषा, ऋषिदह, भुलु, रहफ, बलाता, बस्ती, रामारोशनलगायतका विकट गाउँमा शिविर सञ्चालन गरेर नागरिकता वितरण गरेपछि विकट क्षेत्रका स्थानीयले गाउँमै सेवा पाएका हुन् ।

‘सदरमुकाम जानुपर्दा धेरै महिलाले नागरिकता बनाउन पाएका थिएनन् । न त चुनावमा आफ्नो मताधिकार नै प्रयोग गर्न पाएका थिए,’ बिमलाले भनिन् । ग्रामीण भेगका स्थानीयलाई गाउँबाटै सेवा प्रदान गर्ने उद्देश्यले सञ्चालन गरिएको एकीकृतघुम्ती शिविरबाट नागरिकता पाएपछि दुर्गम गाउँका महिलाहरू खुसीभएका छन् ।

प्रकाशित : पुस २८, २०७५ ०९:५१
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्