गेजा शर्मा वाग्ले

बहुचर्चित भ्रमणका अर्थपूर्ण आयाम

दोक्लम द्वन्द्वपछि चिसिएको भारत–चीन सम्बन्ध सुधार्ने उद्देश्यले चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिनफिङसंँग उहान अनौपचारिक शिखर वार्ता सम्पन्न भएको एक सातापछि नेपाल आएका भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीको बहुचर्चित भ्रमण विगतका जस्तै औसत भए पनि नयाँ राजनीतिक तथा कूटनीतिक तरङ्ग सिर्जना गरेको छ ।

बहुध्रुवीय विश्व : भारतको प्राथमिकता

सन् १९९० मा शीतयुद्धको अन्त्य र सोभियत संघको विघटनपछि महाशक्ति राष्ट्र अमेरिकाको नेतृत्वमा उदाएको एकल ध्रुवीय राजनीतिका अन्तनिर्हित अन्तरविरोध र गतिशील विश्वका चलायमान आयामहरूले अबको विश्व राजनीति बहुध्रुवीय दिशातर्फ उन्मुख भएको बहस जारी छ ।

अधिक चर्चा, औसत उपलब्धि

भारतसँगको कटुतापूर्ण र उतारचढावपूर्ण सम्बन्ध अन्त्य गरी घनिष्ठ सम्बन्ध स्थापना गर्ने उद्देश्यका साथ पहिलो विदेश भ्रमण भारतबाट प्रारम्भ गरेका प्रधानमन्त्री केपी ओली आंशिक उपलब्धि हासिल गरी काठमाडौं फर्केका छन् ।

ओलीको विदेश नीतिका प्राथमिकता

युरोपियन युनियनको निर्वाचन पर्यवेक्षण प्रतिवेदनप्रति प्रधानमन्त्री केपी ओलीले गरेको कठोर टिप्पणीले कूटनीतिक तरंग सिर्जना गरेको घडीमा ओलीले आफ्नो सरकार र विदेश नीतिका प्राथमिकता सार्वजनिक गरेका छन्, जसले राजनीतिक तथा कूटनीतिक वृत्तमा नयाँ बहस प्रारम्भ गरेको छ ।

मोदीको सन्देश र ओलीको संकेत

प्रतिनिधिसभा र प्रदेशसभा निर्वाचनमा वाम गठबन्धनले विजय हासिल गरेपछि अब बन्ने वामपन्थी सरकार र भारत बीचको सम्बन्धबारे आशंकापूर्ण बहस काठमाडौंमा भइरहेको समयमा भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी आफैले ‘वेटिङ’ प्रधानमन्त्री केपी ओलीसँग सम्बन्ध सुधारको पहल गरेपछि ओली–मोदी सम्बन्धमा ‘आइसब्रेक’ भएको छ ।

गेजा शर्मा वाग्लेका लेखहरु :

कांग्रेस सुधारको मार्गचित्र 

बीपी कोइरालाको नेतृत्वमा स्थापित नेपाली राष्ट्रिय कांग्रेस र नेपाल प्रजातन्त्र कांग्रेसबीच महावीरशमशेरको कोलकाताको टाइगर सिनेमाहलमा एकीकरण भई अस्तित्वमा आएको नेपाली कांग्रेसको प्रतिनिधिसभा/प्रदेशसभा निर्वाचनमा लज्जास्पद पराजय भएपछि यसको भविष्यको बारेमा गम्भीर बहस प्रारम्भ भएको छ ।

चुनावपछिको भूराजनीति

नेपालका दुई कम्युनिष्ट पार्टी एमाले र माओवादीबीच पार्टी एकीकरण गर्ने उद्देश्यले भएको चुनावी गठबन्धन तथा भर्खरै सम्पन्न निर्वाचनमा उक्त गठबन्धनले प्रचण्ड बहुमत हासिल गरेपछि विश्व राजनीतिक रंगमञ्चमा विरलै महत्त्व पाउने नेपाल केही समय अन्तर्राष्ट्रिय चर्चाको विषय बनेको छ्र ।

अपूरो संक्रमणकालीन न्यायका जोखिम

२०६३ मङ्सिर ५ मा सरकार र तत्कालीन विद्रोही माओवादीले विस्तृत शान्ति सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेपछि प्रारम्भ भएको नेपालको शान्ति प्रक्रियाले एक दशकभन्दा पनि लामो समय पूरा गरिसकेको छ ।

उच्च महत्त्व, औसत उपलब्धि

संविधानसभाबाट नयाँ संविधान जारी भएपछि आकस्मिक रूपमा भएको नाकाबन्दीका कारणले नेपाल–भारत सम्बन्ध उतार–चढावपूर्ण बनेको पृष्ठभूमिमा गत बुधबार आशा र आशंकाबीच प्रारम्भ भएको प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवाको राजकीय भ्रमण औसत उपलब्धिमा सकिएको छ ।

दोक्लम द्वन्द्वको संकेत

भूराजनीतिक तथा सामरिक दृष्टिले महत्त्वपूर्ण चीन र भुटानको सीमा दोक्लममा केही सातादेखि भइरहेको भारतीय र चिनियाँ सेना बीचको तनावले यो क्षेत्रमा बढ्दो सामरिक प्रतिस्पर्धालाई उजागर गरेको छ ।