पानी लिन १४ किमि

डीआर पन्त

डडेलधुरा — सदरमुकामको रातागौनका बासिन्दा पानी बोक्ने ट्यांकर उपलब्ध गराइदिन निवेदन लिएर आइतबार नगरपालिका कार्यालय पुगे । यसअघि दमकल ओसारेर गाउँमा वितरण गर्दै आएका उनीहरूलाई नगरपालिकाले ट्यांकर उपलब्ध गराउन नसकिने बतायो । त्यसपछि उनीहरू निर्माण व्यवसायी संघमा ट्यांकर माग गर्न गए ।

यसअघि सञ्चालनमा रहेको उग्रतारा–पोखरा खानेपानी योजना बन्द भएपछि स्थानीय बासिन्दा दैनिक १४ किमि टाढाबाट पानीको जोहो गरिरहेका छन् । समस्या सदरमुकाम नजिकको रातागौन गाउँमा मात्र होइन नजिकैका रिमथलो, जोगेनीथान, रातागौन, डकले, टोटी, सिंलिंगा, राउटेपानीलगायत गाउँमा पनि उस्तै छ । अहिले त्यहाँका बासिन्दा सवारीसाधनमा पानी बोकेर गुजारा चलाइरहेका छन् ।

अहिले समस्या भएका अधिकांश गाउँमा यसअघि उग्रतारा–पोखरा खानेपानी योजनाबाट पानी आउँथ्यो । पोखरा बजारमा घरघरमा धारा वितरण भएपछि पानी अपुग भएर योजनै बन्द भयो । भालुमारे लेकमा मुहान भएको योजनाअन्तर्गत पोखरा बजार क्षेत्रमा पानीको माग बढेपछि गाउँमा आउने कमी रोकिएको हो ।

‘उग्रतारा मन्दिरमा ट्युबेलबाट निस्केको पानी पनि सकिएपछि खानेपानीका लागि निकै सास्ती भोग्नुपरेको छ,’ समाजसेवी सुरेन्द्रबहादुर सार्कीले भने, ‘३ वर्षदेखि निरन्तर विभिन्न निकाय धाउँदासमेत कुनै सुनुवाइ भएन ।’ ६ महिनाअघि उग्रतारा मन्दिर परिसरमा ट्युबेलबाट पानी आउन थालेपछि समस्या समाधान भएको उनले बताए । ‘पानी आउन बन्द भएर ट्युबेल नै बन्द भयो,’ उनले भने, ‘अहिले दैनिक १४ किमि पैदल हिँडेर पानी बोक्नुपर्ने बाध्यता छ ।’

नजिकमा पानीका मुहान नभएको र भएका पनि पहिलेदेखि नै व्यक्ति र गाउँका नाममा दर्ता रहेको स्थानीय भीम सार्की बताउँछन् । उनी भन्छन्, ‘सदरमुकाममा वितरण हुने पानी रातो गुराँस रिर्सोटसम्म मात्र वितरण गरिएको छ ।’ सदरमुकाम बजारमा पानीको हाहाकार छ । गाउँमा पानी आउने कुनै अर्को उपायसमेत नभएको उनको भनाइ छ ।

२०६८ मा सदरमुकाम नजिकका यी गाउँमा खानेपानी योजना ल्याउन सर्भे भएको थियो । एकपटक सर्भे भएपछि सरकारी निकाय फर्केर गाउँ आएन । सार्कीले भने, ‘२ सय परिवारभन्दा बढीले खोलाबाट दूषित पानी ल्याएर प्रयोग गरिरहेका छन् ।’ स्थानीय गुनेखोलामा चारैतिरका गाउँ र सदरमुकामको फोहोरसमेत मिसिएका कारण निकै दूषित पानी प्रयोग गर्नुपर्ने बाध्यता रहेको स्थानीयको गुनासो छ ।

६ महिनाअघि उग्रतारा मन्दिर परिसरमा समस्यामा परेका गाउँहरूलाई लक्षित गरी ३५ लाख बढीको लगानीमा जमिनमुनिबाट पानी निकालेर वितरण गरिएको थियो । मन्दिर विकास समिति कोषाध्यक्ष श्यामराज ओझाले भने, ‘६ महिना पनि नबित्दै पानी आउन बन्द भएपछि सर्वसाधारणले निकै सास्ती बेर्होनुपरेको छ ।’

पानी समस्या भए पनि हरेक परिवारले ३–३ हजार रुपैयाँ उठाएर मोटर खरिद गरी खोलाबाट ट्यांकीमा पानी भरेर गाउँमा वितरण गर्ने सोचाइ बनाए पनि यस्तो हुन सकेको छैन । ट्यांकर नपाउँदा समस्या ज्युँका त्युँ छ । अमरगढी नगरपालिका, जिल्ला प्रशासन कार्यालय, खानेपानी डिभिजन कार्यालय, प्रदेश सरकार सबैलाई सर्वसाधारणले खानेपानी योजनाका लागि पहल गरिदिन पटकपटक निवेदन दिए पनि कसैबाट सुनुवाइ भएको छैन ।

अगुवा महिला मनीषा सार्कीले भनिन्, ‘बिहान र साँझ दुईपटक खानेपानीका लागि दैनिक १० किमि पैदल हिँड्नु पर्ने हाम्रो नियति नै भइसकेको छ ।’ आफ्नै सवारीसाधन हुनेले पानी बोकेर गुजारा गरिरहेका छन् । तर गरिबका लागि दैनिक ४ घण्टा पैदल हिँडेर पानीको जोहो गर्नुको विकल्प छैन ।’ अमरगढी नगरपालिकाले समस्या भएका यी गाउँमा खानेपानी योजनाका लागि मुहान खोजी भइरहेको जनाएको छ ।

प्रकाशित : जेष्ठ २८, २०७६ ०९:४३
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

सुनसान मार्तडी

कान्तिपुर संवाददाता

बाजुरा — स्थानीय तहमा चहलपहल बढेपछि सदरमुकाम मार्तडी सुनसान भएको छ । मार्तडी बजारको माथिल्लो भागमा सरकारी तथा गैरसरकारी कार्यालयहरू भएकाले फाट्टफुट्ट ओहोरदोहोर गर्ने देखिन्छन् । दुनीमा हाटबजार छ । कुनैबेला निकै भीडभाड हुने दुनी हाटबजार यतिबेला ग्राहक नपाएर सुनसान बनेको छ । 

सुनसान बनेको बाजुरा सदरमुकाम मार्तडी बजार । तस्बिर : कान्तिपुर

जिल्लाको उत्तरी क्षेत्रका ४ स्थानीय तहका बासिन्दा जिल्ला बाहिर जान सदरमुकम भएर आवतजावत गर्ने भए पनि बस्दैनन् । उनीहरू सिधै गाडीमा आउँछन् र गाडीमै जान्छन् । ‘वर्ष दिनयता व्यापार शून्य भएको छ,’ मार्तडीमा फेन्सी पसल सञ्चालन गर्दै आएका गौमुलका लोकेन्द्र धामीले भने, ‘के गरुँ, कसो गरुँ भइसक्यो ।’ उनी ५ वर्षदेखि मार्तडीमै व्यापार गर्दै आएका थिए । ‘केही समय त फाटफुट चलेकै थियो, अहिले त फिटिक्कै बन्द भयो,’ उनले भने ‘मासिक ७ हजार पसलको भाडा तिर्न पनि समस्या भएको छ ।’

गाउँ तथा नगरका केन्द्रमा स्थानीय बजार स्थापना भएका छन् । सदरमुकाममा नागरिकतालगायत कामबाहेक अरू केही पर्दैन । ग्रामीण क्षेत्रमा यातायत सेवा विस्तार भएपछि नागरिकता बनाउन आएकाहरू पनि काम सकेर घर फर्किन्छन् । मार्तडीमै होटल सञ्चालन गर्दै आएकी बूढीनन्दा नगरपालिका ६ की राजकला देवकोटाले भनिन्, ‘होटल बिक्री गरेर हिँड्न खोज्दा पनि बिक्री हुँदैन ।’

गौमुल गाउँपालिकाको घट्मुना, हिमाली गाउँपालिकाको धुलाचौर, जगन्नाथ गाउँपालिकाको पिलुचौर, खप्तड छेडेहद गाउँपालिकाको डोगडी, त्रिवेणी नगरपालिकाको तोलीमा नयाँ बजार स्थापना भएका छन् । स्थानीय बासिन्दा आफ्नै पालिकाको केन्द्रमा बजार खुलेपछि खुसी भएका छन् । सदरमुकाम आवतजावत गर्न लाग्ने खर्चसमेत जोगिएको हिमाली गाउँपालिका ५ की विमला पाण्डेको भनाइ छ ।

प्रकाशित : जेष्ठ २८, २०७६ ०९:४२
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT