असान्ज : ह्याकर कि पत्रकार ?

नारायण खड्का

अस्ट्रेलिया — सात वर्षसम्म लन्डनको इक्वेडर दूतावासमा राजनीतिक शरण लिएपछि प्रहरीद्वारा तान्दै निकालिएका अस्ट्रेलियाली नागरिक जुलियन असान्जले करिब १ दशकअघिदेखि ‘वेब’ को दुनियाँमा तहल्का मच्चाए ।

बेलायतको वेस्टमिनिस्टरस्थित अदालतमा विकिलिक्स संस्थापक जुलियस असान्जलाई सुपुर्दगी नगर्न माग गर्दै शुक्रबार गरिएको विरोध ।तस्बिर : रोयटर्स

अहिले पनि उनलाई समर्थन गर्नेहरू सत्य सूचनालाई सर्वसाधारणसमक्ष पुर्‍याउने अभियानकर्ता मान्छन् भने उनको कार्यलाई गलत भन्नेहरू त्यसको विपरीत ह्याकरको संज्ञा दिन्छन् ।

अस्ट्रेलियाको क्युन्सल्यान्ड राज्यको टाउन्सभिलमा ४७ वर्षअघि जन्मिएका असान्ज करिब २५ वर्षअघि नै कम्प्युटरसम्बन्धी आफ्नो ज्ञानलाई प्रयोग गर्दै दर्जनौं ह्याकिङका क्रियाकलापमा संलग्न भएपछि पक्राउ परेका थिए । उनलाई प्रहरीले जरिवाना तिराएर मुक्त गरेको थियो । त्यसपछि उनी त्यस प्रकारका ह्याकिङमा तत्काल सहभागी भएका थिएनन् । उनी गणितीय ज्ञानमा पारङ्गत मानिन्छन् त्यसैले पनि उनले सुलेट ड्रिफस नामकी महिला विज्ञसँग ३ वर्षसम्म अनुसन्धान गर्ने अवसर पाएका थिए । उनी मेलबर्नमा सरेपछि त्यहाँको विज्ञ समाजमा गणित विषयमा पारङ्गत व्यक्तिका रूपमा चिनिन्थे ।

असान्जलाई चिन्ने र उनीसँग काम गरेकाहरू उनलाई अत्यन्तै मिहिनेती, चलाख र कम्प्युटर कोडहरूलाई सहजैसँग छुट्टयाउन सक्ने व्यक्तिका रूपमा चित्रित गर्छन् । उनीसँगै पढेका उनका अस्ट्रेलियाका साथीहरूले समेत उनलाई नराम्रो व्यक्तिका रूपमा चित्रित गर्दैनन् ।

तर सन् २००६ मा उनले स्थापना गरेको ‘विकिलिक्स’ मार्फत भने संसारमा नै तहल्का ल्याउन सफल भए । उनले सन् २००८ देखि आफूले स्थापना गरेको ‘विकिलिक्स’ मार्फत लाखौं अति गोप्य सूचनाहरूलाई सार्वजनिक गरिदिँदै आएका थिए । उनले पटकपटक गरेर विश्वका ठूला तथा साना शक्ति राष्ट्रहरूको अत्यन्तै गोप्य सूचनालाई सर्वसाधारणसामु ल्याइदिएर तरंगसृजना गरिदिए ।

असान्ज पत्रकार हुन् वा होइनन् भन्ने विवादसमेत चल्दै आएको छ । केहीले उनलाई सर्वसाधारणको चासोको सूचना तथा जानकारी सार्वजनिक रूपमा अघि ल्याएको भन्दै पत्रकारको रूपमा चित्रित गर्छन् भने कोही असान्जले ‘विकिलिक्स’ मार्फत दिने गरेको कार्यहरू पत्रकारिताको क्षेत्रभित्र नपर्नेसमेत व्याख्या गर्छन् ।

तर पनि असान्जले आफू जन्मिएको देश मात्र नभएर सन् २००९ मा यूकेको प्रतिष्ठित एम्नेस्टी इन्टरनेसनल मिडिया अर्वाडसमेत जितेका छन् । उनले सिड्नी पिस फाउन्डेसनबाट ‘गोल्ड मेडल फर पिस’ जितेका छन् भने अस्ट्रेलियन जर्नालिस्ट युनियनको मानार्थ सदस्य हुन् । त्यति मात्र नभएर उनले सन् २००८ देखि नै विश्वभरिबाट विभिन्न अवार्ड तथा सम्मानपाइसकेका छन् ।

असान्ज अहिले बेलायतमा ५० हप्ताको जेल सजाय भोगिरहेका छन् । जहाँ उनलाई जमानतको प्रावधान तोडेको आरोप लगाइएको छ । असाञ्जलाई करिब एक दशकअघि स्विडेनमा दुई महिलालाई बलात्कार गरेको आरोपसमेत छ भने अमेरिकाले उनीमाथि जासुससम्बन्धी कानुन तोडेको आरोपमा विभिन्न १७ वटा मुद्दा दायर गरिएका बताइएको छ ।

लन्डनमा रहेका उनलाई अमेरिका सुपुर्दगी गर्नका लागि प्रक्रियासमेत सुरु भइसकेको जनाइएको छ । जसमा बेलायतका गृहसचिवले हस्ताक्षरसमेत गरिसकेको समाचारहरूमा जनाइएको छ । यता उनका वकिलहरू भने उनलाई अमेरिका सुपुर्दगी गर्न नहुने तर्क गरिरहेका छन् । यसको अन्तिम निर्णय भने अदालतले दिने छ ।

असान्जले जब कसैले कल्पनासम्म नगरेको अत्यन्तै गोप्य सूचनाहरूलाई कम्प्युटरको माध्यमबाट सार्वजनिक गरे त्यसलाई त्यति बेलै विभिन्न देशका सरकारी तवरबाट आलोचना गरिएको थियो । असान्ज आफ्नो देशको नागरिक भएका कारण उनलाई अन्य नागरिकसरह सरकारी तवरबाट उपलब्ध हुने सबै सुविधा दिइने अस्ट्रेलियाका प्रधानमन्त्री स्कट मरिसनले बताएका छन् ।

एक नागरिकको हैसियतमा उनलाई कन्सुलर सहयोग पुर्‍याइरहेको भए पनि कुनै बिशेष सहयोग भने नहुने उनको भनाइ छ । असान्ज आफैंले पनि अमेरिकामा सुपुर्दगी नगर्न यस पहिल्यैदेखि आग्रह गर्दै आएका थिए भने उनका वकिलहरूले समेत अमेरिका सुपुर्दगी गर्न नहुने बताइरहेका छन् ।

कम्प्युटरको क्षेत्रमा भएको आफ्नो ज्ञानलाई सही वा गलत जुन किसिमले भए पनि प्रयोग गरेर सूचनाहरू सर्वसाधारणसमक्ष ल्याएका असान्जको अबको भविष्य बेलायतको वेस्टमिनिस्टर अदालतको निर्णयमा भरपर्ने छ । किनकि उनलाई अमेरिका सुपुर्दगी गरिए र उनी दोषी सावित भए उनलाई १ सय ७५ वर्षसम्मको जेल सजाय हुनसक्ने सञ्चारमाध्यमलेबताएका छन् ।

सुपुर्दगीबारेफेब्रुअरीमा सुनुवाइ
लन्डन (एएफपी)– विकिलिक्स संस्थापक असान्जलाई वासिङ्टनसमक्ष सुपुर्दगी गर्न मिल्ने वा नमिल्ने विषयमा आगामी वर्ष पूर्ण सुनुवाइ हुने भएको छ । उनीबारेको मुद्दाको सुनुवाइ सन् २०२० को फेब्रुअरीमा हुने छ । अमेरिकाले असान्जलाई सुपुर्दगी गर्न दबाब दिँदै आएको छ भने बेलायतले यसबारे कुनै जवाफ दिएको छैन ।

वासिङ्टनका अनुसार असान्जले सन् २०१० मा अमेरिकी सैनिक तथा कूटनीतिक क्षेत्रका वर्गीकृत फाइल सार्वजनिक गर्नुका साथै अमेरिकाविरुद्ध जासुसी गरेका थिए । अमेरिकाको अफगानिस्तान र इराकमा भएका बम आक्रमणबारे विकिलिक्सले प्राप्त सूचनालाई सार्वजनिक गरेको आरोप वासिङ्टनको छ ।

प्रकाशित : जेष्ठ ३२, २०७६ ०८:२५
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

तिब्बती नेता भन्छन्– चिनियाँ रेल काठमाडौं पुर्‍याउँछौँ

लक्ष्मी लम्साल

बेइजिङ — तिब्बतले काठमाडौंसम्म रेल लैजाने विषयमा आफ्नो प्रतिबद्धता जनाएको छ । ल्हासामा शुक्रबार आयोजित तिब्बत विकास मञ्चमा सहभागी विभिन्न देशका प्रतिनिधिले नेपालसँग रेलवे कनेक्टिभिटी भए पूरै एसियासँगको सम्पर्क सहज हुने बताएपछि तिब्बती नेताले रेल कनेक्टिभिटीका लागि आफूहरू तयार रहेको प्रतिक्रिया दिएका हुन् । 

‘बेल्ट एन्ड रोड इनिसिएटिभ (बीआरआई) र तिब्बतको खुलापन तथा विकास’ भन्ने नाराका साथ चीनको दक्षिण–पश्चिमस्थित तिब्बत स्वशासित क्षेत्रको ल्हासामा आयोजित सम्मेलनका लागि चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिनफिङले शुभकामना सन्देश पठाएका थिए ।

सन्देशमा सीले यो वर्ष नयाँ चीन स्थापनाको ७० औं र तिब्बतमा प्रजातान्त्रिक सुधारको ६० औं वार्षिकोत्सव मनाइएको भन्दै तिब्बतको परिवर्तनको प्रशंसासमेत गरेका छन् । ‘छिङ्हाइ–तिब्बत पठार भूमिमा पर्ने तिब्बत–चीनको सीमाक्षेत्रमा पर्ने महत्त्वपूर्ण जातीय क्षेत्र हो भने पर्यावरण, विशेष सांस्कृतिक संरक्षक र विश्व पर्यटनको गन्तव्य पनि हो,’ उनले सन्देशमा भनेका छन् ।

‘राष्ट्रपति सीको चाहनाबमोजिम २०२२ सम्म तिब्बती रेलमार्ग सिगात्सेसम्म पुर्‍याइन्छ,’ तिब्बती नेताहरूले भने, ‘त्यहाँबाट काठमाडौंसम्म लैजान तिब्बत प्रतिबद्ध छ ।’ चिनियाँ राज्यपरिषद्, प्रेस कार्यालय र तिब्बत स्वायत्त प्रदेश सरकारले गरेको कार्यक्रममा तिब्बत सरकार प्रमुख छी चालाले तिब्बत विकास मञ्चले तिब्बत र विश्वबीच सहकार्य तथा आदानप्रदानको अवसर दिलाएको बताए ।

इतिहासकालदेखि तिब्बत रेसममार्गमा सहभागी रहेको र दक्षिण एसियाली मुलुकसँग सहकार्य गर्दै अघि बढ्ने उनले बताए । ‘तिब्बतको विकास हुनु नै दक्षिण एसियाली मुलुकको समृद्धिमा सहयोग पुग्नु हो,’ उनले भने, ‘सहयोगका सीमाक्षेत्र विस्तार गर्दै तिब्बतले नेपालसँगको सहकार्यलाई उच्च प्राथमिकतामा राखेको छ ।’

मञ्चले दक्षिण एसिया प्रवेशद्वारका रूपमा रहेको नेपालमा रेललगायत पूर्वाधार निर्माणमा जोड दिएको अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध तथा चीन मामिला जानकार डा. रूपक सापकोटाले बताए । समग्रमा तिब्बतले खुलापन र बीआरआईलाई छिमेकी मुलुकसँगको कनेक्टिभिटीका लागि रेल परियोजना अगाडि बढाउनैपर्ने बुझेको छ । ‘तिब्बत सरकार प्रमुखले पनि केरुङ आर्थिक क्षेत्र, रेल परियोजना, नाका खुला, सडकमार्गको स्तरोन्नति, पूर्वाधार विकासमा गति लिने बताएबाट रेलमार्गमाथि सघन बहस र सहकार्यको मोडलमा चीन अझ सक्रिय हुने देखिन्छ,’ उनले भने ।

दक्षिण एसियाका भारत, बंगलादेश, पाकिस्तान, नेपालका अतिरिक्त लात्भिया, फ्रान्स, मेक्सिको, लक्जेम्बर्गका प्रतिनिधि, टिबेटोलजी रिसर्च सेन्टरका वैज्ञानिक, विश्लेषक, सरकारी अधिकारी र पत्रकार गरी ३७ देशबाट पुगेका झन्डै १६० सहभागीले विभिन्न सत्रमा बहस गरे । बीआरआईमा तिब्बतको भूमिका र तिब्बती संस्कृति र तिब्बतको खुलापनबारे बहस गरेका सहभागीले तिब्बतको बाह्य विश्वसँगको सम्पर्कका लागि नेपाल मात्रै भरपर्दो विकल्प हुने निष्कर्ष निकाले ।

प्रकाशित : जेष्ठ ३२, २०७६ ०८:२३
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्