किसानलाई रोपाइँको चटारो

किसान भन्छन्, ‘राखेको बीउ विगत जस्तो खडेरीले डढेको छैन, केही दिन यस्तै मौसम भयो भने रोपाइँ पनि सुरु हुन्छ’
मोहन शाही

डोटी — केही दिनयताको वर्षातले पहाडी जिल्लाका किसानलाई राहत भएको छ । विगतजस्तो खडेरी नपर्ने भन्दै किसानहरू धान रोपाइँको तयारीमा जुटेका छन् । खेत खनजोत गर्ने, प्रांगारिक मल हाल्ने, बीउ राख्ने काम भइरहेको छ । केही स्थानमा भने रोपाइँ नै सुरु भइसकेको छ । लेकाली क्षेत्रहरूमा दैनिक वर्षा भइरहेकाले किसानहरू रोपाइँको चटारोमा छन् ।

धान रोपाइँको तयारीका लागि हलो जोत्दै डोटीको शिखर नगरपालिका गोपघाटका किसान । तस्बिर : मोहन/कान्तिपुर

‘केही दिनयता साँझ–बिहान पानी परिरहेको छ, त्यसले जमिन भिजेको छ,’ सायल गाउँपालिका ३ का दीर्घ बोगटीले भने, ‘राखेको बीउ विगत जस्तो खडेरीले डढेको छैन, केही दिन यस्तै मौसम भयो भने रोपाइँ पनि सुरु हुन्छ ।’ केही दिनयताको वर्षातले जोरायल क्षेत्रमा रोपाइँ सुरु भइसकेको वडा ३ का दिनेश मल्लले जनाए ।

सिँचाइ कुलो भएकाले पनि रोपाइँका लागि सहज भएको उनले बताए । जिल्लाको जोरायल क्षेत्र सबैभन्दा बढी धान उत्पादन हुने क्षेत्र हो । स्थानीय बासमती चामल उत्पादन हुने जोरायलमा विभिन्न सरकारी तथा गैरसरकारी संस्थाले धान उत्पादनका लागि सिँचाइँ, बीउ तथा कृषि प्रणालीमा सहयोग गर्दै आएका छन् ।

जिल्ला कृषि ज्ञान केन्द्र डोटीका अनुसार जिल्लाका ग्रामीण क्षेत्रमा करिब ३० प्रतिशत धान रोपाइँ भइसकेको छ । डोटीमा कुल १० हजार ६६५ हेक्टरमा धान रोपाइँ गरिन्छ । सिँचाइ पर्याप्त नहुँदा अधिकांश किसानले पाखो जमिन बाँझो छोड्ने गरेका छन् । कतिपय किसान भने पाखो जमिनमा पानी नहुँदा धानको बीउ छर्ने गर्छन् ।

केन्द्रको तथ्यांकअनुसार गत वर्ष जिल्लामा अघिल्लो वर्षभन्दा प्रति हेक्टरमा २.१४ प्रतिशतले धान उत्पादनमा बढेर २२ हजार ४ सय ४४ टन धान फलेको थियो । यद्यपि अझै बजारबाट चामल किनेर खाने परिवार उलेख्य छन् । भूमि व्यवस्था, कृषि तथा सहकारी मन्त्रालय सुदूरपश्चिमका सचिव महेशराज विष्टले केही दिनयताको वर्षाले किसानलाई राहत भएको बताए ।

यद्यपि कतै पानी पर्ने कतै नपर्ने भएकाले अहिल्यै मनसुन सुरु नभएको उनको भनाइ थियो । जिल्ला सदरमुकाममा भने पानी नपर्दा धानको बेर्नासमेत राख्न सकिएको छैन । पूर्वीचौकी गाउँपालिकामा पनि पानी परेको छैन । जमिन सुक्खा भएकाले बीउसमेत राख्न नपाएको पूर्वीचौकी गाउँपालिका काडामाण्डौंका हेमराज जोशी बताउँछन् ।

उनले आकाशे पानीको पर्खाइमा किसानहरू रहेको बताए । किसानहरूले पाखो जमिनमा उजगले नामको धान लगाउने गर्छन् । अन्य पानी लाग्ने जमिनमा जोरायल बासमती, धनहास, हंसराज, खुम्लचार, ठेसे, थापाचिनीलगायत जातका धान लगाउने गरेको किसान दीपकबहादुर थापाले जनाए ।

प्रकाशित : जेष्ठ ३१, २०७६ १०:४७
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

वडा कार्यालयको काम होटलबाट

मोहन शाही

डोटी — बडीकेदार गाउँपालिका ४, मान्नाकापडीका गणेश बोहोरालाई विवाह दर्ता गर्नुपर्ने भयो । बोहोरा दम्पती विवाह दर्ताका लागि दुइत्यारमा रहेको शेरबहादुर बोहोराको होटलमा गए । होटलमा उनीजस्तै दर्ता, सिफारिसलगायत विभिन्न सेवा लिन आएकाको घुइँचो थियो । पालो कुरेरै भए पनि दर्ता प्रमाणपत्र लिएर बोहोरा घर फर्किए ।

चिया पसलमा काम गर्दै बडीकेदार गाउँपालिका–४ का जनप्रतिनिधि र कर्मचारी ।तस्बिर : मोहन/कान्तिपुर

होटल सामान्यतः चिया, खाजा, खाना पाइने स्थान हो तर मान्नकापडीमा यतिबेला सिफारिस लिन वडा कार्यालय नगएर होटलमा जानुपर्ने अवस्था छ । ‘मान्नकापडीमा अहिले सेवा लिन पनि होटलमै आउनुपर्ने अवस्था छ,’ स्थानीय रमेश मौनीले भने, ‘बडीकेदार गाउँपालिका ४ स्थित दुइत्यार गाउँका शेरबहादुर बोहोराको होटल कार्यालय जस्तो भएको छ ।’ तर होटलबाटै कार्यालय सञ्चालन गर्नु कर्मचारी र त्यहाँका जनप्रतिनिधिको रहर नभई बाध्यता हो ।

वैशाख २३ मा अज्ञात समूहले वडा कार्यालयमा आगजनी गरेपछि जनप्रतिनिधिहरू होटलबाट सेवा दिन बाध्य भएका हुन् । कार्यालयका महत्त्वपूर्ण कागजातसहित सम्पूर्ण सामग्री जलेर नष्ट भएपछि सर्वपक्षीय भेलाले तत्कालका लागि बोहोराको चिया पसलबाट सेवा सुचारु गर्ने निर्णय गरेको थियो ।

‘वडा कार्यालय आगजनीबाट ध्वस्त भएपछि सेवा दिन गाह्रो भयो, पछि सबैको सल्लाहअनुसार होटलबाटै सेवा दिँदा फरक नपर्ने सल्लाह भएको हो,’ वडाध्यक्ष वीरेन्द्र कोटकेनीले भने, ‘सेवाप्रवाह गर्न अन्यत्र सार्वजनिक तथा सरकारी कार्यालय नभएकाले तत्कालका लागि त्यो व्यवस्था गरेका हौं ।’ ‘वडा कार्यालय बस्तीभन्दा केही नजिक, एकान्त ठाउँमा थियो,’ स्थानीय चक्र बोहोराले भने, ‘दुइत्यारमा रहेको होटल सबैलाई पायक पर्ने ठाउँ पनि छ ।’

वडा कार्यालयले आफ्ना महत्त्वपूर्ण कागजात लेटरप्याड, छाप, रसिदलगायत सामग्री नजिकै रहेको सामुदायिक अध्ययन केन्द्रको कार्यालयमा राख्ने गरेको वडाध्यक्ष कोटकेनीले बताए । उनले एउटै कोठा भएकाले अध्ययन केन्द्रमा साँझ सामान राखेर बिहान झिक्ने गरेको बताए ।

होटलका अगाडि राखिएका बेन्चमध्ये एउटामा वडाध्यक्ष, वडासचिव र कर्मचारी बस्ने गर्छन् । खाली ठाउँ भए सेवाग्राही पनि बेन्चमा बस्छन् । सेवाग्राही चौरमा । सानो छाप्रामा रहेको होटलले अघिल्तिर जस्तापाताले छाएर ग्राहकलाई बस्ने ठाउँ बनाएको छ । त्यसैको एकछेउमा चिया–खाजा पकाउने गरेको छ ।

कार्यालयको आफ्नै जमिन भए पनि भवन नभएको वडाध्यक्ष कोटकेनीले बताए । उनले यसै आर्थिक वर्षभित्र भवन निर्माणका लागि गाउँपालिकाले टेन्डर गर्न लागेको जानकारी दिए ।

प्रकाशित : जेष्ठ २३, २०७६ ०९:०८
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT