प्रशान्त माली

सिकाली चौरको जात्रा

खोकना बस्तीबाट अलिक पर छ सिकाली (श्रीकाली) चौर । टन्टलापुर घाम । त्यहाँ निधारमा तिलक र सिन्दुर टीका, टाउकोमा पगरी (देवगणले लगाउने विषेश किसिमको गोलाकार टोपी), शरीरमा दौरा, जामा र खाली खुट्टामा भेटिए ७४ वर्षीय पूर्णबहादुर महर्जन ।

सुनाकोठी बस्तीमा हाई भोल्टको तार

टीकाथलीमा पाँच दिनअघि विद्युत् पोलले थिचेर ५८ वर्षीय रामकेशर बोगटीको मृत्यु भयो । चलचित्र कलाकार संघ अध्यक्ष बोगटी मंगलबार बिहान घरनजिकै रूख काटेको हेर्न गएका थिए । रूख ढलेर पोलमा लाग्दा खम्बा भाँचिएर उनलाई लागेको थियो । पोल डन्डीको सट्टा तार मात्र राखेर बनाइएको थियो ।

पाटनमा नाच्दै छन् अष्टमातृका

पाटनमा नाचिने अष्टमातृका नाच समूहका नरेन्द्र वज्राचार्यले दुई दशकदेखि पोंगा बाजा बजाउँदै आएका छन्  । यस वर्ष भने ४७ वर्षीय उनकी आमाको निधनले गर्दा बजाउन मिलेन  ।

निजीभन्दा कम छैनन्

बुङमतीका गोपाल महर्जनलाई एकाबिहानै फोन आयो । ‘हेलो, सर नमस्कार म आदर्श शौल युवक माध्यमिक विद्यालयबाट बोल्दैछु । तपाईंसँग हेडसरले कुरा गर्न चाहनुभएको छ । आज विद्यालयमा आउनुहोला, धन्यवाद,’ यति खबर दिएर रिसेप्सनिस्टले फोन राखे ।

राउटेले प्रधानमन्त्री भेट्न पाएनन्

प्रधानमन्त्रीलाई भेटी दसैं खर्च माग्न पाँच दिनअघि राजधानी आएका राउटे भेट नपाएपछि शनिबार फर्कंदै छन्  । सुर्खेतबाट आएका चार जना राउटेहरू गत वर्षजसरी भेट नपाउँदा निराश भएर फर्किने तयारीमा लागेका हुन्  ।

प्रशान्त मालीका लेखहरु :

बाटोमै बग्छ ढल

उदयपुरकी ललिता बराल हस्तकला बनाउँछिन्। सातदोबाटोस्थित कारखानामा उनी दैनिक माक्स लगाएर काम गर्न बाध्य छिन् । त्यसको कारण हो, ढल निकास सडकमा बगेर दुर्गन्ध फैलिएकाले । उनी भन्छिन्, ‘यहाँ काम थालेको १५ वर्ष भयो । ढलको समस्या उस्तै छ ।’

कात्तिक नाच गर्न तयार

बडादसैंको फूलपाती आउन दुई साता मात्र बाँकी छ । २० वर्षअघि यतिबेला प्रसिद्ध कात्तिक नाच मञ्चन गर्ने कलाकारहरू तयारीमा जुटिसकेका हुन्थे । पाटन दरबार क्षेत्रस्थित दसैं घरमा फूलपाती भित्र्याउँदा र गोरखा दरबारबाट झम्सीखेलस्थित कोतघरमा ल्याएको फूलपाती लिन जान नृत्य प्रस्तुत गरिन्थ्यो ।

टोखा गणेश र कुमारीको परम्परा नासिँदै

 काठमाडौं, भक्तपुर र ललितपुरमा जीवित देवी कुमारी प्रथा छ । टोखामा भने कुमारीसँगै जीवित देवी गणेशको फरक परम्परा छ । तर, अहिले यो परम्परा भने संकटमा परेको छ । नेवा: गुठी टोखाका अनुसार ५ वर्षअघि मगंलदास डंगोलकी छोरी गणेशबाट निस्किए । त्यसपछि एक वर्ष जात्रा गरिएन ।

एम्बुलेन्स नहुँदा सास्ती

एम्बुलेन्स नहुँदा जिल्लाको दक्षिणी भेगका स्थानीय अस्पतालसम्मको कष्टकर यात्रा गर्न बाध्य छन् । एक साताअघि ललितपुरको प्युटारका ५० वर्षीय संगीता लामालाई एक्कासि पेट दुख्यो । दुखाई बढ्न थालेपछि सहनै नसकेर लेले टीकाभैरवस्थित आनन्दवन अस्पतालमा उपचार गर्न गत आइतबार बिहान घरबाट हिँडेकी थिइन् ।

उत्सवमय उपत्यका

टिलिक्क टल्केको तरवार हातमा लिएका आकाश भैरव, उनका छोरा चन्दे र छोरी कुमारे तीनै जनाले एकनासले हात हल्लाए । त्यसपछि वारपार गर्दै विभिन्न नृत्यभाव प्रस्तुत गर्न थाले । काठमाडौं दरबार क्षेत्रको यो दृश्यका पात्रहरू भने भगवान् थिएनन्, कलाकार थिए ।