राजेन्द्रसिंह भण्डारी

दम्भले हुँदैन द्वन्द्वको उपचार

राजधानीमा भएका बम विस्फोटका घटनाले उपत्यकाको सुरक्षा व्यवस्था र चन्द समूहलाई निस्तेज गर्न सरकारले अख्तियार गरेको प्रतिबन्धको सुरक्षा रणनीतिको प्रयोगमा गम्भीर प्रश्नचिह्न लागेको छ । विगतकै माओवादी ‘जनयुद्ध’ को अनुभव र अभ्यासको प्रयोग गर्दै चन्द समूहले जनसत्ताको मुद्दालाई स्थापित गर्न हिंसाजन्य घटनाको निष्कर्षविहीन जोखिम उठाउन थालेको देखिन्छ ।

निषेधले उल्टै हिंसा बढाउँछ

लोकतन्त्र र लोककल्याणकारी राज्यको फराकिलो मैदानमा वाञ्छित–अवाञ्छित सबै खाले विचारबीच हुने प्रतिस्पर्धालाई समय र परिस्थितिको स्वाभाविक धरातलमा अविच्छिन्न र स्वतन्त्र ढंगले खुल्ला छाडिदिनुपर्छ । लोकतन्त्रमा पनि हिंसाका माध्यमबाट राजनीतिक उपलब्धि हासिल गर्न सकिने स्थिति कहीं कतै बन्नथालेकै हो भने त्यसलाई राज्य कुशासनको चरम कुचक्रमा फ“स्दै गएको संकेतका रूपमा बुझ्नुपर्ने हुन्छ ।

निर्मला घटनामा कहाँ चुक्यो प्रहरी ?

आपराधिक घटनाको अनुसन्धानमा सम्बद्धता र असम्बद्धताको मूल्याङ्कन र प्रयोगको महत्त्वपूर्ण भूमिका रहन्छ । निर्मला पन्तको हत्या घटनामा ठहर गर्नुपर्ने विषयलाई समर्थन वा खण्डन गर्ने तथ्य संकलन, परीक्षण र प्रयोगबाट सुल्झाउनुपर्थ्यो ।

अन्योलले ‘ओभरटेक’

संघीय अभ्यासलाई सही ढंगले अवतरण र व्यवस्थापन गर्न नसकिए वा ढिलाइ हुनगए प्रदेश वा अन्य पक्षबाट ‘ओभरटेक’ या दुर्घटना दुवै हुनसक्छ  । आफ्नो गति आफैंले बढाउन नसके अरूले ‘ओभरटेक’ गर्न सक्छ  ।

सुनकाण्ड अनुसन्धानको दायरा

आम नागरिकको सर्वाधिक चासो र सरोकार रहेको सुनकाण्डको अनुसन्धान र मुलुकमा लामो समयदेखि व्याप्त आपराधिक सिन्डिकेट विरुद्ध सरकारले गरिरहेको कारबाही अत्यन्त सकारात्मक छ । यसलाई अझ बढी प्रभावकारी बनाउन अहिलेकै प्रयास पर्याप्त नहुन सक्छ ।

राजेन्द्रसिंह भण्डारीका लेखहरु :

सुनकाण्ड सल्ट्याउने सूत्र

लामो समयदेखि राजनीतिक शीतल छहारीमा हुर्केको आपराधिक सिन्डिकेट अहिले राजनीतिक सक्रियतामै क्रमश: विघटन र खण्डीकरण हुनथालेको छ । आपराधिक सञ्जालका माध्यमबाट राज्यशक्तिमा पहुंँच स्थापित गरी लाभ लिने पात्र र प्रवृत्ति केही हदसम्म भए पनि निरुत्साहित हुनथालेका देखिन्छन् ।

दबाबमा नेपाल प्रहरी

‘प्रहरी मोटा भया कानुनी राज्य र लोकतन्त्र बलियो हुन्या छ’, प्रहरी ऐन २०१२ को प्रस्तावनामा नेपाल प्रहरी गठनको औचित्य पुष्टि गर्दै भनिएको छ, ‘अपराध रोक्ने र अपराधी पत्ता लगाउने सुयोग्य साधनका रूपमा नेपाल प्रहरी फोर्सको गठन गरिनेछ ।’

ध्रुवीकरणले सुरक्षामा पार्ने प्रभाव

यथार्थमा आफू कमजोर बन्दै गएको वा आफू अपेक्षित रूपमा बलियो बन्न नसकेको आंँकलनका आधारमा दुई वा दुईभन्दा बढी राजनीतिक दलबीच तालमेल हुनथालेको देखिन्छ, निर्वाचनको पूर्वसन्ध्यामा ।

सुन तस्करी : संरक्षित कारोबार

संगठित अपराधीले आपराधिक सञ्जालमार्फत लाभ प्रयोजनका लागि कार्ययोजना कार्यान्वयन गर्दा पहिले जोखिमको विश्लेषण गर्छ । तदनुरुप बजार र वस्तु छनोट गरी संगठित आर्थिक अपराधका लागि भरपर्दो स्थानमा लगानी गर्छ ।

प्रकोपमाथि लाचारी

हाम्रा प्राकृतिक सम्पदा हाम्रालागि सम्पन्नताका आधार बन्नुपर्नेमा तिनै प्राकृतिक स्रोतबाट वर्षेनि ठूलो धनजनको क्षति हुने गरेको छ ।