वनमै डेरा जमाएर सेतकचिनी दोहन

७ सय १५ किलो सेतक चिनीसहित बझाङ प्रहरीले दार्चुलाको अपि हिमाल गाउँपालिका ४ का शेरसिंह धामीलाई पक्राउ गरेको छ
वसन्तप्रताप सिंह

बझाङ — सदरमुकाम चैनपुरको चौगाउँ टोलमा लुकाइराखेको जडीबुटी सेतक चिनीसहित प्रहरीले एक जनालाई पक्राउ गरेको छ । शुक्रबार ७ सय १५ किलो जडीबुटीसहित दार्चुलाको अपी हिमाल गाउँपालिका ४ का शेरसिंह धामीलाई पक्राउ गरिएको हो ।

बझाङ प्रहरीले नियन्त्रणमा लिएको अवैध सेतकचिनी ट्याक्टरमा लोड गरिंदै । तस्बिर : बसन्तप्रताप/कान्तिपुर

चौगाउँटोलस्थित रवि पुजाराको घरमा अवैध जडीबुटी रहेको सूचनाको आधारमा प्रहरीले खानतलासी गरेको थियो । उनको घरमा डेरा गरी बस्ने धामीको कोठामा सेतक चिनी भेटिएको प्रहरीले जनायो । उनले संकलन पुर्जी, छोडपुर्जीलगायत कुनै पनि आधिकारिक प्रमाण नराखेर जडीबुटीको कारोबार गर्दै आएको प्रहरीको भनाइ छ ।

अवैध जडीबुटीको कारोबार गर्ने धामीलाई नियन्त्रणमा लिएको जिल्ला प्रहरी कार्यालयका प्रमुख डीएपी प्रवीण धितालले जानकारी दिए । उनले बरामद गरेको जडीबुटी र पक्राउ परेका व्यक्तिलाई आवश्यक कारबाहीका लागि डिभिजन वन कार्यालयको जिम्मा लगाएको बताए ।

भदौदेखि मंसिरसम्म रुकुम, रोल्पा, सल्यान, प्यूठान, दाङ, दैलेख, जाजरकोट, हुम्ला, जुम्ला र सुर्खेतलगायत जिल्लाबाट सयौंको संख्यामा आएकाहरूले बझाङका विभिन्न जंगल क्षेत्रमा सेतक चिनीको अवैध संकलन गरेका थिए ।

उनीहरूले साइपाल गाउँपालिकाको चाल्नावन, राइढुंगी, माझा, फरालखेत, स्यांगवन, औलागाड, दोतले, चिडा र सुर्मा गांउँपालिकाअन्तर्गतका जलजला, डाँफेचुली, तपोवन, डाँडा, नीलखट्टी, ठाडे, जर्सी, गोलढुंगा र पार्थीलगायत क्षेत्रका जंगलमा डेरा जमाएरै ठूलो परिमाणमा सेतकचिनी संकलन गरेको स्रोतले जनाएको छ ।

सोही समयमा बुंगल नगरपालिका, दुर्गाथली, छविसपाथिभेरा, खप्तडछान्ना गाउँपालिकाका विभिन्न वनहरूमा स्थानीय र बाहिरी जिल्लाबाट आएका संकलकहरूले ७० हजार क्विन्टलभन्दा बढी सेतकचिनी अवैध रूपमा संकलन गरेको स्रोतले बतायो । जिल्लामा संकलन भएको अधिकांश सेतकचिनी अवैध भएकाले नियन्त्रण गर्न प्रहरीले सक्रियता बढाएको डीएसपी धितालले बताए ।

ठूलो परिमाणमा सेतक चिनी संकलन गरिएको भए पनि डिभिजन वन कार्यालयले ४ सय क्विन्टलको मात्र संकलन पुर्जी वितरण गरेको थियो । बझाङ जिल्लाको पञ्चवर्षीय वन व्यवस्थापन योजना २०७१ मा उल्लेख भएअनुसार जिल्लाभरका सामुदायिक वनहरूबाट ३ सय ५० क्विन्टल र सरकारी वन क्षेत्रबाट ५० क्विन्टल गरी ४ सय क्विन्टल सेतकचिनी संकलन गर्न मिल्छ ।

वन व्यवस्थापन योजनाले तोकेको भन्दा धेरै बढी सेतकचिनी संकलन भइसकेकाले यसलाई कसरी व्यवस्थापन गर्ने भन्ने विषयमा छलफल भइरहेको डिभिजन वन कार्यालयले जनाएको छ । ‘करिब १ हजार ८ सय क्विन्टलको छोडपुर्जीका लागि सहमति चाहियो भनेर सामुदायिक वनहरूबाट निवेदन आएको छ,’ डिभिजन वनका अधिकृत कृष्णराज न्यौपानेले भने, ‘हामीले यस विषयमा नीतिगत निर्णय गर्नका लागि प्रदेश मन्त्रालय हुँदै केन्द्रमा फाइल पठाएका छौं ।’

उनले जिल्लाको वन व्यवस्थापन योजनामा सामुदायिक वन क्षेत्रबाट ३ सय ५० क्विन्टल सेतकचिनी निकाल्न मिल्ने उल्लेख भएको भए पनि विभिन्न सामुदायिक वनको कार्ययोजनामा २ हजार क्विन्टलभन्दा बढी सेतकचिनी संकलन गर्न मिल्ने प्रावधान रहेको बताए । जिल्लाको र सामुदायिक वनको योजनामा नै कुरो बाझिएकाले नीतिगत निर्णयको लागि संघिय मन्त्रालयमा फाइल पठाइएको अधिकृत न्यौपानेले बताए ।

उनले प्रदेश वन निर्देशनालय र प्रदेशको वन मन्त्रालयबाट सिफारिस भएर सेतकचिनीको इजाजतसम्बन्धी फाइल केन्द्रको वन तथा भूसंरक्षण विभाग हँुदै वन तथा वातावरण मन्त्रालयमा पुगेको जानकारी दिए । जिल्लामा ठूलो परिमाणमा संकलित सेतकचिनी निकासीका लागि मन्त्रालयको निर्णयपछि जिल्लाबाहिर निकासीको प्रक्रिया अगाडि बढाउने बताए ।

जिल्लामा तोकिएको परिमाणभन्दा निकै बढी सेतकचिनी संकलन भएको भए पनि डिभिजन वन कार्यालयले ३ हजार ३ सय ६० किलोको मात्र संकलन अनुमति दिएको छ । वन कार्यालयका अनुसार ४२ जना व्यापारीहरूलाई प्रतिव्यक्ति ८० किलोका दरले संकलन अनुमति दिइएको छ ।

बझाङमा संकलन भएको आधाजसो सेतकचिनी व्यापारीहरूले बझाङको साइपाल गाउँपालिकाको राइढुंगी नाका हुँदै हुम्लाको रानीसहिनाबाट सिमिकोट पुर्‍याएका थिए । कात्तिक र मंसिर महिनामा भेडा, खच्चर र भरिया मार्फत उक्त जडीबुटी हुम्लातर्फ ढुवानी भएको प्रत्यक्षदर्शीहरूले बताएका थिए ।

बझाङका हिमाली भेगमा प्रशस्त मात्रामा जडीबुटी पाइने र सरकारी संयन्त्रको उपस्थिति पनि नहुने भएकाले जडीबुटीको अवैध कारोबार गर्नेहरूका लागि सजिलो हुने गरेको छ । विभिन्न जिल्लाबाट बझाङ आएर जडीबुटी संकलन गर्ने र धेरैजसो जडीबुटी हुम्ला, दार्चुला र ताक्लाकोट नाका हुँदै तिब्बततर्फ अवैध निकासी गर्ने गरिएको छ ।

बझाङको ताक्लाकोट नाकामा अहिलेसम्म सरकारी संयन्त्रको उपस्थिति शून्य छ । दार्चुला र हुम्लासँग सीमा जोडिएका ठाउँ पनि विकट हिमाली भूभाग भएका कारण तस्करहरूले निस्फिक्री कारोबार गर्ने थलो बन्दै गएका छन् ।

प्रकाशित : माघ २८, २०७५ ०९:२५
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

धनगढी प्रिमियर लिग क्रिकेट : क्रिकेट पर्यटनको अवसर

देशकै सर्वाधिक धनराशिको डीपीएल सुदूरपश्चिमको गौरव र सान बढाउने प्रतियोगितामा मात्रै सीमित छैन, खेल पर्यटनको माध्यमबाट यसले हाम्रो अर्थतन्त्रलाई समेत मजबुत पार्नेछ 
मोहन बुढाऐर

धनगढी — वर्षाका कारण दुई दिनपछि सरेको देशकै सर्वाधिक धनराशिको रुस्लान धनगढी प्रिमियर लिग (डीपीएल) क्रिकेटले सुदूरपश्चिम प्रदेशको अस्थायी राजधानी धनगढीमा आर्थिक गतिविधिलाई पनि उकासेको छ ।


अर्थशास्त्री तथा पर्यटन उद्योग व्यवसायीले सुदूरपश्चिम प्रदेशका लागि खेल पर्यटनमा डीपीएलको ठूलो महत्त्व रहेको बताएका छन् ।

प्रतियोगितामा सहभागी भएका ६ टिमका खेलाडी र तिनका समर्थकले धनगढीका अधिकांश होटल भरिभराउ छन् । सहभागी टिममा विदेशी खेलाडीसहित राष्ट्रिय र अन्तर्राष्ट्रियस्तरका खेलाडी सहभागी छन् ।

सबै टिमका खेलाडी, अफिसियल गरी २ सय जना यहाँ छन् । टिमका आफ्ना समर्थक काठमाडौं, रूपन्देही, विराटनगर, महेन्द्रनगरबाट यहाँ आइपुगेका छन् । कसैले आफ्नो समर्थन रहेको टिमको खेल हुने दिनका लागि मात्रै होटल र डीपीएलको अग्रिम टिकट बुकिङ गरेका छन् ।

डीपीएल आयोजक धनगढी क्रिकेट एकेडेमी (डीसीएल) का अनुसार खेल अवधिभर कम्तीमा ६० हजार दर्शकले प्रत्यक्ष अवलोकन गर्नेछन् । त्यसका लागि आयोजकले खेल सञ्चालन हुने फाप्ला मैदानमा ४ हजार दर्शकलाई अस्थायी प्यारापिट निर्माण गरेको छ ।

लिग चरणमा दैनिक २ देखि ३ हजारले प्ले–अफमा ४ हजार र फाइनलमा ५ हजार जति दर्शकले प्रत्यक्ष अवलोकन गर्ने अनुमान आयोजकको छ । प्यारापिटमा ठाउँ नभएर फाइनलमा दर्शक घुइँचो लागेमा भुइँमै बसेर वा उभिएर हेर्ने गरी ठाउँको व्यवस्थापनसमेत गरिएको बताइएको छ ।

डीपीएलका लागि खेलप्रेमी छिमेकी भारतका सीमावर्ती पलियासम्मका नागरिकले अग्रिम टिकट बुकिङ गरिरहेको आयोजकका हर्क बोहराले जानकारी दिए । पहिलो र दोस्रो संस्करणमा छिमेकी मुलुक भारतको सीमावर्ती क्षेत्रबाट दर्शक आएका थिए ।

डीपीएल हेर्नकै लागि कञ्चनपुरलगायत गाउँबाट समेत दर्शक आउने आयोजकको भनाइ छ । दर्शकलाई धान्न नसकिने हो कि ? भनेर आयोजकले प्लेअफ र फाइनलको टिकटमा वृद्धि गरेको छ । लिग चरणको ५०, प्ले–अफको ७० र फाइनलको १ सय रुपैयाँ टिकट दर तोकिएको छ ।

अर्थशास्त्री रामबहादुर बुढाऐरले डीपीएलको खेल अवधिमा ठूलो आर्थिक गतिविधि हुने बताए । उनका अनुसार एक जनाले खेलमैदान बाहिर एक कप चिया मात्रै खाइदिए ७५ हजार र एक जनाले सय रुपैयाँ मात्रै खर्चे ५ लाख रुपैयाँको दैनिक कारोबार हुने बताए । खेल अवधिमा मैदानमा चिया र बिस्कुटको मात्रै झन्डै १ करोडको कारोबार हुन सक्ने उनले बताए ।

डीपीएल मैदान बाहिर बसेर चिया, चाउमिन र बदाम बेच्नेलाई मात्रै होइन, होटल, यतायात व्यवसायीको आर्थिक कारोबारमा वृद्धि हुने उनको कथन छ । धनगढी बजारबाट फप्ला क्रिकेट मैदान ३ किमि दूरीमा छ । धनगढी–फाप्ला रुटमा अटोरिक्सा, ट्याक्सीको कारोबार बढ्छ ।

त्यस्तै टाढाबाट आएका दर्शकले खाना, नास्ता र बस्नबाहेक अन्य क्षेत्रमा पनि खर्च गर्ने बताए । कोही दर्शकले यही अवसरमा धनगढीका पर्यटकीय गन्त्व्यको घुमफिर गर्ने बताए । यसले यहाँका पर्यटकीय क्षेत्रको प्रचारप्रसार हुने उनी बताउँछन् ।

पर्यटन व्यवसायी सञ्जय चौधरीले डीपीएलले सुदूरपश्चिम प्रदेशलाई खेलको माध्यमबाट चिनाउन लागेको मात्र नभई खेल पर्यटनमा ठूलो योगदान दिंदै आएको बताए । उनका अनुसार यस अवधिमा धनगढीमा करोडौंको कारोबारमा वृद्धि हुने बताए ।

‘देशकै सर्वाधिक धनराशिको डीपीएल अहिले सुदूरपश्चिमको गौरव र सान बढाउन लायकको प्रतियोगिता मात्र बनेको छैन,’ चौधरीले भने, ‘खेल पर्यटनको माध्यमबाट यसले हाम्रो अर्थतन्त्रलाई समेत मजबुत पार्नेछ ।’

प्रकाशित : माघ २८, २०७५ ०९:१६
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT